دانستنیهای لازم در خصوص بارداری و زایمان:دکتر پروین رهبر | خانواده مطهر

دانستنیهای لازم در خصوص بارداری و زایمان:دکتر پروین رهبر

 

۱- در میان پدیده های طبیعی شاید برای بشر پدیده ای مهمتر از اتحاد تخمک و اسپرم نباشد. لقاح در لوله رحمی صورت می گیرد. همگان بر این نکته اذعان دارند که بارور شدن تخمک در عرض چند دقیقه و حداکثر چند ساعت پس از تخمک گذاری اتفاق می افتد. بنا براین حضور اسپرم در لوله رحمی در هنگام تخمک گذاری ضروری است. بیشتر حاملگی ها هنگامی رخ می دهد که زناشویی طی دو روز قبل از تخمک گذاری و یا در روز تخمک گذاری انجام شده باشد. احتمال وقوع بارداری هنگامی که نزدیکی در روز پس از تخمک گذاری انجام گردد کم است.

۲- میزان پرولاکتین در زمان بارداری افزایش می یابد و مقدار آن در حاملگی رسیده،  به ۱۰ برابر زمان غیر حاملگی می رسد.

۳- رحم در زن غیر حامله ۷۰ گرم است و حجم حوزه رحم به اندازه ۱۰ سی سی یا کمتر است. وزن رحم در زمان حاملگی رسیده، به ۱۱۰۰گرم می رسد و حجم آن بین ۵۰۰ الی ۱۰۰۰ برابر زمان غیر حاملگی می گردد.

۴- سن جنین از اولین روز آخرین عادت ماهیانه حساب می شود. در حقیقت در حدود ۲ هفته قبل از تخمک گذاری و باروری است. طبق آن یک نوزاد رسیده ۲۸۰ روز و یا ۴۰ هفته می باشد ( جنین ۳۷ هفته نیز رسیده تلقی می گردد).

۵- تشکیل قلب جنین از اواسط هفته چهارم شروع شده و در پایان هفته ششم کامل می شود.

۶- قسمت عمده مایع کیسه آب در جنین پس از ۱۶ هفته بارداری از ادرار جنین است.

۷- باسیل سل، ویروس سرخجه و ویروس ایدز و انگل توکسو پلاسما از جفت عبور کرده و جنین را آلوده می نماید.

۸- در صورت ابتلای مادر به بیماری بدخیم، سلول های بدخیم نمی توانند از جفت عبور کرده و به جنین برسند.

۹- اگرچه جنین از نظر تغذیه کاملاً به مادر وابسته است ولی انگلی غیر فعال نمی باشد و به طور فعال در تامین نیازهای غذایی خود مشارکت دارد. مثلاً در نیمه بارداری غلظت قند خون جنین مستقل از مادر است.

۱۰- میزان طبیعی مایع کیسه آب در حاملگی رسیده ۱۰۰۰ سی سی است. وظیفه کیسه آب محافظت جنین از ضربه و ثبات دمای جنین می باشد. عملکرد تغذیه ای آن اندک است.

۱۱- در هفته ۱۱ حاملگی می توان در سونوگرافی تنفس های جنین را با دیدن حرکات دیواره قفسه سینه تشخیص داد.

۱۲- از وظایف دیگر کیسه آب مانع شدن از شروع بی موقع و زودرس زایمان می باشد. دیگر اینکه به عنوان یک صافی دو طرفه است و مواد را به طور انتخابی عبور می دهد. مثلا از عبور بقایای جنینی و ذره های پوستی و ترشحات ریه و سایر ذرات جنینی به بخش مادری جلوگیری می کند.

۱۳- عضله صاف رحم ذاتا یک بافت با قابلیت انقباض بالا است. رحم به علت در بر داشتن یک جنین حدودا ۳۵۰۰ گرم و مایع کیسه آب به مقدار یک لیتر و جفت و پرده به اندازة ۸۰۰ گرم بسیار متسع می باشد. درک چگونگی آرامش رحم بدون پیش رفتن به سوی انقباض بسیار مشکل است.

قبل از اینکه درد های زایمانی شروع شود باید رحم جهت آن آماده گردد. در طی ۳۶ الی ۳۸ هفته بارداری، عضله رحم آرام است و به تحریکات طبیعی پاسخ دهنده نمی باشد. بعد از این دوره طولانی سکون عدم پاسخ دهی عضله رحم از بین رفته و به تحریکات جواب داده و دهانه رحم به تدریج نرم و آماده می گردد.

عضله رحم خاص است و با عضلات نواحی دیگر بدن متفاوت است و به جهت نوع وظیفه ای که دارد تولید نیروی بیشتری داشته و عملکرد این نیرو در جهت خارج کردن جنین است.

در زمانیکه مشخص می شود که فرد در مرحله زایمان قرار دارد، سه مرحله وجود دارد:

مرحله اول: یعنی انقباضات رحمی شدت و نیروی کافی برای باز کردن دهانه رحم دارند. در این مرحله دهانه رحم کاملاً باز می شوند (۱۰ سانتیمتر) و این بدین خاطر است که سر جنین بتواند از آن عبور نماید.

مرحله دوم: خروج جنین است

مرحله سوم: بلافاصله بعد از خروج جنین شروع می شود و در این مرحله جفت و پرده ها خارج می شوند.

علامت شروع زایمان خروج مقداری ترشحات غلیظ آغشته به خون است (توپی موکوسی). این ترشحات در حقیقت داخل مجرای داخل رحم بوده و با شروع بازشدن دهانه رحم خارج می گردد. این نشانه این است که زایمان به زودی شروع می شود(از چند ساعت تا چند روز آینده).

انقباضات عضلات رحم از نظر دردناک بودن از انقباض عضلات دیگر بیشتر است. علت واقعی آن نامشخص است.

فاصله دردها از حدود ۱۰ دقیقه در آغاز مرحله اول به یک دقیقه یا کمتر در مرحله دوم کاهش می یابد. فاصله بدون درد بین انقباضات (شل شدن رحم) بسیار ضروری است و برای سلامت جنین لازم است. انقباضات مداوم جریان خون رحمی را به جفت و بند ناف مختل می نماید و منجر به کمبود اکسیژن در جنین می شود.

مدت هر انقباض بین ۳۰ تا ۹۰ ثانیه است. رحم در حین انقباضات طویل شده و قطر آن کم می شود (باریک و بلند). در نتیجه بر روی ستون فقرات جنین فشار وارد کرده و او را صاف می نماید و به تدریج او را به پایین می راند. وقتی دهانه رحم کاملا باز شد (۱۰ سانتیمتر) مادر با زور زدن باعث افزایش فشار داخل شکم شده و جنین را به خارج هدایت می نماید. این زور زدن مشابه زور زدن در هنگام دفع مدفوع است.

پارگی کیسه آب در اکثر موارد در طول دوره فعال زایمان (مرحله اول) اتفاق می افتد و به صورت مایع شفاف و به طور سریع و ناگهانی خارج می شود.در موارد معدودی کیسه آب تا زایمان جنین سالم باقی می ماند و به هنگام خروج جنین پاره می شود. اولین مرحله زایمان خروج جفت است. بعد از خارج شدن آن حفره رحم جمع شده و رحم همانند یک توده عضله در می آید. جدایی جفت معمولا چند دقیقه بعد از زایمان جنین اتفاق می افتد.

به طور کلی حاملگی موفق در تمام گونه پستانداران وابسته به عمل پروژستورون در حفظ سکون رحم تا اواخر حاملگی است. پروژستورون توسط جفت تولید می شود و در زمان حاملگی مقدارش بسیار بالا است.

عواملی که باعث می شود دردهای زایمانی شروع شود متعدد می باشد و هنوز کاملاً شناخته نشده است. غدد فوق کلیه یکی از عواملی است که در شروع زایمان دخیل است.

رحم جهت آماده شدن برای پرورش جنین مراحلی را می گذراند. شروع آن با سکون و آرامش در عضلات رحم جهت لانه گزینی تخمک بارور شده می باشد.  در این مرحله هورمون ها باعث می شوند که عضلات رحم به تحریکات طبیعی پاسخ نداده و نوعی فلج عضلانی در آن بوجود بیاید و این مانع از تخلیه محصولات بارداری می شود. همچنین دهانه رحم سفت و بسته می باشد.

در اواخر حاملگی رحم از این استراحت و خواب طولانی بیدار می شود. در این مرحله سلول های عضلانی رحم تحریک پذیر شده و دهانه رحم نرم و آمادة بازشدن می گردد و به دنبال آن زایمان صورت می گیرد. مرحله بعد از زایمان دورة نفاسی است که تقریباً بعد از یک ساعت عضلات رحم در وضعیت کاملاً منقبض قرار می گیرند و عروق بزرگ رحمی را بسته و از ایجاد خونریزی کشنده جلوگیری می نمایند و در این زمان است که احساسات مادر و فرزندی شروع شده و مغز با ترشح هورمون محرک شیر موجب سرازیر شدن شیر از پستان ها می گردد و سر انجام رحم به حالت عادی برگشته و خود را برای باروری مجدد آماده می نماید. برگشت رحم به حالت اولیه حدود  ۴ الی ۶ هفته طول می کشد. برگشت و برقراری تخمک گذاری بستگی به مدت شیر دهی و دفعات شیردادن می باشد.

توجه: در زمان شیر دهی میزان باروری کم می شود ولی صفر نمی گردد. قابل تذکر است که با داشتن اطلاعات کافی در مورد باروری و مسائل مربوط به آن می توان از ترس های نابجا در مورد زایمان پیشگیری نمود.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی