کلید حیاتی خانواده: سلامت روان زنان | خانواده مطهر

کلید حیاتی خانواده: سلامت روان زنان

680886

قرآن کریم در آیه ی 189 سوره ی اعراف و آیه ی 21 سوره ی روم، آرامش زن و مرد را بیان کرده و اصالت را در ایجاد این آرامش به زن داده و او را در این امر روانی اصل دانسته و مرد را مجذوب مهر زن معرفی می کند. ضمن آن که حقیقت هر دو را یک گوهر دانسته و هیچ امتیازی از لحاظ مبدأ قابل آفرینش بین آن ها نیست. آرامش خاطر در سایه ی محبت حاصل می شود و لازمه ی تبلور و فراوانی رفتارهای محبت آمیز نیز برخورداری از آرامش روان و سکینه ی خاطر است. زنان در میان خانواده و زندگی مشترک، آرام بخش زندگی هستند. تأثیری که زنان در موفقیت شوهر و فرزندان از نظر امور دینی و دنیوی دارند، حقیقتی انکارپذیر است. زن موفق کسی است که از آیین همسرداری اسلامی و روان شناسی به خوبی آگاه بوده و با الهام گیری از زندگی بزرگ بانوی اسلام، از موقعیت حساس و ارزنده ی خود به خوبی در راه خدمت به موقعیت شوهر و سلامت خانواده ی خود بهره گیرد.

خورش آرامش و پُلوی سلامتی

زن کدبانو و مدیر خانه است؛ مسئولیت بسیار مهمی است که اگر به خوبی انجام شود، کانونی گرم برای زندگی سعادت مندانه و آرام بخش برای شوهر و فرزندان خواهد بود. برای زن مهم ترین مقام، مقام مادر است؛ چراکه این مقام، مقام انسان سازی است؛ تربیت انسان هایی پاک و وارسته و پرورش شخصیت های بزرگ و فرزانه. تفاهم میان زن و شوهر از ارکان مهم موفقیت در زندگی مشترک و از جمله معیارهای باارزش برای رسیدن به آرامش روانی خانواده است. لازمه ی هر اجتماع، قبول برخی محدودیت هاست؛ بنابراین، گذشت و مدارا شرط اساسی خوش بختی است. چه بسا زن و شوهر در برخی موارد دارای اختلاف نظر و سلیقه باشند، اگر بخواهند هر کدام بر خواسته ی خود پافشاری کنند، آرامش روانی خانواده مختل خواهد شد و البته در این باره اگرچه هر دو باید برای تفاهم بکوشند، زنان به مقتضای لطافت روح و تناسب خلقت، نقش مهم تری دارند و باید بیش تر تلاش کنند؛ به گونه ای که در روایات آمده است. امیرالمؤمنین ع فرموده است: «هر زنی با شوهر مدارا نکند و او را بر آن چه نمی تواند وادار کند، خداوند از او کار نیکی نپذیرد و خدای را در حالی ملاقات می کند که بر او خشمگین است.» پذیرش درخواست های منطقی زوجین، در بهداشت روانی و سلامت خانواده و تحکیم آن تأثیر بسیاری دارد.

کلید حیاتی خانواده: سلامت روان زنان

خانواده سنگ بنای اجتماع، و مهم ترین کارکرد آن آرامش بخشی و ایجاد صلح درونی است که خداوند متعال در قرآن بیان فرموده است. ظاهراً می توان امید داشت که گروه اهل تفکر مخاطب قرآن در جاهایی وجود دارند؛ زیرا سازمان جهانی بهداشت روان معتقد است خانواده ای که کارکرد آرامش بخشی و ایجاد صلح درونی را داشته باشد، مهم ترین وظیفه ی خود را ایفا کرده، خانواده ای قابل احترام است. هرچند مرد و زن به نوبه ی خود بایستی سهمی در ایجاد این آرامش داشته باشند، زنان به دلیل روحیات خاص خود از جمله قدرت مهرورزی، تحمل، هوش هیجانی، حیای ذاتی، پیوندجویی و غیره نقش محوری و تعیین کننده ای در این مهم دارند. هم چنین آنان به سبب تماس بیش تر و مؤثرتر با فرزندان، بهتر می توانند آرامش را در کنار اصول تربیتی به آنان هدیه دهند. زنان منبع محبت نامشروط برای فرزندان بوده و چنان چه این نقش را به خوبی ایفا کنند، در ارتقای عزت نفس و سلامت روان فرزندان تأثیر بلامنازعی دارند؛ بنابراین نقش سلامت روان زنان در تحکیم بنیان خانواده و در شکل گیری اسلوب زندگی خانوادگی و اجتماعی جنبه ی کلیدی و حیاتی دارد. زن با ایجاد محیط خانوادگی سالم، می تواند سنگ زیربنای جامعه ی قدرت مند، آینده نگر و آرام را فرآهم سازد. بدون وجود چنین محیطی، خانواده و جامعه از لحاظ عاطفی گسسته و از لحاظ معنوی و روحی آسیب پذیر و آلوده می شود و خلاقیت افراد خانواده و جامعه به تدریج از دست می رود.

برای ارتقای سلامت روانی زن چه کنیم؟

برای ارتقای سلامت روانی زن و اثربخشی آن در خانواده، باید به روش های مقابله با فشارهای روانی در زنان توجه شود. منظور از مقابله با فشار روانی، شیوه های روبه رویی با مشکل و تلاش برای غلبه بر این فشار است. سلامت روان زنان دربرگیرنده ی رفاه جسمی، اجتماعی، فرهنگی، عاطفی و معنوی آن هاست و تحت تاًثیر عوامل فیزیولوژیکی، اجتماعی، اقتصادی، خانوادگی قرار دارد و یکی از مهم ترین عوامل مؤثر در ارتقا و تکامل بنیان خانواده است. سلامت هر جامعه در گروه سلامت خانواده و سلامت خانواده در گروه مجموعه ای از روابط و تعاملاتی است که در بین افراد یک خانواده خصوصاً زنان وجود دارد. خانواده جایی است که افراد آن جا را پناهگاه خود تلقی می کنند. جایی است که آرامش و هماهنگی باید بر آن حکم فرما باشد و به سبب وجود روابط صمیمی و محبت اَمیز بهترین مکان برای زندگی بزرگ سالان و بهترین مکان برای رشد عاطفی و جسمانی کودکان باشد. گاه عدم سلامت روان زن در خانواده، ضربان حیات خانواده را از کار انداخته و به مرور، قلب جامعه نیز آسیب های جدی به خود خواهد دید. به دست آوردن سلامت روانی منوط به روبه روشدن با واقعیت، سازگارشدن با تغییرات، ظرفیت داشتن برای مقابله با اضطراب ها، کم توقع بودن، احترام قائل شدن به دیگران و… است.

زن دارای سلامت روان، روابط خانوادگی صمیمی و مطلوبی دارد و جایگاه خودش را در خانواده و گروه های اجتماعی به درستی می شناسد. هم چنین در زندگی هدف مند و غایت مدار است و اعمال او مبتنی بر تعقیب این اهداف است. زن سالم و دارای سلامت روان کسی است که عشق و محبت بورزد و هم عشق و محبت دریافت کند. هم احساس ارزش مندی کند و هم دیگران احساس ارزش مندی او را تأیید کند، و این که مسئولیت زندگی و رفتارش را بپذیرد و به شکل مسئولانه رفتارکند. پذیرش مسئولیت کامل ترین نشانه ی سلامت روانی است

سلامت روان زن و تحکیم بنیان خانواده

در زمینه ی بهبود سلامت روانی خانواده، نقش زنان به علت مقتضای لطافت روحی و روانی و هم چنین تناسب خلقت، پررنگ تر از مردان است. از جمله راه هایی که موجبات سلامت روانی زن و خانواده را فراهم می کند، الگوپذیری از زندگی افرادی است که در زمینه ی سلامت روحی و روانی موفق بوده اند. توجه زنان در خانواده به ابعاد فضایل اخلاقی مانند سادگی، تقوا، سخن نیکو، عفو و گذشت، ادب و احترام، محبت، خوش رویی، عفاف و پاک دامنی، حلم و بردباری و هم چنین توجه آن ها به آیین همسرداری، مانند تقسیم کار، پذیرش سرپرستی مرد بر زن در خانواده، سازگاری و تفاهم و تأمین غرایز جنسی، با الهام گیری از زندگی بزرگان و پیش کسوتان، می تواند موجبات بهبود و پیش رفت بهداشت روانی و سلامت روانی خانواده ها را فراهم کند. بین سلامت روان زن و تحکیم بنیان خانواده رابطه ی معناداری وجود دارد. زنانی که از سلامت روان بالایی برخوردارند در مواجهه با مشکلات اجتماعی و خانوادگی خصوصاً در مباحث تحکیم بنیان خانواده، کنترل و تعادل خود را از دست نمی دهند. اجرای طرح های آموزشی، مسائل تربیتی و اجتماعی در ارتباط با زنان، گامی مهم در افزایش سلامت روان زنان برای مقابله ی کاراَمد با مسائل مختلف و مشکلات است تولید نسل، پرورش بدنی و پرورش روانی کودکان، پرستاری، تأمین آرامش، انتقال فرهنگ و زبان، تامین روانی مرد، اقتصاد خانواده، تحکیم بنیان خانواده و مانند این ها کارکردهای بسیار مهم است که تنها از عهده ی زن برمی اَید.

راه کارهای ایجاد سلامت روانی در زنان

  1.  تأکید بر ارزش مندبودن زن با تمام ویژگی های او؛ یعنی حق زن بودن یک ارزش باشد و زنان در نقش خود ظاهر شوند و نه در نقش مردان.
  2. شناسایی متغیرهای مرتبط با سلامت روان زنان و کمک و راهنمایی این قشر جامعه برای شناخت، تغییر و اصلاح این عوامل.
  3.  ایجاد مراکز مشاوره ی زناشویی، آموزش مهارت های زندگی، مشاوره ی قبل از ازدواج و آموزش چگونگی مقابله با استرس، اضطراب و افسردگی.
  4.  تدوین یک نظام آموزشی سازمان یافته در مقاطع تحصیلی مختلف برای آموزش مهارت های زندگی در افزایش توانایی و قدرت مقابله با مشکلات زندگی به پدران و مادران آینده.
  5.  آموزش شیوه های مقابله با تنش، آموزش مهارت های اجتماعی مانند جرئت آموزی و شیوه های کنترل خشم، راه های صحیح و ارتباطات اجتماعی و خانوادگی و کاستن عوامل تنش زای محیط و خانه.
  6. افزایش آگاهی جامعه و خانواده از دانش و نیازهای سلامت زنان و نقش آن در توسعه.
  7.  اتخاذ تدابیر مناسب برای پیش گیری و کاهش هر گونه ظلم و خشونت خانوادگی و اجتماعی در تهدید سلامت جسمانی و روانی زنان و حمایت از قربانیان خشونت توسط قوه ی قضائیه، نهادهای فرهنگی و وزارت بهداشت.
  8.  تقویت برنامه های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به سلامت روان زنان و نیازهای بهداشتی- درمانی آنان.
  9.  تقویت نقش محوری زنان در تأمین سلامت روان خود، خانواده و جامعه و افزایش مشارکت آنان در سطوح مختلف تصمیم گیری و اجرا در خانواده.
  10.  ارزیابی مستمر وضعیت سلامت روان زنان و شناسایی عوامل مؤثر بر بهبود آن و راه های تقویت آن ها، طراحی نظام اطلاعات سلامت زنان.
  11.  افزایش نشاط و شادابی در میان زنان از طریق گسترش برنامه های تفریحی سالم و ورزشی.
  12. تدارک برنامه هایی برای ایجاد خودپنداره ی مثبت در بین زنان.
  13.  افزایش اطلاع رسانی در زمینه ی ارتقای بهداشت و روان در خانواده ها با بهره گیری از منابع دولتی، و فعال سازی سازمان های مردم نهاد مرتبط.
  14.  ایجاد شرایط و جو روانی امن و به دور از رعب و وحشت در کانون خانواده و پرهیز از بگومگوهای لفظی در حضور فرزندان.
  15.  عدم تمرکز زیاد زنان بر مسائل ریز زندگی زناشویی جهت عدم بروز مشکلات اساسی.

منبع: مجله پیام زن- شماره 276

منابع:

  1.  احمدی، بتول و همکاران(1390)؛ فصل نامه ی پایش، سال یازدهم، شماره ی اول.
  2. صوفیانی، حکیمه(1386)؛ «بررسی رابطه ی ابعاد شخصیت با سلامت عمومی»، پایان نامه ی کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.
  3.  مرعشی، سیدعلی(1391)؛ نقش های تربیتی زنان در خانواده و اجتماع، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشگاه چمران اهواز.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی