پانکراس و حاملگی-(نویسنده: دکتر پروین رهبر) | خانواده مطهر

پانکراس و حاملگی-(نویسنده: دکتر پروین رهبر)

imagesESGFUGJC

پانکراس یک عضو غده مانند است که در سیستم گوارشی و سیستم غددی مهره داران وجود دارد. در انسان ها این عضو در سمت چپ حفره شکم و پشت و در پایین معده قرار گرفته است. چندین هورمون مهم ترشح می کند که یکی از آن ها انسولین است. بعضی از هورمون های آن همانند آنزیم گوارشی عمل کرده و به هضم غذا کمک می کند و باعث جذب مواد غذایی از روده کوچک می شود.

بیماری مهم این عضو در حاملگی التهاب حاد آن و یا پانکراتیت می باشد. در این بیماری ماده ای به نام تریپسینوژن فعال می شود و به دنبال آن تخریب بر علیه سلولهای پانکراس به وجود می آید. این تخریب شامل لیز شدن سلول ها و تورم و خونریزی در نسوج و سرانجام از بین رفتن سلول های آن می باشد. دو علت مهم برای ایجاد این بیماری وجود دارد. اول سنگ کیسه صفرا و دوم مصرف زیاد الکل می باشد. البته علل دیگری همانند تروما و جراحی و غیره نیز دارد. شیوع آن یک بر دویست در کشورهای پیشرفته است.

این بیماری در حاملگی نادر است و میزان آن یک در هر ده هزار خانم باردار می باشد. در افراد باردار نیز ابتلا به این بیماری بیشتر به دنبال سنگ کیسه صفرا است. گمان می رود که افزایش وزن و تغییرات هورمونی که در زمان حاملگی وجود دارد تشکیل سنگ کیسه صفرا را راحت تر می کند و حرکت آن را به سمت مجرای پانکراس بیشتر کرده و سرانجام باعث انسداد این مجرا می گردد. انسداد مجرای پانکراس سبب ایجاد پانکراتیت حاد می شود.

مصرف الکل نیز یکی از عواملی است که در حاملگی زمینه را برای ایجاد پانکراتیت حاد آماده می سازد.

علایم بیماری شامل درد بالای معده و تهوع و استفراغ و اتساع شکم می باشد. کمی تب وجود دارد. تپش قلب و افت فشار خون از علایم دیگر است. در میانه شکم حساسیت آن وجود دارد.

علامت آزمایشگاهی آن بالا بودن سطح سرمی آمیلاز است که سه برابر طبیعی است. آمیلاز یک نوع آنزیم است. قابل به ذکر است که هیچ ارتباطی بین شدت بیماری و میزانت آمیلاز خون وجود ندارد.

درمان

همانند درمان بیماران غیر حامله می باشد. عبارتند از: تزریق مسکن و تامین مایعات بدن از طریق تزریق سرم.

چنانچه علت پانکراتیت حاد سنگ کیسه صفرا باشد باید عمل را تا بعد از زایمان به تعویق انداخت. علایم پیش از بستگی به شدت بیماری دارد.

یکی از عوارض آن زایمان زودرس است. ابتلای مجدد در حاملگی بعدی دیده شده است. خوشبختانه میزان مرگ ها در کمتر از یک درصد می باشد.

التهاب حاد پانکراس در افراد بارداری که تعویض یا پیوند پانکراس شده اند

 طبق گزارشات سازمان اهدای اعضا 80 درصد کسانیکه پیوند پانکراس شده اند شانس زنده ماندن برای حداقل 5 سال را دارند. زمانیکه پانکراس و کلیه در یک فرد با هم پیوند شده باشند، شانس بیشتری برای زنده ماندن وجود دارد. این زنان باردا افرادی بوده اند که دچار دیابت تیپ 1 بوده اند. این ها نارسایی کلیه و نارسایی پانکراس را با هم گرفته اند که هر دو عضو پیوند شده است.

یک گزارش آماری در سال 2008 از سازمان بین المللی پیوند اعضا در حاملگی وجود دارد. این آمار به این ترتیب می باشد:

از 73 مورد تعویض پانکراس و کلیه با هم، 44 نفر علایم خونی داشته اند و زایمان طبیعی کرده اند ولی درصد فشار خون و پره‌اکلامپسی و زایمان زودرس و وزن کم جنین نسبت به بارداران سالم بیشتر بوده است. فقط یک مورد مرگ داخل رحم جنین وجود داشته است. چهار مورد نیز پیوند پس زده شده که با موفقیت درمان شده است.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی