ابزار های جانبی جهت کمک به زایمان طبیعی-(نویسنده: دکتر پروین رهبر) | خانواده مطهر

ابزار های جانبی جهت کمک به زایمان طبیعی-(نویسنده: دکتر پروین رهبر)

abzar

منظور از این مقاله تشریح استفاده از ابزارهای کمکی جهت کمک به مادر در هنگام زایمان طبیعی می باشد که این ممکن است با همراهی مادر باشد و یا بدون کمک او. در سزارین نیز در موارد نادری از فورسپس استفاده می گردد.
زمانیکه به دلایل مختلف لازم باشد در حین زایمان جنین زودتر خارج شود و کمک مادر کافی نیست، از وسایلی که در ادامه بیان می شود استفاده می گردد.
این وسایل به نام های فورسپس (Forceps ) و واکیوم می باشد. آماری که از سال 2014 در دست است، در کشورهای پیشرفته 3.2 درصد از کل زایمان های طبیعی با کمک این ابزار انجام شده است. از فورسپس 0.6 درصد و از واکیوم 2.6 درصد استفاده شده است. همانطور که از ارقام می توان متوجه شد، میزان استفاده از واکیوم 4 برابر فورسپس است. استفاده از این وسایل در مجموع موفقیت آمیز بوده است ولی در آماری از کشورهای پیشرفته فقط 0.4 درصد از فورسپس و 0.8 درصد از واکیوم موفقیت آمیز نبوده است.

فورسپس
به صورت دو قاشقک بزرگ است که با انحنای سر بچه تناسب دارد و توسط دسته ای به هم متصل می شوند. این وسیله علاوه بر کشش جنین برای چرخش سر او نیز استفاده می شود.
واکیوم
به صورت یک کاپ است که با جنس و شکل های مختلف دیده می شود. برای کشش جنین جهت خروج از کانال زایمانی استفاده می شود. کاپ در جای مناسب و بی خطر بر روی سر جنین قرار می گیرد و برای چرخش سر جنین از آن استفاده نمی گردد.
از عوارض شایع آن ایجاد خونریزی زیر پوستی در محل کاپ می باشد و این عارضه ناشی از فشاری است که به پوست سر بچه می آید که بزودی برطرف می شود.
عوارض نوزادی در هنگام استفاده از هر دو وسیله وجود دارد ولی با واکیوم بیشتر است. ایجاد زردی نیز یکی از عوارض واکیوم است. اصولاً بیشترین کاربرد این ابزار جهت کشش جنین است.
در موارد خاص از فورسپس برای چرخش سر جنین نیز استفاده می شود.همانطوریکه قبلا گفته شد واکیوم قادر به این کار نمی باشد.
چرخش سر جنین بدین معنی است که گاهی هنگام تولد نوزاد چرخش سر او کامل نشده است. در اینجا توسط فورسپس این چرخش تکمیل می گردد و سپس با عمل کشش جنین خارج می شود. البته اینکار می بایستی توسط دستان ماهر و با تجربه انجام گردد.
استفاده از این وسایل در صورتیکه توسط پزشک معالج بطورسالم انجام شود، یعنی از لحاظ تکنیک انجام آن و انتخاب صحیح مادرتایید شود، در بسیاری از موارد در موقعیت هایی که جان مادر و یا نوزاد در خطر است، نجات دهنده می باشد. از موارد اورژانس که ممکن است این وسایل کمک کننده و مثمر ثمر باشد، جدا شدن زودرس جفت و غیر طبیعی بودن ضربان قلب جنین است.
در گذشته برای زایمان های بچه نارس که سر شکننده و آسیب پذیر داشت، از فورسپس استفاده می شد ولی امروزه تفاوتی بین استفاده از این وسایل و عدم استفاده از آن در این مورد دیده نمی شود.
در مواردیکه مادر بیماری قلبی و یا ریوی و یا عفونت شدید دارد، برای کمک به مادر از این وسایل برای خروج جنین استفاده می شود ولی باید توجه داشت که باید شرایط جنین مناسب و سالم برای این کار باشد. در ضمن از این ابزار ها می توان در زمانیکه مرحله آخر زایمان طولانی شده است نیز استفاده گردد. زمان نرمال برای این مرحله معمولاً 2 الی 3 ساعت می باشد.
نکته مهم این است که این وسایل را فقط در مواردیکه جنین در مسیر زایمان قرار گرفته باشد می توان به کار برد. در مادرانی که جنین بخوبی نزول نکرده باشد استفاده از این وسایل ممنوع است.
دو ریسک خطرناک برای مادر و جنین در هنگام استفاده از این ابزار های کمکی این است که جنین کاملاً پایین نیامده و یا چرخش سرش به طور طبیعی نبوده و یا کامل نشده باشد. هرچه جنین در مسیر زایمان پایین تر باشد، ریسک خطر استفاده از این وسایل کمتر خواهد بود. مثلاً وقتی سر جنین آنقدر پایین است که قابل مشاهده می باشد، تقریباً استفاده از این وسایل بدون عارضه است و بر عکس زمانیکه سر بالا باشد استفاده از این وسایل جایی در مامایی ندارد و خطر زیادی به همراه دارد.
گاهی در هنگام استفاده از فورسپس از بی حسی موضعی و یا بیهوشی عمومی استفاده می شود. همیشه عوارض انجام یک زایمان طبیعی با این ابزار ها، با سزارین مقایسه می شود و نه با زایمان بدون کمک.
مشخص شده است که عفونت بعد از زایمان و عفونت لگن در خانم هایی که سزارین می شوند بیشتر و یا شدید تر از زمانی است که زایمان با استفاده از ابزارها انجام می شود.
در یک مطالعه دیده شده که در یک میلیون تولد با سزارین ریسک برداشتن رحم در حین سزارین بیشتر از زمانی است که زایمان با وسایل کمکی انجام شده است.
زمانیکه پزشک تشخیص دهد که شرایط استفاده از وسایل کمکی برای زایمان کمی مشکل است. مادر باردار به اتاق عمل برده می شود و در آنجا یک بار با وسایل امتحان برای خروج جنین انجام می شود و در صورتیکه موفق نباشد بلافاصله سزارین انجام می شود.
برای انجام زایمان با ابزارها، ابتدا شکاف کوچکی در ناحیه مهبل داده می شود تا انجام کار آسانتر گردد. در شرایط سخت ممکن است این پارگی گسترش یابد که قابل ترمیم می باشد. این اتفاق بیشتر در زمان استفاده از فورسپس صورت می گیرد. از عوارض دیگر برای مادر، ایجاد مشکلات ادراری پس از زایمان با استفاده از وسایل می باشد که در عرض 24 الی 48 ساعت بر طرف می گردد.
نتیجتاً به کار گیری فورسپس و واکیوم حتی در موارد اورژانس که به زایمان فوری نیاز است در شرایط مناسب و سالم انجام می گردد. در صورتیکه شرایط نامناسب بوده و سلامت انجام اینکار مورد شک باشد، از سزارین استفاده می گردد.

 

 

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی