بیهوشی و بی دردی در زایمان-نویسنده:دکتر پروین رهبر | خانواده مطهر

بیهوشی و بی دردی در زایمان-نویسنده:دکتر پروین رهبر

 

بیهوشی وایجاد بی دردی هنگام زایمان، توسط داروهای شیمیایی، مشکلات خود را دارد.

زمانیکه یک خانم، باردار میشود از همان ابتدا به فکر چگونگی زایمان و دردهایـش  میباشد . به همین جهت روش های مختلفی برای حل این مشکل ابداع شده است. بعضی روش ها باعث کاهش درد شده و تعدادی ایجاد بی دردی کامل ، حین زایمان می کنند.

همانطوریکه خوانندگان محترم اطلاع دارند، میزان احساس درد و شدت آن در زمان زایمان کاملآ فردی است. و بستگی کامل به میزان آگاهی شخص به مکانیسم زایمان و فرهنگ او والقائات اجتماعی دارد. محققین معتقد هستند که زایمان یک  پدیده فیزیولوژیک است.و اغلب با آموزش تنفس های عمیق و تکنیک های آرامش دهنده و حمایت روحی خانم حامله توسط همسر و اطرافیان قابل تحمل خواهد شد. اعتماد به پزشک معالج و اطمینان به سیستم های حمایت کنندۀ بیمارستانی در کاهش ترس و بدنبال آن کاهش درد بسیار مؤثر می باشد. با وجود تمام این تفاسیر امروزه بعلت مهم بودن زایمان بدون درد برای مادران، از داروهای بیهوشی وضد درد که در موارد زیادی، مشکلی ایجاد نمی کند ، استفاده می شود.

اولین روش، بیهوشی عمومی است. که فقط جهت سزارین بکار میرود. در موارد اورژانس مامائی و در مواردی که پزشک معالج صلاح بداند ، انجام میگردد. معمولا زایمان، بدون آگاهی و بطور ناگهانی شروع می شود. گاهی بعلت مسائل اورژانس مامائی لازم است، خانم باردای را که غذای کاملی میل نموده، بیهوش نمود. در اینگونه موارد، بیهوشی بسیار با احتیاط انجام می شود، زیرا امکان ورود مواد غذایی به داخل مجرای هوائی و ریه وجود دارد. تا جائیکه مقدور است باید دراینگونه موارد از بیحسی کمری استفاده نمود.

آنچه که مهم است زایمان به روش طبیعی است. متدهای متفاوتی برای کاهش درد در آن وجود دارد. عبارتند از:

1-داروهای مسکن و آرامش دهنده-اینها در طی زایمان به مادر تزریق می گردند و باعث

کاهش درد و آرامش می شوند. تجویز آن به مقدار معینی ممکن است. زیرا باعث خواب

آلودگی مادر و عدم همکاری او در هنگام خروج جنین می شود. علاوه بر این تزریق مقدار زیاد آن ممکن است باعث تنفس ضعیف نوزاد در هنگام تولد شود، که معمولآ با اقدامات مخصوص مسئله برطرف شده و مشکلی بوجود نمی آید.

۲-استفاده از گازنیتروز اکسید: در آن 50درصد نیتروز اکسید و 50درصد اکسیژن می باشد

ضد درد خوبی برای بسیاری از خانم های باردار است.بدین طریق است که بیمار سی ثانیه قبل از شروع درد ماسک مخصوص را بر روی بینی خود گذاشته و تنفس های عمیق و آرام خواهد داشت.و در طول درد ادامه میدهد. با قطع درد، ماسک را برداشته و تشویق به تنفس های طبیعی می شود. ماسک را خود بیمار گذاشته و یا یک فرد تعلیم دیده.

بیمار باید بداند که درد کاملآ از بین نمی رود.

3-بی حسی های موضعی: فقط همان ناحیه ای که در آن تزریق شده بی حس می گردد.

معمولا در موقع تولد نوزاد، جهت ترمیم پارگی های ناحیۀ تناسلی استفاده می شود.

گفته شده است که در موارد بسیار اورژانس می توان با بی حس کردن اعصاب پوستی محل برش سزارین، عمل را انجام داد. ولی امروزه این نوع بی حسی استفاده نمی شود.

4-بی حسی منطقه ای یا کمری: بحث ما بیشتر در مورد این نوع بی حسی است.

بی حسی کمری سالهاست برای رهایی از درد در زایمان به روش طبیعی استفاده می شود. قابل بذکر است که درد مرحلۀ اول زایمان( طولانی ترین مرحلۀ زایمان) مربوط به رحم و دهانۀ رحم می باشد و حس درد آن به ریشه های عصبی موجود در ستون فقرات کمری و پایین تر از آن منتقل می شود نتیجتا این منطقه  باید بی حس شود. بی حسی کمری دو نوع می باشد. نوع اول (اسپینال): مادۀ بی حسی مستقیما در مایع نخاع ستون فقرات کمری زده می شود. معمولآ در زایمان به طریق سزارین انجام می شود. مدت بی حسی محدود است (حداکثر دو ساعت). دراین  نوع، نیمه تحتانی بدن از زیر پستان ها تا نوک انگشتان پا بی حس می گردد. این روش کمتر در زایمان بی درد به روش طبیعی استفاده می شود،زیرا در موقع خروج نوزاد ، مادر قادر به زور زدن و همکاری نمی باشد.

نوع دوم:روش انتخابی و مد نظر ما می باشد. در این روش مادۀ بی حسی بیرون مایع

نخاعی و اطراف کانال نخاعی ستون فقرات کـمری زده می شود و به آن بــی دردی  اپیدورال می گویند. بهترین روش شناخته شده و مطالعۀ شده در کشورهای پیشرفته برای زایمان بی درد به روش طبیعی است. پنجاه در صد خانم های باردار در کشور های پیشرفته برای زایمان بی درد به روش طبیعی، از آن استفاده می نمایند.

بدین طریق است که یک لولۀ باریک(کاتتر) در فضای اطراف کانال نخاعی کمر وارد کرده و آن را ثابت می کنند. داروی بی حس کننده بطور مداوم و به مقدار مورد نیاز وارد فضای اطراف کانال نخاعی می شود و تمام ریشه های عصبی که مربوط به زایمان است بی حس می نماید. کم و زیاد کردن دارو، بدست پزشک معالج و یا متخصص بیهوشی است. این کار از ابتدای دردهای فعال زایمانی( باز شدن دهانۀ رحم به اندازۀ چهار سانت) شروع می شود و بعد از زایمان ادامه می یابد. با این روش مادر تجربۀ خوبی از زایمان داشته و تقریبآ برای نوزاد بی خطر است. در این روش، مادر به طرفین دراز می کشد. مواردی از آن وجود دارد که بیمار می تواند با آن راه برود. این کار را متخصص زنان می تواند انجام دهد ولی بهتر است متخصص بیهوشی عهده دار آن باشد تا متخصص زنان بر روی کار خود تمرکز خوبی داشته باشد. قابل توجه است که در این روش بیمار فشار دردها را متوجه است و می تواند  در هنگام خروج جنین زور بزند و همکاری نماید. عوارضی که هر دو روش بی حسی کمری بخصوص نوع اول دارند، عبارتند از: طولانی شدن مدت زایمان- استفاده بیشتر از وسیله های مخصوص برای خروج جنین(عدم همکاری مادر)-سردرد بعد از زایمان که موقتی بوده و با تجویز مسکن و استفاده از مایعات بیشتر و خوابیدن به پشت بهبود می یابد. علت آن نشت مایع نخاعی از محل تزریق است. عارضۀ دیگر آن تب است که یا در اثر عفونت است و یا بعلت تآثیر مواد بی حسی بر روی سیستم تنظیم دمای بدن است که با اقدامات خاص خود قابل درمان است.

توجه: در بهترین روش  زایمان بی درد با داروهای شیمیایی ، باز هم عوارضی برای مادر و نوزاد وجود دارد. بعلت اینکه زایمان به روش طبیعی یک پدیدۀ فیزیولوژیک بوده و سیستم بدن با آن هماهنگ می باشد، بسیار پسندیده است ، برای ایجاد زایمان ، با درد قابل تحمل از روش های طبیعی و بدون عارضه همچون آموزش ورزش هایی جهت زایمان آسانتر،ریلکسیشن،هیپنوتیزم،طب سوزنی،و بسیاری از روش های بی ضرر که امروزه فراوان می باشد، استفاده نمود. در غیر اینصورت برای جلوگیری از پناه آوردن خانم های باردار به سزارین، جهت رهایی از درد زایمان ومتقاضیان زایمان کاملآ بدون درد، روش بی حسی کمری اپیدورال مناسب است.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی