جایگاه C.T اسکن در بیماری های دستگاه تناسلی زنان: دکتر پروین رهبر | خانواده مطهر

جایگاه C.T اسکن در بیماری های دستگاه تناسلی زنان: دکتر پروین رهبر

C.T اسکن یا Computed Tomography یک تکنولوژی مدرن است که با استفاده از اشعه X تصاویر متعددی به صورت برش های نازک و مجازی در مقطع عرضی از عضو مورد نظر گرفته می شود. سپس این تصاویر توسط رایانه پردازش شده و تصویری ارائه می دهد که پزشک قادر است از روی آن ها جزییات داخلی عضو را بدون اینکه آن را برش دهد بررسی نماید.

C.T اسکن جهت تشخیص بیماریهای دستگاه تناسلی، پیشگیری از بیماری های این عضو و همچنین ارزیابی کردن سیر بیماری های بدخیم دستگاه تناسلی استفاده می شود.

اخیراً استفاده از این تکنولوژی بسیار فراگیر و چشمگیر شده است. در طی انجام C.T اسکن، بیمار بر روی تخت مخصوص آن دراز کشیده و آن قسمت از بدن که می بایستی مورد بررسی قرار گیرد در داخل کانال دستگاه قرار می گیرد. سپس توسط اشعه X تصاویر متعددی به صورت برش های نازک از عضو مورد نظر گرفته می شود. سپس تمامی این تصاویر در کامپیوتر پردازش شده و نهایتا چاپ شده و به صورت مجموعه ای از تصاویر به پزشک رادیولوژیست ارائه می گردد.

در مواردی که بررسی دقیق تر لازم باشد، C.T اسکن با ماده رنگی انجام می شود. ماده رنگی عضو مورد نظر را با جزییات دقیق تری نشان می دهد.

برای بررسی تمام اعضای بدن از جمله دست ها و پاها از این تکنولوژی استفاده می شود. این تست در حدود ۳۰ الی ۶۰ دقیقه به طول می انجامد که عمده آن مربوط به زمان آماده شدن جهت تست است و گرفتن تصاویر فقط چند ثانیه به طول می انجامد. در هنگام انجام این تست شما دردی احساس نمی کنید. در اتاقک تنها خواهید بود و تکنسین مسوول در پنجره مراقب شما است و می تواند با شما ارتباط برقرار نماید. در موارد نادری فرد دچار استرس می شود که می توان از داروهای آرام بخش استفاده کرد. جواب تست ۱ الی ۲ روز بعد حاضر می گردد.

C.T اسکن در موارد اورژانس همچون آپاندیسیت، کیست تخمدان، سنگ کلیه و مشکلات کیسه صفرا نیز قابل استفاده است.

C.T اسکن در تشخیص بیماری های دستگاه تناسلی استفاده می شود ولی میزان صحت و حساسیت آن بخصوص در بیماری های خوش خیم این عضو مشخص نمی باشد.  قدر مسلم از این تکنولوژی در تشخیص بیماری های بدخیم دستگاه تناسلی به خوبی استفاده شده و بسیار کمک کننده است. این تکنولوژی در تشخیص میزان دست اندازی بدخیمی های دستگاه تناسلی به نسوج اطراف بسیار موثر است و می توان از آن در پیگیری مسیر بدخیمی های دستگاه تناسلی استفاده کرد.

C.T اسکن و بیماریهای خوش خیم دستگاه تناسلی زنان

در بیماری های خوش خیم دستگاه تناسلی، انجام سونوگرافی به C.T اسکن ارجح است و این به جهت راحت تر بودن، در دسترس بودن، سرعت عمل و بی خطر بودن آن است. همچنین در سونوگرافی به راحتی عضو را در جهات عرضی و طولی می توان بررسی نمود. معمولا با بررسی هایی که در مقطع های طولی و عرضی از عضو انجام می دهد می تواند به راحتی ضایعات رحم را از تخمدان ها و لوله ها تفکیک نماید.

در C.T اسکن به علت استفاده از اشعه X و تحریک عضو به دنبال آن، باید در مواردی انجام شود که ضرورت داشته باشد. هرچه فرد جوان تر باشد باید در مورد استفاده از آن احتیاط بیشتری نمود.

می توان نتیجه گرفت که در بیماریهای خوش خیم  دستگاه تناسلی سونوگرافی بهتر از C.T اسکن است.

کیست تخمدان: ممکن است در تشخیص این بیماری استفاده شود ولی اطلاعات بیشتری نسبت به سونوگرافی به ما نمی دهد. علاوه بر این کیست های کوچک را نمی تواند مشخص نماید. فقط در مواردی که کیست دچار پارگی شده و ایجاد خونریزی کرده باشد می توان از ان استفاده کرد و کمک کننده است. در نتیجه در مورد این بیماری سونوگرافی کمک بیشتری می نماید.

IUD: در مواردی که IUD در داخل رحم جابجا شده باشد، سونوگرافی بهترین است. ولی اگر IUD در داخل رحم جابجا شده باشد سونوگرافی بهترین است. ولی اگر رحم را سوراخ کرده باشد و از آن خارج شده و وارد محوطه لگن و شکم شده باشد، C.T اسکن بسیار کمک کننده است.

آبسه تخمدان: کمتر از C.T اسکن و بیشتر از سونوگرافی استفاده می شود.

از دیگر موارد استفاده این متد در بیماری های خوش خیم، اندازه گیری لگن در زنان است. یکی از علت ها جهت تشخیص امکان وجود زایمان طبیعی در زنان می باشد.

بیماریهای بدخیم زنان:

در بررسی بیماری های بدخیم دستگاه تناسلی از مجموعه سونوگرافی، C.T اسکن و MRI استفاده می شود.

C.T اسکن در بررسی بیماری های بدخیم این عضو و میزان دست اندازی سلول های سرطانی به غدد لنفاوی و ارگان های دیگر نقش مهمی را بازی می کند.

سرطان رحم: C.T اسکن بسیار کمک کننده است. بخصوص اگر از ماده رنگی استفاده شود. برای مشخص کردن میزان گسترش سلولهای سرطانی به اطراف، صحت کار C.T اسکن بسیار بالاست.

سرطان دهانه رحم: در این بیماری C.T اسکن برای تشخیص بیماری و میزان دست اندازی آن به نسوج اطراف بسیار کمک کننده است و تقریبا در 80 درصد موارد تشخیص آن درست است.

 

موارد منع:

۱- بر روی یک خانم حامله نباید C.T اسکن انجام پذیرد. ولی اگر اشتباهاً این کار انجام گرفت، حاملگی کاملاً قابل تشخیص و بررسی است. جنین و قسمت های مختلف آن با C.T اسکن قابل دیدن است. در صورتیکه در حاملگی سونوگرافی کافی نباشد، می توان از MRI  به جای C.T اسکن استفاده نمود.

۲- داشتن آلرژی به مواد حاجب مورد نیاز جهت انجام C.T اسکن مثل ماده ید دار.

۳- داشتن مشکلات قلبی

 

استفاده از ماده حاجب در C.T اسکن رنگی، ممکن است باعث احساس گر گرفتگی شود. ممکن است فرد احساس طعم فلز در دهان داشته باشد و یا فرد احساس ناراحتی و درد در معده کرده و یا دچار سر درد شدید شود. در هر کدام از این موارد می بایست به مسوول انجام آزمایش اطلاع رسانی شود.

خوشبختانه هر روز، روش های مدرن تر C.T اسکن جایگزین روش های قدیمی تر می گردد. مثل آنژیوگرافی در قلب با C.T اسکن  که آسانتر از روش های قبلی است.

در هنگام انجام آزمایش C.T اسکن، بیمار در همان اتاقک مانده و پزشک نمونه گیری را انجام می دهد. همچنین برای تخلیه آبسه نیز می توان از C.T اسکن استفاده نمود. مجموعاً سونوگرافی روش بهتر و موثرتری برای تشخیص تعداد زیادی از بیماری های دستگاه تناسلی است. اما در بیماری های بدخیم دستگاه C.T اسکن قابل استفاده تر و موثر تر از سونوگرافی است.

C.T اسکن نقش بسیار مهمی در تشخیص بیماری های بدخیم دستگاه تناسلی و بررسی میزان گسترش آن به نسوج اطراف دارد.

 

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی