الگوی زیبا زیستن | خانواده مطهر

الگوی زیبا زیستن

کاربر عزیز، موسسه خانواده مطهر افتخار دارد که الگوی زیبا زیستن را به همه عزیزان ارائه دهد. نظر به اینکه برای غنی شدن آن نیاز به پیشنهادات شما داریم، ما را یاری نمایید.

http://motaharfamily.ir/wp-content/uploads/2010/09/Khod_Arzyabie_Khanevade.ppt

الگو و لزوم آن در زندگی

بخش مهمی از آنچه هر فرد یاد میگیرد از طریق الگو گیری است.مدل سازی یا الگو پذیری راهی مؤثر برای شکل دهی رفتار و تفکر تعریف شده است.در یادگیری از طریق مشاهده الگو فرد از طریق استنباط شخصی به تجزیه و تحلیل گفته ها و اعمال الگوی خود می پردازد و نگرش ها، عقاید، ارزش ها و رفتار خود را تغییر داده و خود را هرچه بیشتر به الگوی مورد نظر شبیه می­سازد.از آنجا که کودکان و نوجوانان در هر لحظه شاهد رفتار ها و اعمال الگوهای مختلف مانند :پدر و مادر,معلمان,هم کلاسی ها و قهرمانان کتاب ها و فیلم ها در محیط پیرامون خوداند و این الگوها نقش بسزایی در اجتماعی شدن و جهت دهی به مسیر تربیت و رشد و بالندگی آنها دارند.

الگو پذیری فرآیندی است که از طریق مشاهده صورت میگیرد و در آن رفتار یک شخص یا گروه به عنوان محرکی بر روی افکار، نگرش ها یا رفتار فرد دیگری که شاهد انجام عمل الگوست اثر می­گذارد.

در یک تقسیم بندی کلان، الگوها به الگوهای مثبت ومنفی تقسیم می شود؛ که ما از الگوهای مثبت به الگوهای قرآنی و از الگوهای منفی به الگوهای شیطانی تعبیر می کنیم. قرآن مجید که مهیمن بهترین شیوه های تربیتی است، تربیت الگوئي را پذیرفته ومؤمنین را از تبعیّت از الگوهای شیطانی بر حذر داشته است. به دلیل تأثیر الگو در سعادت و شقاوت انسان، و شناخت الگوهای مثبت از منفی، این تحقیق می کوشد ویژگی الگوهای قرآنی و الگوهای شیطانی را بیابد، تا روشن شود اسطوره ها، قهرمانان …غربی دارای کدام یک از ویژگی مثبت است؟ و با چه منظور الگو سازی و تبلیغ می شوند!

قرآن مجید دو نوع الگو معرفی نموده است : الف: الگوهای عینی. قرآن برخی مردان و زنان را اسم می برد و به عنوان الگو معرفی می نماید ؛ مثل ، حضرت رسول خدا(ص) و ابراهیم و بانوان نمونه چون مریم و آسیه و … که باید اخلاق و اوصاف آن ها را مطالعه نمود، تا جهت یا جهات الگوی آن هارا به دست آورد؛ مثلا، درسوره مبارکه انعام پس از تعریف برخی از پیامبران، می فرماید: آن ها(پیامبران) کسانی هستند که خداوند هدایتشان نموده، پس به هدایت آنان اقتدا نمایید:«أولئك الذين هدى الله فبهداهم اقتده»

ب:الگوهای تجسمی. برخی الگوهای قرآن ترسیمی است؛ یعنی قرآن عناوین، معیارها و اوصاف را معرفی می نماید که مارا رهنمون به الگوهای قرآنی و تشخیص آن از الگوهای شیطانی می‌شود.

تجربیات شخصی و رفتار کودکان و نوجوانان حاکی از الگو پذیری انسان است. می توان ادعا نمود که نمودار آموزه ها و شکل گیری شخصیت انسان ها بیشتر از آن که متأثر از گفتار مربیان باشد، متأثر از رفتار الگوهاست که برگشت به تقلید آگاهانه و گاهی نا آگاهانه می‌کند . الگو پردازی و الگوپذیری یک روند آرام و تبلیغ غیر مستقیم است . افراد پیرو پس از گذشت زمان رفتاری از خود نشان می‌دهند که الگوهای مورد علاقه، یا حتی تحمیلی داشته‌اند. مثلا، کودکان و نوجوانان پس از تماشای فیلم خشن حرکات مشابه‌اي را بروز می دهند که قهرمانان فیلم داشته‌است، کلمات و واژه‌هايی را به کار می برند که رسانه ها برآن ها تحمیل نموده‌اند؛ لذا بین چگونگی رفتار و الگونمایی رابطه مستقم وجود دارد.مضافا بر آنچه آمد از قرآن مجید نیز استفاده می شود که انسان های نخستین بخشی از آموزه هایشان الگو برداری از موجودات پیرامون خود بوده‌است : زمانی که قابیل هابیل را کشت ، به دلیل ترس از پدر، به فکر دفن جسد افتاد . اما شیوه آن را ندیده بود؛ که ناگهان نظرش به “کلاغی ” افتاد که طعمه خود را دفن می کند، او نیز با تقلید از کلاغ جسد برادر را دفن نمود. به گفته قطب راوندی این نخستین شیوه دفن میت بود از این داستان به خوبی روشن می‌شود که انسان های اولیه نخستین روش آموزش شان الگو برداری، حتی از رفتار پرندگان بوده‌است . مضافا بر آن، دستور صریح قرآن، تأسی به الگوهاست.

ضرورت اسوه نمایی

روش الگوئی از مؤثر ترین شیوه ها در تربیت و هدایت است. کارشناسان تربیتی اهمیت ویژه به آن داده‌اند. و نیز روش الگویی ساده ترین شیوه تربیتی است . سید قطب در این باره تعبیر جالبي دارد: « عملی ترین و پیروزمندانه ترین وسیله تربیت، تربیت نمودن با یک نمونه عملی و سرمشق زنده است » اسلام بیش از سایر روشهای تربیتی به آن تاکید نموده و پایه هدایتی خود را بر این اساس استوار ساخته است . لذا در جهت معرفی الگوهای مطمئین، تنوع الگوها وبرحذر داشتن از پیروی الگوهای شیطانی اهتمام ویژه دارد. حضرت امام محمد باقر (ع) به ابوحمزه بدین منظور فرمودند : انسان ها اگر چند فرسخ از وطن خود دور شوند، راهنما انتخاب می کنند، در حالی که راه آسمان دورتر و مهمتر از راه زمین است، لذا باید در امور خود راهنما انتخاب نمائید. قرآن مجید نیز الگوهای مطمئین را برای مؤمنین معرفی نموده است « لَّقَدْ كانَ لَكُمْ فى رَسولِ اللَّهِ أُسوَةٌ حَسنَةٌ لِّمَن كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الاَخِرَ» مسلّماً براى شما در زندگى رسول خدا سرمشق نيكويى مي باشد، براى آنها كه اميد به رحمت خدا و روز رستاخيز دارند و نیز ویژگی الگوها را به خوبی بیان نموده است. قرآن علاوه بر دستور به تأسی از مؤمنین خواسته است: که خود نیز باید الگو باشند . از بعضی روایات استفاده می شود که آیه فوق مخصوص اهل بیت (ع) است. ولی باید گفت اهل بیت(ع) مصداق اکمل آیه است، نه این که آیه وصف انحصاری اهل بیت را نموده باشد. و نیز برداشت برخی مفسرین عدم انحصار آیه در اهل بیت (ع) است. بنابر این، شایسته است که هر مؤمن از خدا بخواهد: که خدایا ما را در جهت خیرات و به دست آوردن رحمتت الگو بساز؛‌در نتیجه دوست داران تقوا از ما بیاموزند و مارا پیروی کند. این در خواست نه از روی جاه طلبی، بلکه به جهت سبقت جستن به بندگی خداوند و ترویج خداپرستی و خیرات است.

مراحل الگو پذیری:

فرآیند الگو پذیری در طی دو مرحله انجام میگیرد:

در اولین مرحله رفتار الگو مورد مشاهده قرار میگیرد و فرد اعمال الگو را کسب می کند در این مرحله فرد تصورات و معرف های کلامی کسب شده از رفتار الگو را در حافظه خود ذخیره می‌کند.

دومین مرحله مربوط به اجرای رفتار الگو به وسیله مشاهده گر است. گفتنی است که امکان دارد آنچه فرد در مرحله اول مشاهده کرده است، هرگز به صورت عمل در نیاید و در حد یادگیری باقی بماند در واقع در اجرای عمل از طرف مشاهده گر نقش تشویق یا تنبیه الگوی پذیرفته شده مهم است.

با توجه به مراحل فوق می توان گفت که الگو پذیری یک روش بسیار مناسب برای آموزش مهارت ها, رفتارها و ارزش ها, به خصوص در دوران کودکی و نوجوانی است, زیرا پایین بودن سن سطح تجربیات و تونایی های فکری و کمرنگ بودن عقل و تفکر می‌تواند موجب تاثیر گذاری بیشتر روش الگویی شود.

تقليد از شيوه‌هاي الگو، بر اساس ملاك‌ها و ارزش‌هايي است كه فرد از قبل در ذهن خود داشته است. به عبارت ديگر موقعي الگوپذير به رفتار مشابه الگو اقدام مي‌كند كه آن رفتار را با ارزش‌هاي خود در تضاد نبيند. مثلا اگر شيك پوشي نوعي ارزش براي وي قلمداد شده باشد به سرعت رفتار كساني كه به تعبير وي شيك پوش باشند را تقليد كرده و رفتار غير شيك پوشان را يا انجام نمي‌دهد و يا به رفتاري متضاد با آن مي‌پردازد.

برتري طلبي موتور محرك الگو برداري است كه خداوند به صورت سرشتي، در نهاد كليه انسان‌ها قرار داده است. با اين همه هر فردي علاقه‌مند است تا ميزان حصول به تعالي را با توجه به ارزش‌هاي متعالي اندازه گيري نمايد.

تعالي و شيوه‌هاي دستيابي به آن يك موضوع، و شيوه و فرايند اندازه گيري ميزان دستيابي به آن موضوع ديگري است. مثلا اگر فردي بخواهد به سطح سلامت بالاتري دست يابد بايد تغذيه، تحركات بدني، محيط كارو زندگي و … خود را بهبود بخشد و حال اگر بخواهد از ميزان سلامت حاصله مطلع شود از راهكارهايي نظير چك آپ بهره‌گيري مي‌نمايد. بنابرين پيمايش مسير تعالي نيازمند الگوهاي برتري و اندازه گيري جايگاه حاصله نيازمند الگوهاي ارزيابي تعالي مي‌باشد.

‌آن چه در قرآن،احاديث، روايات، امثال و حكم در اختيار انسان قرار گرفته‌است مدل تعالي و هدايت بشر را تشكيل مي‌دهند و ارزيابي ميزان دستيابي به تعالي به دنياي واپسين احاله شده‌است. علما و بزرگان دين نيز كه مسئوليت كاربردي كردن آموزه‌هاي ديني را براي مردم به عهده داشته‌اند نيز به طراحي و ارائه مدلي براي مردم كه با استفاده از آن بتوانند ميزان نزديكي به خيرات و پاكي‌ها و دوري از مسير شيطاني را اندازه‌گيري نمود، نپرداخته‌اند.

همچنين در موضوع خانواده تا كنون صدها كتاب، مجله، مقاله، فيلم، دستورالعمل و… ارائه شده ولي حتي يك مدل براي ارزيابي كيفيت زندگي كه حاصل كاربست آن آموزه‌ها مي‌باشد، در اختيار مردم قرار نگرفته‌است.

مدل خانواده مطهر پاسخي سر راست به همين نياز جامعه مي‌باشد. اين مدل براي خانواده‌ها اين امكان را فراهم مي‌سازد تا بتوانند به خودارزيابي كيفيت زندگي خويش بپردازند و يا با برگزاري جشنواره‌هايي محلي يا ملي بتوان اسوه‌هاي جامعه موجود را شناسايي و به مردم براي الگو برداري معرفي نمود. هرچند كه در تمامي اديان الگوهايي نظير ائمه اطهار به جوامع ديني و يا بشري ارائه شده‌اند لكن اولا مصاديق ارائه شده در اين الگوها بخصوص در كاربرد ابزارها و نگرش‌هاي نوين، منطبق بر زمان حال نبوده و از آن مهمتر بر اساس آن چه در بالا بدان اشاره شد، هنوز اين مدل‌ها نمي‌توانند نياز به ابزار ارزيابي براي درك ميزان توفيق در الگو برداري و توسعه يافتگي خانواده و يا مهارت‌هاي زندگي را بر طرف سازند.

در ورزش، هنر، صنعت و ده‌ها حوزه اجتماعي ديگر اين مشكل بر طرف شده و هم اكنون به آساني بهترين‌هاي منطقه‌اي، كشوري و يا جهاني شناسايي شده و معرفي مي‌شوند و براي هر الگو پذيري مشخص است كه چه كسي را بايد سر مشق خود قرار دهد،‌ اما در حوزه خانواده هيچ كس نمي‌داند كه موفق‌ترين خانواده ايراني، مسلمان و يا جهان كدام است.

هم اكنون اين امكان فراهم شده تا هر سازمان ايراني بهترين‌ سازمان ايراني را شناسايي كند و براي اين منظور بر اساس مدل ارزيابي تعالي سازماني EFQM‌ مورد استفاده قرار گرفته و هر سال سازمان‌هاي مدعي برتري در مسابقه يا جايزه ملي شركت كرده و از بين آن‌ها با شاخص‌ها و معيارهاي معرفي شده در مدل و با استفاده از ارزياب‌هاي كارآزموده بهترين‌ها شناسايي و معرفي مي‌گردند. اين مهم كه خود نوعي الگو برداري از ژاپن، امريكا و اروپا بود مي‌توانست در حوزه خانواده نيز راهكار سريع و پيموده‌شده‌اي را در اختيار ما قرار دهد لكن متاسفانه تمامي تلاش‌هاي موسسه خانواده مطهر در يافتن الگويي اسلامي يا بين‌المللي بي‌ نتيجه ماند و به ناچار به ساخت چنين مدلي توسط خود موسسه و با مشاركت جمع كثيري از دانشمندان و علماي ديني اقدام گرديد.

تمامي كساني كه در امور اجتماعي از تجربياتي برخودار باشند با صعوبت مدل سازي در اين حوزه آشنا هستند ولي اين سختي‌ها نبايد مانع از شروع كار گردد. با همين انگيزه مدل اوليه خانواده مطهر با جلسات و تلاش‌هاي بي‌ وقفه‌اي آماده شده و پس از آزمايش در حداقل يك صد خانواده شهري، روستايي، روحاني، دانشگاهي، مرفه، كم‌بضاعت، و ساير اقشار اجتماعي به همراه نتايج و ديدگاه‌هاي حاصله و اصلاحات لازم به جمع بيشتري از مسئولين و دانشمندان مربوطه معرفي مي‌گردد. و اميدواريم با استعانت از باري‌تعالي و تمامي دلسوزان اجتماعي بتوانيم مقدمات برگزاري اولين جشنواره ملي و بين‌المللي را بر اساس اين مدل فراهم سازيم.

از آن جا كه موسسه حانواده مطهر به نواقصي در اين مدل اذعان دارد و همچنين مي‌داند كه ارائه مدل نهايي هر گز ممكن نيست بنابراين بر آن است كه با جمع آوري بازخورها، ديدگاه‌ها، ‌اصلاحيه‌ها و پيشنهادات بعدي به صورت منظم در فواصل سالانه به ارزيابي و بازنگري در اين مدل بپردازد. و بدين وسيله با بروزآوري آن، از كليه ديدگاه‌‌هاي سازنده استفاده كرده و ابزاري كارآمد در اختيار كساني كه به سعادت و كيفيت زندگي مي‌انديشند قرار دهد.

 

در ذیل لینک ویرایش سوم الگوی زیبا زیستن که در مردادماه ۱۳۹۰ تهیه شده است تقدیم می گردد:

olgoye ziba zistan

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی