شما هم روزی سالمند خواهید شد:دکتر محسن بهشتی پور | خانواده مطهر

شما هم روزی سالمند خواهید شد:دکتر محسن بهشتی پور

مروزه پیشرفت های پزشکی،اجتماعی،اقتصادی سبب افزایش امید به زندگی و کاهش مرگ و میر گردیده و در نتیجه روز به روز بر تعداد سالمندان جهان افزوده می شود. بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت سالمند به گروه سنی 60 سال به بالا اطلاق می شود. با توجه به مشکلات فراوانی که سالمندان باآن روبرو هستند ضرورت دارد به سالمندان بعنوان یکی از گروههای آسیب پذیرجامعه توجه ویژه ای داشته باشیم.

بنابر این لازم است همه افراد با یادگیری شیوه زندگی سالم طوری زندگی کنند که در آینده سالمندانی سالم باشند ، زیرا تجربه های سالمندان روشنگر راه جوانان است. اصولا” در دوران پیری تغییرات زیادی دروضعیت بدنی ایجاد می گردد که این تغییرات شامل : کاهش قدرت بدنی ، اختلال در سیستم بدنی ، اختلال در سیستم گوارشی نارحتی قلبی و عروقی و ناراحتی عصبی همراه می باشند.

سالمندی هم یکی از مراحل زندگی بشر است و شاید اگر به درستی مدیریت شود، مرحله بالندگی خرد و بلوغ نهایی روح و روان آدمی می تواند باشد. پيري بيماري نيست و با بالا رفتن سن تغييرات طبيعي در کليه اندامهاي بدن ايجاد مي شود که با رعايت برخي نکات ساده مي توان از بروز مشکلات جلوگيري و با مراقبت صحيح به سالمندي توام با سلامتي و نشاط دست يافت ، تا باقي سالهاي عمر هم به بهترين صورت ادامه يابد . با اينکه به کار بردن شيوه صحيح زندگي بايد از دوران جنيني شروع شود ، اما هرگز براي تغيير دادن شيوه زندگي و ايجاد عادات پسنديده که منجر به سلامت و شادابي مي شوند دير نيست.

شيوه زندگي در دوره سالمندي بايد به گونه اي باشد که در آن به مواردي از قبيل بهداشت فردي ، ورزش مناسب ، تغذيه متعادل ،‌عدم مصرف دخانيات ، حضور فعال در جامعه و خانواده و … پرداخته شود . اين مجموعه توصيه هايي را به شما ارائه مي دهد تا بتوانيد دوران سالمندي سالم و فعالي را توام با خوشي و شادماني طي نمائيد .

امروزه تعداد سالمندان در تمام كشورهاي جهان رو به افزايش است و نسبت اين بخش از جمعيت نسبت به كل جمعيت نيز بالا ميرود، كشور ما نيز از اين تغييرات مستثني نيست.سالمندان يكي از اقشار جامعه هستند كه به مراقبتهاي ويژه نيازمندند و لذا از هم اكنون مي بايست سازو كارهاي مناسب در برنامه ريزيهاي اقتصادي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي و بهداشتي اتخاذ گردد. سالمندي پديده طبيعي است كه به مرور زمان با تغييرات فيزيولوژيك همراه است روند اين تغييرات در افراد مختلف يكسان است ولي سرعت انجام آن متفاوت است. در واقع پيري كاهش قواي رواني و جسمي است كه در اثر گذشت زمان روي مي دهد و يك فرآيند طبيعي از تغييرات مربوط به زمان است كه با تولد شروع شده و در سراسر زندگي ادامه مي‌يابد. دوران پس از 60 سالگي را دوران سالمندي مينامند. بسیار دیده شده که افراد سالمندی را دیده‌ایم که با دشواری سوار اتوبوس شده‌اند و جایی برای نشستن نداشتند اما جوانانی آسوده خاطر نشسته‌اند و توجهی هم ندارند. اسلام و البته تمام ادیان، انسان را به احترام به بزرگ ترها توصیه نموده است چرا که آن‌ها عمری را برای رشد و سعادت جامعه وقف کرده‌اند و زندگی خود را در این راه قرار داده‌اند متاسفانه هر روز شاهد افزایش تعداد افرادی هستیم که در خانه‌های سالمندان زندگی می‌کنند و فرزندان آن‌ها ماه‌ها و یا حتی سال‌ها از آن‌ها احوالی نمی‌پرسند و آن‌ها را به حال خود رها کرده‌اند به راستی آیا دعایی بالاتر از دعای آن‌ها وجود دارد و آیا ما پیری و روزهای دشوار آن را تجربه نخواهیم کرد؟ پس چگونه آن‌ها را رها کرده و به دنبال دنیای بی وفای خود می‌رویم . وجود انسان‌های سالخورده در بین خانواده باعث افزایش رحمت خداوند است و هر کس به آن‌ها احترام بیشتری بگذارد بیشتر مورد رحمت خداست.پیامبر صلی الله علیه و اله می‌فرمایند: وجود پیران سالخورده بین شما باعث افزایش رحمت و لطف پروردگار و گسترش نعمت‌های الهی بر شماست. (نهج الفصاحه، ص 222 )

انسان هر آنچه می‌کند به او باز می گردد و هر عملی را عکس العملی هست همه ما در کارنامه زندگی خود اعمالی داریم که خوب یابد برای ما نوشته شده‌اند که بر همان اساس در زندگی خود خوب یا بد می‌بینیم اگر خوب کرده باشیم پاداش ما همان خوبی و در صورت بدی بدی خواهیم دید بر این اساس امام علی علیه السلام فرمودند : به پیران احترام بگذارید تا کودکانتان به شما احترام گذارند .(غررالحکم و درر الکلم ح 10096)

انسان امروز به دلیلی داشتن مشغله و گرفتاری نمی‌تواند تمام اصول را رعایت کند و از بسیاری از آن ها طفره می‌رود و به بهانه فرصت نداشتن از خوبی کردن حرمت گذاشتن و دستگیری از دیگران سر باز می‌زنند. پیر دنیایی از تجربه است، موی سفید حکایت از زندگی و فراگیری بسیاری از مکتب زمانه دارد و درس این مکتب بسیار گران و پر هزینه است چه زیباست که از تجربیات آن‌ها بیاموزیم و در زندگی خود از آن‌ها بهره ببریم.احترام گذاشتن به انسان‌های سالمند احترام به خداست چرا که آن‌ها نیز مخلوق خداهستند و از خدا نعمتی مانند طول عمر گرفته‌اند و عمر گرانقدر را برای فرزندان جامعه و … صرف کرده‌اند پیامبر صلی الله علیه و آله در این رابطه فرمودند: احترام گذاشتن به مسلمان پیر تجلیل از خداست … (اصول کافی ج 3ص 240 )

یادمان باشد لحظات عمر مانند برق باد می‌گذرد و ما در برابر یکدیگر و به خصوص سالمندان مسئولیت داریم و باید در برابر خدا پاسخگو باشیم.

آنچه مسلم است از سالمندي نمي توان پيشگيري كرد و همگان را شامل ميشود. ليكن با مراقبت و مواظبت ميتوان از معلوليتهاي ناشي از آن جلوگيري و يا آنها را به تعويق انداخت ،مراقبت از سالمندان نياز به آگاهيهاي فني و پيچيده ندارد. اگر اطرافيان، افراد خانواده و فرد سالمند بعضي از نكات را بدانند و رعايت كنند، ميتوان از بسياري از حوادث ناگواري كه براي سالمندان رخ ميدهد پيشگيري نمود و شرايطي را فراهم ساخت كه سالمند خود را در خانواده فرد مفيدي احساس كرده و سربار نداند.

تغذيه مناسب برای سالمندان

باتوجه به پيشرفت‌هاي علم پزشكي وبهداشتي متوسط عمرانسان افزايش يافته است.پيرشدن وسالخوردگي با كاهش تدريجي فعاليت‌هاي فيزيكي و افزايش بيماريهاي مزمن همراه مي‌شود و به نظر مي‌رسد كه بهبود تغذيه تا حد زيادي قادر است از اين مشكلات پيشگيري كند و يا آن‌ها را تخفيف دهد. به همين دليل يكي از مسائل مهم سالمندان ، مسائل پزشكي و بهداشتي از جمله وضعيت تغذيه آنهاست. با افزايش سن، نياز آنها به انرژي كاهش يافته و تمايل به مصرف غذا كمتر مي‌شود. در اين حال اگر انتخاب غذا درست صورت نگيرد ، ميزان دريافت مواد مغذي ضروري در آن‌ها پايين‌تر از حد مطلوب خواهد بود.

نوع تغذيه در دوره سالمندي بسيار مهم است زيرا :

اضافه وزن، فشارخون بالا، چربي خون بالا و قند خون بالا ازمشكلات شايعي هستند كه تغذيه صحيح يكي از راههاي كنترل آنهاست. با افزايش سن ، توده عضلاني و سوخت و ساز بدن كاهش مي يابد، مصرف غذا كمتر شده و همچنين تغييراتي در بدن ايجاد ميشود كه احتمال سوء تغذيه را بيشتر ميكند.

با يك برنامه غذايي صحيح ، ميتوان خطر ابتلا به اين بيماريها را كاهش داد.

مصرف كمتر چربي

مصرف كمتر روغنهاي جامد و نمك

مصرف كمتر غذاهاي شور

مصرف يك يا دو وعده در روز از ميوه ها و سبزي هاي تازه

استفاده از روغن مايع به جاي روغن جامد

مصرف كمتر مواد شيرين مثل قند، شكر، مربا، شيريني

سالمندان بايد بدانند كه بدنشان در طول يك شبانه روز به چه مواد غذايي نياز دارد. به طور كلي نيازهاي غذايي ما شامل كربوهيدرات ، پروتئين ، چربي ، ويتامين ها ، مواد معدني و آب است.

ميزان انرژي مورد نياز سالمندان :

با افزايش سن ميزان نيازبه انرژي كاهش مي‌يابد.درصورت دريافت مازاد بر نياز انرژي مشكلات وعوارضي مانندچاقي، فشارخون ، بيماري‌هاي قلبي‌،عروقي براي سالمند ايجاد مي‌شود .

ميزان پروتئين مورد نياز سالمندان :

مقدار پروتئين بدن در دوره سالمندي كم ميشود، بنابراين بايد در اين دوران پروتئين بيشتري مصرف شود.كمبود پروتئين سيستم دفاعي بدن را ضعيف و بدن را آماده ابتلا به بيماري ميكند.

ميزان مايعات مورد نياز سالمندان:

توجه به دريافت كافي مايعات در سالمندان از مسائل مهم مي‌باشد.علائم كمبود آب در بسياري از سالمندان ممكن است به صورت خشكي لب‌ها، گود افتادن چشم‌ها، تب، يبوست، كاهش حجم ادرار و تهوع باشد. استفاده بنابراين توجه به مصرف كافي آب و مايعات در اين دوران اهميت ويژه‌اي دارد بكند. فرد سالمند بايد براي جلوگيري از كم آب شدن بدن روزانه حداقل 8-6 ليوان مايعات ترجيحاً آب ساده بنوشد.

ويتامينها:

ويتامينهاي گروه B

اين گروه از ويتامينها در كاهش خطر بيماريهاي قلبي و عروقي موثرند.

جوانه غلات و حبوبات مانند جوانه گندم ، جوانه عدس و جوانه ماش سرشار از ويتامينهاي گروه B و ويتامين C است.

از جمله منابع عمده ويتامين B12 گوشت قرمز ، ماهي ، تخم مرغ و لبنيات ميباشد .

ويتامين D

اين ويتامين از طريق كمك به جذب كلسيم، از پوكي استخوان جلوگيري ميكند.

زرده تخم مرغ ، جگر و روغن كبد ماهي مي باشد .

قرار گرفتن در معرض نور آفتاب هر روز 30-20 دقيقه .

ويتامين C

اين ويتامين نقش مهمي در جلوگيري از آسيب بافتي و كمك به ترميم عظلات دارد و باعث افزايش جذب آهن از غذا ميشود.

منابع غذايي غني از ويتامين c شامل : مركبات ، سبزيها ، طالبي ، خربزه ، فلفل سبز ، پرتقال ، كيوي و ساقه سبز پيازچه و توت فرنگي است .

پختن سبزيها به مدت طولاني و يا قرار گرفتن سبزيها و ميوه هاي خرد شده در معرض هوا و نور باعث از بين رفتن ويتامين c موجود در آنها ميشود.

ويتامين E

اين ويتامين نقش مهمي در تقويت سيستم دفاعي بدن و پيشگيري از سرطانها بويژه سرطان پستان دارد.

منابع غذايي غني از ويتامين e شامل : جوانه گندم، غلات سبوس دار، سبزيهاي داراي برگ سبزتيره ، روغن زيتون .

مواد معدني :

كلسيم

اين ماده نقش مهمي در سلامت دوره سالمندي دارد ، چرا كه كمبود اين ماده باعث پوكي استخوان ميشود.

منابع غذايي شامل : شير ، ماست، پنير ، كشك و بستني

آهن

كمبود آهن منجر به كم خوني ، احساس خستگي و ضعف ميگردد .

در انواع گوشت ها ، تخم مرغ ، حبوبات ، مغزها ، غلات سبوس دار ، ميوه هاي خشك شده ( كشمش ، توت خشك ، برگه زردآلو ) و در انواع سبزي خوردن مانند جعفري مقادير بالايي آهن وجود دارد . جذب بهتر آهن همراه با ويتامين C

روي

كمبود روي باعث بي اشتهايي ، مشكلات بينايي و كندي ترميم زخمها ميشود.

در انواع گوشت ها ، تخم مرغ ، جگر، شير ، غلات سبوس دار، مغزها، سبزيهاي سبز و زرد تيره وجود دارد.

آب

در دوران سالمندي سه تغيير عمده موجب افزايش احتمال كم آبي بدن ميشود :

1- كاهش حجم آب بدن

2- كاهش توانايي تغليظ ادرار توسط كليه ها

3- كاهش احساس تشنگي حتي در مواجهه با كم آبي

براي تامين آب مورد نياز بدن ، مصرف روزانه حداقل 6 تا 8 ليوان آب و يا مايعات بدون گاز با قند و نمك كم توصيه ميشود.

انواع گروه هاي غذايي بر اساس هرم غذايي :

1- گروه نان و غلات :

اين گروه شامل موادي مانند : انواع برنج ، نان ، ماكاروني ، گندم و جو است .

مواد مغذي مهم آنها شامل : انرژي ، بعضي از انواع ويتامينهاي گروه ب ، آهن و مقداري پروتئين

نكات مهم در استفاده از گروه نان و غلات :

– بهتر است برنج به صورت كته مصرف شود .

– از نانهايي استفاده شود كه در تهيه آن جوش شيرين به كار نرفته است ( اسيد فيتيك مانع جذب آهن و ساير املاح مي شود )

– استفاده حداقل 6 سهم در روز

واحد اين گروه برابر است با يك برش 30 گرمي از انواع نان ( معادل يك كف دست ) يا نصف تا يك ليوان ماكاروني و يا برنج پخته شده و يا 4 قاشق سرصاف آرد غلات است .

نقش اين گروه در بدن توليد انرژي ، رشد و سلامت اعصاب است .

2- گروه شير و لبنيات :

اين گروه شامل موادي مانند : شير ، ماست ، پنير ، كشك و بستني است .

مواد مغذي مهم آنها شامل : پروتئين ، كلسيم ، فسفر ، بعضي از انواع ويتامين هاي گروه B ، ويتامين A

نكته مهم در استفاده از گروه شير و لبنيات :

– مصرف نوشابه هاي گازدار كه حاوي فسفر زياد مي باشد موجب عدم تعادل كلسيم و فسفر شده و به دنبال آن احتمال كمبود كلسيم افزايش مي يابد .

– حداقل دو سهم

نقش آنها در بدن شامل محكم شدن استخوان و دندان ، رشد و سلامت پوست مي باشد .

واحد اين گروه برابر است با يك ليوان شير يا ماست يا كشك ، 45 تا 60 گرم پنير ، 5/1 ليوان بستني

3- گروه گوشت ، تخم مرغ ، حبوبات و مغزها :

اين گروه شامل موادي مانند : گوشت هاي قرمز ، سفيد ، امعاء و احشاء ، تخم مرغ ، حبوبات و مغزهاست .

مواد مغذي مهم آنها شامل : پروتئين ، آهن ، روي و بعضي از انواع ويتامينهاي گروه B ميباشد .

حداقل دو سهم در روز

نكته مهم در استفاده از گروه گوشت ، تخم مرغ ، حبوبات و مغزها :

نقش اين مواد در خون سازي ، رشد و سلامت اعصاب مي باشد .

واحد اين گروه برابر است با سه قطعه گوشت ، ران يك مرغ ، يك ليوان حبوبات پخته شده ، نصف ليوان انواع مغزها ، دو عدد تخم مرغ )

4- گروه ميوه ها و سبزي ها :

اين گروه شامل موادي است مانند: سبزيها و ميوه هاي به رنگ سبز تيره ، زرد تيره و نارنجي كه سرشار از ويتامين A و C ميباشند .

مواد مغذي مهم آنها شامل : انواع ويتامين ها ، انواع املاح و فيبر ، حداقل 4 سهم در روز

نكته مهم در استفاده از گروه ميوه ها و سبزيها :

واحد اين گروه برابر است با : يك عدد سيب ، پرتقال ، سه عدد زرد آلو ، نصف ليوان آب ميوه ، نصف ليوان سبزي پخته ، يك ليوان سبزي كاهو و اسفناج ، يك عدد سيب زميني بزرگ )

نقش اين مواد در بدن عبارتست از : مقاومت در برابر عفونت ، ترميم زخمها ، سلامت چشم و بينايي ، سلامت پوست ، كمك به سوخت و ساز بدن.

نكات قابل توجه در تغذيه سالمندان

تعداد وعده‌هاي غذا بايد حداقل روزي 5 وعده و مقدار غذا در هر وعده كم باشد.

در سالمنداني كه جويدن غذا براي آنها مشكل است، مصرف غذاهاي نرم مانند پوره، گوشت‌هاي نرم، سوپ، آش‌هايي كه حبوبات زياد ندارند، آب ميوه، ميوه‌هاي رنده شده، سبزي خرد شده توصيه مي‌شود.

غذاهاي چرب و سرخ شده، سس مايونز، سبزيهاي نفاخ مانند كلم و گل‌كلم بهتر است تا حد امكان كمتر مصرف شود.

مصرف تخم مرغ به سه عدد در هفته محدود شود.

مصرف چربي كم شود آن مقدار كم هم روغن مايع مانند روغن زيتون باشد.

براي جلوگيري از كم آب شدن بدن روزانه حداقل 8-6 ليوان مايعات ترجيحاً آب ساده تا قبل از ساعت 8 شب بنوشيد.

در صورت داشتن يبوست و بي‌خوابي يك ليوان شير‌گرم قبل از خواب بنوشيد.

چرا باید ورزش کنیم ؟

با افزایش سن ، تغییرات متعددی در قسمتهای مختلف بدن ایجاد می شود .

قلب ، ریه ها ، سیستم عصبی ، عضلات و استخوانها دچار تغییرات ناشی از افزایش سن می شود .

اگر تحرک و ورزش نداشته باشیم :

قدرت عضله قلب کاهش می یابد

ظرفیت ریه برای جذب اکسیژن کم میشود

عضلات ضعیف می شوند

کارایی مفاصل کم می شود

استخوانها پوک می شوند

آیا می خواهید با این تغییرات مقابله کنید ؟

فعالیت و ورزش منظم در سنین بالا :

عامل حفظ و تقویت ظرفیت های قلبی ، ریوی ، عصبی و اسکلتی است

مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی ، سرطان روده بزرگ و افزایش قند خون را کاهش می دهد

در کنترل چاقی ، کلسترول بالا و فشار خون موثر است

یکی از عوامل مهم برای قرار گرفتن کلسیم در داخل استخوان و محکم شدن آن است .

از افسردگی های دوران پیری جلوگیری می کند .

موجب بهبود تعادل و هماهنگی ، افزایش قدرت عضلانی ، افزایش انعطاف پذیری و متابولیسم هوازی بدن است .

حتي افراد بسيار ضعيف و ناتوان نيز ميتوانند با فعاليتهاي فيزيكي مناسب سلامتي شان را به دست بياورند و به ديگران وابسته نباشند، سن بالا و ضعف قواي جسمانيمانعي براي ورزش كردن نيست.

چه نوع ورزشهایی مفید هستند ؟

تمرینات گرم کننده

1- تمرینات استقامتی ( هوازی )

2- تمرینات انعطاف پذیری

3- تمرینات حفظ تعادل

4- تمرینات قدرتی

5- تمرینات انقباضی ایستا

تمرینات گرم کننده :

تمرینات ساده کششی هستند که با انجام آن بدن شما برای انجام سایر تمرینات آماده می شوند .

(به خصوص قبل از انجام تمرینات انعطاف پذیری و تمرینات قدرتی باید حرکات گرم کننده را انجام دهید ).

تمرینات استقامتی :

روزانه چقدر راه می روید ؟

آیا بالا رفتن از پله برای شما دشوار است ؟

آیا می توانید برای خرید از خانه بیرون بروید ؟

اين تمرينات توانايي سالمندان را در انجام كارهاي روزانه بيشتر كمك ميكند.

این تمرینات شامل ورزش هایی مثل پیاده روی ، دویدن ، دوچرخه سواری ، شنا و کوهنوردی است .

پياده روي ساده ترين ورزش براي دوره سالمندي است.

تمرینات انعطاف پذیری :

1- آیا خم شدن و پوشیدن جوراب و کفش برای شما سخت است ؟

2- آیا به سختی پشت سر خود را شانه می کنید ؟

3- آیا برداشتن اشیاء از داخل قفسه برای شما مشکل است ؟

این تمرینات با ایجاد کشش در عضلات و نسج نرم اطراف مفاصل حرکت مفصل را راحت تر می کند .

انجام حركات اعطاف پذيري بدون گرم كردن بدن باعث آسيب غضلات و مفاصل خواهد شد.

تمرینات تعادلی :

4- آیا به راحتی از زمین بلند می شوید ؟

5- آیا تا بحال دچار لغزش پا شده اید ؟

6- آیا تا بحال پس از لغزیدن پا به زمین افتاده اید ؟

بهتر است بدانيم كه افتادن شايع ترين حادثه در بين سالمندان است و باعث شكستگي استخوان ران و لگن ميشود. تمرینات تعادلی از طریق تقویت عضلات ، خصوصا عضلات پاها باعث می شود که بتوانیم هنگام لغزیدن تعادل خود را حفظ کنیم .

تمرینات قدرتی :

آیا اضافه وزن دارید ؟

آیا هنگام شستن ظرف ها احساس خستگی و درد ناحیه پشت دارید ؟

آیا با کمی راه رفتن دچار ضعف پاها می شوید ؟

آیا دچار زانو درد هستید ؟

این تمرینات با افزایش مصرف انرژی موجب می شود که وزن مناسب داشته باشید و قند خون شما طبیعی بماند .

فایده دیگر آن جلوگیری از پوکی استخوان است ( انجام این حرکات نیاز به وزنه دارد).

تمرینات انقباضی ایستا :

در حین انجام این تمرینات طول عضله تغییر نمی کند و موجب تقویت عضلات می شود .

دقت کنید در حین انجام این حرکات نفس خود را حبس نکنید .

توصیه هایی برای کمر و زانو:

پیشگیری از کمر درد

با افزایش سن بدلیل تغییرات در استخوانها و عضلات شکل بدن تغییر یافته ، پشت خمیده ، شکم به طرف جلو برجسته شده و گودی کمر بیشتر میشودکه این تغییرات میتواند موجب کمر درد شود.

نحوه خوابیدن – نشستن – ایستادن – لباس پوشیدن – راه رفتن – خم شدن جهت برداشتن اشیاء و ….

مراقبت از زانوها

به دلیل تحمل وزن بدن توسط زانوها و استوار شدن بدن روی آنها چنانچه وزن بدن زیاد باشد فشار بیشتری به زانو آمده و در نتیجه درد زانو شروع میشود و اگر مراقبت لازم انجام نشود و مشکل زانو تا حدی پیش رود میتواند فرد را از انجام کارهای روزانه باز دارد .

پس برای مراقبت از زانوها چه باید کرد ؟

داشتن وزن مناسب – عدم جابجایی اجسام سنگین – تقویت عضلات ران – نشستن در وضعیت مناسب – پرهیز از راه رفتن در پله تا حد امکان – عدم استفاده از توالت معمولی ( بهتر است از توالت فرنگی یا صندلی مخصوص که بر روی توالت گذاشته میشود استفاده شود).

اهمیت مراقبت از پاها

بدلیل ایستادن روی پاها و حفظ تعادل بدن و راه رفتن و تحمل وزن بدن

بسیاری از مواقع خستگی و ناراحتی ما بدلیل وجود مشکل در پاهاست

بروز یکسری مشکلات در پاها ( خشکی پوست پا ، ترک خوردن پاشنه پا ، شکسته شدن ناخن پا عفونت قارچی در لای انگشتان پا)

پاها بیشتراز سایر قسمتهای بدن در معرض خطر آسیب و حادثه هستند .

زخمها و جراحتهای پا بخصوص در ناحیه کف پا، دیرتر از سایر نقاط بدن التیام یافته و خوب میشوند .

پس بنابرموارد فوق لازم است که سالمندان از پاهایشان بیشتر مراقبت کرده و بیشتر مواظب باشند.

برای مراقبت از پاها چه باید کرد ؟

نظافت پاها

1- شستسوی پاها : که باید در هر روز پاها بخصوص لای انگشتان پا با آب ولرم شسته شود

2- کوتاه کردن ناخنها : وقتی ناخن ها نرم باشند بهتر و آسانتر کوتاه میشوند و برای اینکار بهتر است قبل از کوتاه کردن ناخن پا آنرا بمدت 30-20 دقیقه در آب گرم قرار داد و یا بعد از استحمام که ناخنها نرم هستند کوتاه کرد و هنگام کوتاه کردن ناخن پا دقت شود که :

لبه ناخنها بصورت گرد و کامل کوتاه نشود و باید بصورت صاف بمانند .

ناخن ها خیلی از ته کوتاه نشوند زیرا باعث زخم شدن ناخن و ایجاد کانون عفونت میشود .

3- چرب کردن پاها :

بهتر است بعد از استحمام و شستشوی پاها با مواد شوینده ،با وازلین یا دیگر کرمهای نرم کننده ، پوست و پاشنه پا را چرب و نرم کرد تا پا دچار خشکی و کشیده شدن و ترک خوردگی نشود .

پوشش پاها

1- جوراب : بهتر است نخی بوده و کش آن سفت نباشد و بهتر است ساق آن بالاتر از برآمدگی مچ پا قرار گیرد.

2- کفش : بهتر است کاملا“ اندازه پا بوده و کف آن سر خورنده و خشک نباشد و برای این منظور کفشی مناسب است که :

– رویه کفش تمام پا را بپوشاند و به پا فشار نیاورد

– پاشنه آن پهن بوده و بلندی آن بیشتر از 3 سانتی متر نباشد

– پا در آن عرق نکند(چرمی و یا نخی باشد)

– کف آن لیز و صاف نباشد

3- دمپایی : یکی از حوادث شایع در منزل فرو رفتن اجسام نوک تیز یا برنده در کف پاست که میتواند موجب زخم یا سوراخ شدن کف پا شود به این علت بهتر است در منزل از دمپایی استفاده کنید و دمپایی مناسب باید :

– کاملا“ اندازه پا باشدو اگر تنگ و یا گشاد باشد احتمال زمین خوردن با آن بیشتر است

– انگشتی نباشد چون پا را خوب محافظت نمیکند

– ابری نباشد چون در محیطهای خیس ، روی سرامیک و کاشی و یا سنگ بسیار لیز و خطرناک است

ماساژ پاها

این کار باعث افزایش جریان خون و کاهش ورم پاها شده وخستگی پا را از بین میبرد و برای انجام ماساژ پا، باید تمام قسمتهای کف پا ، رویه پا ، پاشنه پا و انگشتان پا را به آرامی ماساژ داد

توجه :

در صورت وجود برآمدگیهای گوشتی و یا میخچه در پا از دستکاری آن خودداری کرده و برای درمان باید به پزشک مراجعه نمایند.

گاهی بعضی تغییرات ایجاد شده در پاها ناشی از بیماریهای دیگر است مثل ورم پا ، زخمی که خودبخود بوجود آمده و یا زخمی که خوب نمیشود . در صورت مشاهده همچنین مواردی بدون هیچگونه اقدام خودسرانه جهت درمان باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کرد.

پوکی استخوان و پیشگیری از حوادث

استخوان در معنی عامه یعنی محکم وسفت و سخت بودن را میرساند و ماده اصلی که سختی و شکل استخوان را بوجود می آورد کلسیم است که ذخیره شدن این ماده در استخوان از قبل از تولد آغاز و تا سن 30 سالگی ادامه داردو دراین سن استخوانهای یک فرد به بیشترین سختی خود میرسندو اگر فعالیت بدنی وجود نداشته باشد و یا غذاهای حاوی کلسیم کم مصرف شود بتدریج کلسیم استخوانها کم شده و استخوانها شکننده میشوند که به این حالت پوکی استخوان میگویند.

پوکی استخوان را گاهی بیماری خاموش می نامند زیرا بدون هیچ علامتی کم کم بوجود میاید .

معمولاً فرد مبتلا از بیماری خود بی اطلاع است و زمانی متوجه میشود که در اثر یک ضربه کوچک مثل نشستن ناگهانی ، لغزیدن و پیچ خوردن پا، زمین خوردن یابرخورد بااشیاء،شکستگی استخوانهای قسمتهای مختلف بدن مثل استخوان لگن و یا له شدگی ستون فقرات کمری برای فرد پیش میاید. با افزایش سن احتمال ابتلا به پوکی استخوان بیشتر بوده و افراد مسن باید برای آگاهی از وضعیت استخوانهای خود به پزشک مراجعه نمایند.

چه کسانی بیشتر دچار پوکی استخوان میشوند؟

افراد مسن

زنان یائسه

کسانی که حرکت ، ورزش و فعالیت بدنی ندارند

کسانی که در غذای روزانه آنها لبنیات و مواد غذایی حاوی کلسیم ، کم است

افراد سیگاری

افراد الکلی

زنانی که تعداد زایمان زیاد وبا فاصله کمتر از 3 سال داشته اند

برای پیشگیری از پوکی استخوان و یا جلوگیری از پیشرفت آن چه باید کرد؟

ورزش منظم : چون ورزش یکی از عوامل مهم قرار گرفتن کلسیم در داخل استخوانها و محکم شدن آنهاست ( در صورت ابتلا به پوکی استخوان قبل از آغاز هر گونه تمرین ورزشی با ید با پزشک خود مشورت کنید )

مصرف مواد غذایی کلسیم دار: لبنیات کم چربی ( شیر – ماست – پنیر – کشک و …) و در این مورد اضافه کردن چای ، پودر نسکافه ، پودر کاکائو و قهوه به شیراز جذب شدن کلسیم آن جلوگیری میکند..

شربتهای کاهش دهنده اسید معده مانع جذب کلسیم میشوند بنابراین باید از مصرف خودسرانه آنها خودداری و با نظر پزشک مصرف نمایید.

نوشابه های گازدار مانع جذب کلسیم شده پس باید تا حد امکان کمتر مصرف شوند.

استعمال دخانیات و مصرف الکل برای همه در هر سنی و در هرشرایطی مضر بوده و از جمله عوارض آنها تشدید پوکی استخوان است.

ویتامین D با افزایش جذب کلسیم از پوکی استخوان جلوگیری کرده و برای تامین آن باید هر روز درمقابل نور مستقیم خورشید قرار گرفت ( تابش نور خورشید از پشت شیشه اثری ندارد )

چگونه از حوادثی که باعث شکستگی استخوانها میشوند پیشگیری نماییم ؟

حادثه در هر سنی و برای همه افراد ممکن است پیش بیاید و همه باید مراقب خود باشند اما سالمندان باید بیشتر مراقب خود باشند زیرا در صورت بروز حادثه احتمال شکستگی در آنها بیشتر بوده و مدت زمان لازم برای ترمیم و بهبود شکستگی طولانی تر است زمین خوردن ساده در اثر لیز خوردن کف حمام یا حیاط و یا نور کم راه پله و یا افت فشار خون و سرگیجه و بهم خوردن تعادل

برای پیشگیری از چنین حوادثی باید علل ایجاد کننده آن را برطرف وباید از محیط خانه شروع کنیم .

1- پله ها : شایعترین محل زمین خوردن در محیط خانه میباشند و معمولاً در پله آخر اتفاق می افتد به دلیل تصور بر اینکه پله ها تمام شده است و دلایل دیگر نور راه پله و پاگرد پله – مشخص شدن لبه پله ها – وجود نرده و محافظ پله – لیز بودن پله و ثابت و چسبانده نبودن کف پوش پله و …

2- آشپزخانه :لیز بودن کف پوش آشپزخانه و یا براق بودن کف پوش

3- حمام :

بدلیل خیس و لیز بودن کف حمام باید دمپایی مناسب استفاده شود ( ابری نباشد)

بهتر است میله هایی را بعنوان دستگیره بر روی دیوار حمام نصب کرد تا با گرفتن از آنها تعادل خود را حفظ نمود

استفاده از یک صندلی و دوش دستی در صورت سخت بودن ایستادن

4- اتاق :

کلید برق در نزدیکی درب اتاق باشد تا مجبور نشوید برای روشن کردن در تاریکی را بروید

فرش کف اتاق طوری باشد که لبه های آن به پا گیر نکند

پتویا روفرشی روی فرش پهن نکنید زیرا امکان جمع شدن و لیز خوردن و گیر کردن به پا را زیاد می کند

وسایل خانه طوری چیده شود که در مسیر راه نباشد بخصوص مسیر اتاق خواب به توالت و آشپزخانه که احتمال دارد شب ها مورد استفاده قرار گیرد

سیم لوازم برقی حتماً از کنار دیوار و از زیر فرش و یا موکت رد شود و در مسیر رفت و آمد نباشد

در صورت امکان خانه ای را باید« بخصوص برای دوران سالمندی» تهیه کرد که بین اتاقها و آشپزخانه و توالت اختلاف سطح ( پله) نداشته باشد.

تغییرات وضعیت جسمی

1- سرگیجه و عدم تعادل : علل مختلفی دارد نظیر خم کردن سر به عقب –بلند شدن ناگهانی- مصرف خودسرانه داروها

2- مشکلات بینایی : عادت کردن چشمها به تاریکی – پیر چشمی – آب مروارید – عفونت چشمی

3- مشکلات شنوایی : کم شدن قدرت شنوایی به دلیل افزایش سن – جمع شدن جرم در گوش – سوراخ شدن پرده گوش

براي كنترل فشارخون و قند خون به پزشك مراجعه كنيد ، زيرا عدم تشخيص و درمان به موقع آنها ميتواند عوارض چشمي شديدي را بوجود بياورد.

نقش دندان ها در بدن :

نقش مهم در خوردن غذا ، هضم غذا ، صحبت کردن

مهمترین کار دندانها ، جویدن است .

یکی از مشکلات سالمندان ، مشکل گوارشی است که یکی از شایعترین علتهای آن مشکلات دندانی ( نداشتن دندان یا دندان مصنوعی نامناسب ) است که باعث می شود غذا خوب جویده نشده و سبب مشکلات گوارشی گردد .

چند نکته :

عدم رعایت بهداشت دهان و دندان ، باعث ایجاد عفونت لثه و دندانها می شود .

عفونت و پوسیدگی های دندانی عامل مهم بوی بد دهان است .

در صورت بی توجهی به پوسیدگی ها و عفونتهای لثه و دندانها ، ممکن است عفونت از طریق خون به سایر قسمت های بدن مثل قلب رسیده و باعث آسیب آنها شود .

حداقل روزي دو بار مسواك كنيد .

موهاي مسواك نبايد خيلي نرم يا خيلي سفت باشد .هر چند وقت يكبار مسواك را عوض كنيد.

شيار بين لثه و دندان ، محل مناسبي باري گير كردن مواد غذايي و تشكيل جرم دنداني است. تميز كردن اين ناحيه از دندانها در پيشگيري از بيماريهاي لثه بسيار موثر است.

مراقبت از دندانهای مصنوعی :

دندانهای مصنوعی نیز همانند دندانهای طبیعی باید مرتب مسواک شوند.

اگرمی توان دندان مصنوعی را از دهان خارج کرد ، حداقل یکبار در روز آنها را از دهان خارج کرده و با مسواک نرم شسته شود .

خمیر دندان برای شستن دندان مصنوعی مناسب نیست . برای شستن دندان های مصنوعی ، از مایع ظرفشویی استفاده کنید و سپس آن را به خوبی با آب بشوئید .

بعد از خارج کردن دندان مصنوعی از دهان ، لثه ها وزبان خود را با یک مسواک نرم بشوئید و بعد لثه ها را با انگشت ماساژ دهید .

شب ها دندان مصنوعی را از دهان خارج کرده و در یک ظرف آب یا آب نمک تمیز قرار دهید .

در موارد زیر حتما به دندانپزشک مراجعه شود :

اگر دندان مصنوعی شل است .

اگر دندان مصنوعی به لثه فشار می آورد .

اگر در هر قسمت از دهان زخم به وجود آمده است .

اگر قسمتی از دندان مصنوعی شکسته است .

اگر نمی توانید با دندان مصنوعی غذا بخورید .

اگر بعد از خارج کردن دندان مصنوعی از دهان احساس می کنید لثه شما برجسته است .

خشکی دهان :

از مشکلاتی است که باعث سخت شدن جویدن و قورت دادن غذا می شود و به این دلیل طعم و مزه غذا کمتر احساس می شود .

علت خشکی دهان :

با افزایش سن به طور طبیعی ترشح آب دهان کم میشود .

مصرف داروهای مدر و داروهای آرام بخش ، دهان را خشک می کند .

گرفتگی بینی و تنفس با دهان به خصوص موقع خواب موجب خشکی دهان می شود .

کشیدن سیگار از علل خشکی دهان است .

براي برطرف شدن خشكي دهان چه كنيم :

حل کردن نصف قاشق چایخوری نمک در یک لیوان آب و شستن دهان با آن چند بار در روز.

نوشیدن مایعات زیاد ( ترجیحا آب ساده ) در طول روز ( حداقل 6 تا 8 لیوان ).

مرطوب نگه داشتن دهان با نوشیدن کم کم و جرعه جرعه آب در طول روز.

شستن دهان قبل از خوردن غذا

اجتناب از مصرف خودسرانه دارو

عدم مصرف دخانیات

مصرف بیشتر میوه و سبزی

یبوست و بی اختیاری ادرار

یبوست :

مشکل شایعی است که در تمام سنین دیده می شود و البته در دوران سالمندی بیشتر دیده می شود .

عوامل مختلفی در ایجاد یبوست نقش دارد : از جمله مصرف داروها و شیوه زندگی.

عوامل موثر در ایجاد یبوست :

1- عادات غذایی

2- فعالیت بدنی

3- زمان اجابت مزاج

4- مصرف داروهای مسهل

1- عادات غذایی

مصرف کم مواد غذایی دارای فیبر باعث یبوست می شود .

ارزانترین و راحت ترین راه درمان یبوست ، مصرف زیاد مواد غذایی حاوی فیبر مانند نان جو یا نان کامل گندم که دارای سبوس است و میوه هایی نظیر آلو ، توت ، انگور ، گوجه فرنگی ، کاهو و انواع سبزیجات می باشد .

نوشیدن مایعات زیاد (حداقل 6 تا 8 لیوان ) در طول روز.

نوشیدن یک لیوان آب در صبح بعد از بیدار شدن از خواب و یک لیوان شیر گرم کم چربی چند ساعت قبل از خواب در شب باعث جلوگیری از یبوست می شود .

2- فعالیت بدنی

افرادی که در طول روز تحرک کمی دارند و زیاد می نشینند ، معمولا دچار یبوست می شوند .

ورزش منظم و حداقل نیم ساعت پیاده روی روزانه به برطرف شدن یبوست کمک می کند .

3- زمان اجابت مزاج

نباید اجابت مزاج را به تاخیر انداخت. بهتر است اجابت مزاج در زمان خاصی از روز انجام شود تا روده ها عادت کرده و در همان زمان معین کار کنند . بهتر است این زمان پس از خوردن غذا و ترجیحا بعد از خوردن صبحانه باشد .

4- مصرف داروهای مسهل

مصرف مداوم داروهای مسهل باعث می شود بعد از مدتی روده دچار تنبلی شده و یبوست ایجاد شود .

باید از مصرف خودسرانه داروهای مسهل خودداری کرد . با پزشک خانوادگی خود مشورت کنید.

دفع ادرار

با افزایش سن ، دفع ادرار دچار تغییراتی می شود :

تحمل نگهداشتن ادرار کمتر می شود .

کار کردن کلیه ها در طول شب هم ادامه می یابد.

عضلات لگن و شکم ضعیف می شوند .

مثانه کاملا خالی نمی شود .

این تغییرات موجب می شود :

نگهداشتن ادرار مشکل تر شود

در طول شب چندین بار برای ادرار کردن بیدار شویم

دفعات ادرار کردن بیشتر شود

احتمال عفونت ادراری و تشکیل سنگ افزایش یابد .

بی اختیاری ادرار

علتهای مختلفی می تواند در بی اختیاری ادرار نقش داشته باشد :

عفونت های ادراری

عفونت های زنانگی

بزرگی غده پروستات

تجمع مدفوع

استفاده از برخی داروها

شل و ضعیف شدن عضلات کف لگن و شکم

درمان :

ابتدا بایستی علت ایجاد کننده آن شناسایی و درمان شود ، پس بهترین کار این است در ابتدا با پزشک خانوادگی خود مشورت کنید.

مصرف زیاد آب باعث دفع سموم بدن و جلوگیری از عفونت ادراری و پیشگیری از تشکیل سنگ های ادراری شود .

یائسگی چیست ؟

بعضی آن را علامت شروع پیری و کاهش قدرت و توانایی خود می دانند ولی در هر حال یائسگی علامت شروع یک دوره جدید در زندگی است .

یائسگی یکی از مراحل طبیعی زندگی زنان است که معمولا در حدود سن 48 تا 55 سالگی شروع می شود .

ابتدا عادت ماهیانه نامرتب شده و سپس به طور کامل قطع می شود.

یائسگی و سالمندی :

یائسگی با یکسری علایم همراه است ، شامل :

گر گرفتگی

تپش قلب

تعریق

کدامیک از تغییرات یائسگی تا دوره سالمندی ادامه می یابد ؟

تغییراتی که بعد از یائسگی به وجود آمده و با گذشت زمان تا دوره سالمندی ادامه می یابد شامل :

پوکی استخوان ، بیماریهای قلبی ، عروقی ، بی اختیاری ادرار ، کم شدن ترشحات زنانه و تغییرات پستان

پوکی استخوان :

یائسگی و فقدان استروژن ، به عنوان عوامل اصلی سهیم در پوکی استخوان مطرح است . زمانی که استروژن افت می کند ، شکل گیری مجدد استخوان افزایش می یابد .

راههای پیشگیری از پوکی استخوان :

ورزش منظم خصوصا پیاده روی

مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم ( لبنیات پاستوریزه کم چرب ).

عدم اضافه نمودن چای ، پودر نسکافه ، پودر کاکائو و قهوه به شیر

عدم مصرف شربت های کاهش دهنده اسید معده و نوشابه های گاز دار

عدم استعمال دخانیات و مصرف الکل

استفاده از نور مستقیم خورشید

بیماریهای قلبی، عروقی در یاسئگی :

پس از يائسگي خطر بيماريهاي قلبي عروقي مانند سكته قلبي ، سكته مغزي و لخته شدن خون در رگ ها بيشتر ميشود.

پیشگیری از بیماریهای قلبی ، عروقی :

ورزش منظم

عدم استعمال دخانیات

کاهش مصرف چربی و نمک

مصرف میوه و سبزیجات

مشکلات ادراری :

1- عفونت ادراری :

عفونت ادراری معمولا با سوزش هنگام ادرار کردن همراه است ، اما گاهی بدون علامت است .

درمان آن به صورت مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک ، نوشیدن آب و ادرار کردن زود به زود است .

2- بی اختیاری ادرار:حتماً بایست با پزشک خانواده گی خود مشورت کنید.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی