آلزایمر و یائسگی: دکتر پروین رهبر | خانواده مطهر

آلزایمر و یائسگی: دکتر پروین رهبر

 

آلزایمر یک بیماری مزمن است که بخوبی شناخته نشده است. و راه پیشگیری مشخصی نیز ندارد. این بیماری  بوسیلۀ کاهش پیشروندۀ توانایی ادراکی مثل حافظه ، قضاوت و تخیل مشخص می شود.

کاهش ادراک در این بیماری تدریجی است . ودر عرض یک دهه پیشرفت می نماید. علائم افرادی که دچار آلزایمر هستند عبارتند از: اشکال در صحبت کردن و ارتباط برقرار کردن با دیگران و استدلال کردن- عدم توجه و تمرکز- خونسردی و بی عاطفگی- افسردگی-هیجان زدگی و وهم.

آلزایمر بیماری شایعی در دنیا است. در حقیقت شایعترین فرم جنون است. در خانمها دو برابر آقایان است. ثابت شده است که فاکتور ژنتیک در ایجاد آن دخیل می باشد. آلزایمری که قبل از شصت سالگی است بیشتر ژنتیک می باشد. آلزایمر وابستگی شدیدی به سن دارد. از نظر بافت شناسی اختلال در سلولهای مغزی و ارتباط بین آنها می باشد.

گفته می شود، در بیماری آلزایمر سن وجنس و دوران یائسگی مؤثر است.

بنابراین این سؤالات مطرح می گردد که آیا یائسگی میزان ابتلا به آلزایمر را بیشتر می کند؟

وآیا استروژن در درمان این بیماری مؤثر می باشد یا خیر؟

باید اذعان نمود که حقیقتاً نتیجۀ تحقیقات بسیار ضد و نقیض می باشد. تعدادی از مطالعات نشان داده است که اغلب خانم ها در سنین یائسگی از کاهش حافظه شاکی هستند . چنانچه به آن توجه نکنند  پیشرفت نموده و باعث آلزایمر می گردد . و این می تواند بعلت کاهش

استروژن در زمان یائسگی باشد. در تعدادی از تحقیقات  دیگر، ارتباطی بین فراموشی دریائسگی و بیماری آلزایمر پیدا نشده است. و نشان داده شده است که نه یائسگی میزان به ابتلا به آلزایمر را زیاد می کند ونه استفاده از استروژن ریسک آنرا کمتر کرده و یا پیشرفت آنرا کندتر نموده است . هورمونهای جنسی بخصوص استروژن در سلامت سلولهای مغزی بسیار مؤثرند.

در حقیقت مغز یک ارگان مهم برای استروژن بوده و این هورمون  اثر بر روی عروق مغز و همچنین سیستم ایمنی دارد. دریافت کننده های مخصوصی برای استروژن در مغز وجود دارد. همچنین استروژن باعث بالا بردن موادی می شود که باعث ارتباط سلولهای مغزی می گردد. پس استروژن روی مغز و سیستم ارتباطی بین سلولهای عصبی اثر مثبت دارد.

بعضی علائم ایجاد شده در یائسگی  همچون عدم تمرکز ، اشکال در یافتن کلمات و لغات،

تغییرات مود و اخلالات حافظه  شبیه آلزایمر می باشد. فراموشی و کاهش حافظه در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد. این علائم می تواند بعلت افسردگی و داشتن غم وغصه نیز دیده  شود.

کاهش حافظه بعلت یائسگی معمولآ کوتاه مدت است.اما خانم ها معمولآ آنرا جدی نمی گیرند ، در حالیکه باید آنرا نشانه ای از ایجاد آلزایمر در آینده بحساب آورند.

آلزایمز در زنان بیشتر از مردان است. زیرا اولآعمر خانمها بیشتر از آقایان است. دومآ میزان ابتلا به دیابت در خانمها بیشتر از آقایان است. علت سوم بخاطر، کاهش استروژن در دوران یائسگی است. مسئلۀ جالبی که وجود دارد اینست که کاهش حافظه یک مرحله از پیری است. ولی  فراموشی در  بسیاری از مواقع  بعلت اختلال در حافظه نمی باشد، بلکه  بیشتر ریشۀ آن بعلت اضطراب های زندگی است. زندگی شلوغ و پر مشغله و اجبار به یادگیری مسائل سخت واطلاعات متعدد(خارج از توانایی فرد) زمینه ساز ایجاد فراموشی است.

لازم بذکر است که فراموشی در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد.

در مورد سوال دوم که استروژن در درمان بیماری آلزایمر کارآیی دارد یا خیر؟ نیز ، عقایدبسیار متفاوت است.مطالعات زیادی نشان داده است که استروژن می تواند باعث جلوگیری از بیماری آلزایمر در خانمهای یائسه شود. و این نتیجه بیشتر در مورد پیشگیری در آلزایمر از نوع دیررس آن می باشد.

در تحقیقات دیگر اعلام گردیده است که یائسگی نه ریسک بوجود آمدن آلزایمر را زیاد میکند و نه استفاده از استروژن، ریسک آنرا کم می کند و یا سیر آنرا کند تر می نماید.

استفاده از استروژن بر روی ادراک میانسالی اثر مؤثری نداشته است. خصوصآ در مورد زنان یائسۀ پیر، شواهد قوی کلینیکی وجود دارد که شروع هورمون استروژن ادراک را بهتر نمی کند .

از میان این نتایج متفاوت می توان دریافت که:

1- حرکت به سوی یک یائسگی طبیعی ، اثر مهمی بر روی حافظه و یا مهارتهای ادراکی ندارد.

2-استروژن در خانمهای جوانتر(قبل از یائسگی) ممکن است باعث پیشگیری از آلزایمر شود.

3-قدر مسلم این است که تجویز استروژن در خانمهای پیری که دچار آلزایمر می باشند نتوانسته است، علائمی همچون فراموشی رابهتر کند و یا پیشرفت آنرا کند نماید.

روش های درمانی دیگری که در کاهش آلزایمر دوران یائسگی مؤثر باشد، عبارتند از:

1-استفاده از گیاهانی که حاوی فیتواستروژن بوده و شبیه هورمون تخمدان عمل میکنند.

مثل غذاهای حاوی سویا. در کشورهای آسیایی مثل ژاپن و چین که مواد غذایی آنها مقدار بیشتری سویا دارد ، کمتر از کشورهای اروپایی و آمریکایی دچار آلزایمر میشوند.

2-بعضی داروهای گیاهی نظیر روغن رزماری، گریپ فورت ، لیمو ، فلفل سیاه، به حافظه و جلوگیری از شروع آلزایمر کمک میکند.

تغییر عادات زندگی و انجام تکنیک های ریلکسیشن، یوگا، مدیتیشن، ماساژ باعث استراحت مغز شده و آنرا از افکار بیهوده پاک می کند.

خواب کافی و ورزش مرتب نیز میتواند درک را بهتر کرده و باعث سلامتی مغز شود.

در بررسیهای انجام شده مشخص گردیده که ورزش آیروبیک می تواند سلولهای جدیدی در منطقۀ مغز که مخصوص حافظه است ایجاد نماید.

چنانچه 20 تا 25 دقیقه در روز به مدت سه تا شش هفته انجام شود، سلولهای مغزی شروع به رشد می کنند.

با توجه به اینکه هورمون استروژن، یک هورمون اساسی و با ارزشی برای زندگی با کیفیت بیشتر در زنان می باشد، و همچنین این هورمون بر تمام ارگانهای بدن از جمله مغز، اثر مثبت دارد ، توصیه می شود در زمان یائسگی که این هورمون به حداقل خود میرسد با استفاده از غذاهای حاوی این هورمون  و همچنین تغییر عادت های زندگی و انجام ورزش ،  با جبران کمبود  این هورمون، می توان تا حدودی ریسک ایجاد آلزایمر را کمتر نمود.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی