اختلالات دستگاه ادراری تحتانی در زنان-قسمت دوم: نویسنده دکتر پروین رهبر | خانواده مطهر

اختلالات دستگاه ادراری تحتانی در زنان-قسمت دوم: نویسنده دکتر پروین رهبر

 

 

اختلالات دستگاه ادراری در زنان همانطوری که در قسمت اول گفته شد، انواع مختلف دارد. متعاقب گفته های قبلی دو اختلال تقریبا شایع دیگر ارائه می گردد.

۱- شب ادراری

۲- بی اختیاری ادراری شبانه

اول- شب ادراری یا بوکچوریا: بیدار شدن از خواب و احساس دفع ادرار و ادرار کردن به اختیار ۲ بار یا بیشتر

به طور نرمال شما بایستی قادر به خوابیدن به مدت ۶ الی ۸ ساعت در طول شب و بدون احتیاج به بیدار شدن جهت ادرار کردن باشید. بعضی ها یکبار را طبیعی به حساب می آورند. در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد. بیشتر در افراد مسن و حامله ها است.

علل

سه علت اساسی دارد:

۱- اختلال در بالانس مایعات: مثل دریافت زیاد مایعات به خصوص قبل از خواب – مصرف نوشیدنی های الکلی و کافئین دار – افزایش کلسیم خون – نارسایی کلیه – دریافت بیش از حد بعضی از دارو ها مثل کلسیم و آنتی اسید ها – داروهای ادرار آور – بیماری دیابت – بیماری قلبی – پر کاری تیروئید  و یائسگی.

۲- بیماریهای مربوط به اعصاب مثانه که روی کنترل ادرار اثر می گذارد. مثانه از طریق مغز و نخاع و ریشه های عصبی موجود در تحتانی ترین قسمت کمر تغذیه می شود. بنابراین صدمه به هرکدام از آن ها می تواند روی مثانه اثر بگذارد. بیماری هایی همچون پارکینسون و ام اس می تواند بدین طریق اثر نماید.

۳- بیماری های دستگاه ادراری تحتانی : مثل عفونت های ادراری – یبوست مزمن    باعث اختلال در اسفنگتر مثانه می شود. بیماری هایی که آناتومی مثانه و مجرای تخلیه ادرار را دچار اختلال می نماید. مثل سرطان ها – حاملگی – افتادگی مثانه و در آقایان اختلالات پروستات از مهمترین عوامل است.

روان کاو ها می گویند : شب ادراری می تواند منشا روانی داشته باشد. افرادی که از کودکی جای خود را خیس می کرده اند در بزرگسالی به دلیل ترس از این مساله، کوچکترین پرشدگی مثانه را احساس کرده و جهت ادرار کردن بیدار می شوند. نداشتن خواب راحت و خوب نیز یکی از علل روحی و روانی است که می تواند شب ادراری ایجاد نماید و بر عکس شب ادراری می تواند یک خواب بی کیفیت و ناراحت ایجاد نماید. یکی از عوارض مهم شب ادراری ایجاد خواب بدون کیفیت است. جالب است که با افزایش سن، تولید ادرار بیشتر می شود و حجم مثانه نیز کاهش می یابد. پس شب ادراری در افراد مسن بیشتر است.

درمان: چون شب ادراری یک علامت است نه یک بیماری، باید از نظر بیماری هایی که قبلا ذکر شد بررسی شود. معاینه بیمار از نظر اختلالات آناتومیکی دستگاه ادراری تحتانی لازم است. در انتها اگر بیماری وجود نداشت اعمال زیر موثر است:

محدود کردن داروهای ادرار آور – اجتناب از مصرف زیادی ویتامین D – بالا نگه داشتن پاها در هنگام خواب – پوشیدن جوراب واریس   می تواند تا حدودی موثر باشد.

درمان دارویی نیز جهت بهتر شدن این علامت وجود دارد.

باید توجه داشت که عدم درمان آن، باعث خراب شدن خواب و در نتیجه اختلال در کیفیت زندگی می شود.

همچنین باعث خستگی زودرس – افزایش میزان سقوط به زمین – افسردگی و اختلال حافظه می شود.

استراحت ناکافی بر روی سلامتی، میزان خوشحالی، قدرت انجام کار در خانه و بیرون از آن اثر دارد.

 

دوم بی اختیاری ادراری در شب : به معنی دفع ادرار به طور بی اختیار، حین خواب و در طول شب است. میلیون ها نفر از این مساله رنج می برند. شیوع آن در بزرگسالان ۲ درصد است و برای بزرگسالان تجربه پردردسری است. اغلب به علت خجالت این مساله را پنهان می کنند و این می تواند روی روان و ارتباطشان با دیگران اثر بگذارد.

علل

شایع ترین علت آن ضربه های فیزیکی به علت تصادف و کار می باشد.

بیماریهایی همچون صرع – دیابت – بیماری کلیوی – عفونت ادراری – عوارض دارویی – آلزایمر در مراحل شدید آن و افرادی که مشکلات مغزی دارند می توانند باعث بی اختیاری ادرار شوند.

بی اختیار ادرار شبانه که به علت اختلالات خواب می باشد ممکن است همراه با علائمی همچون راه رفتن در خواب و وحشت و عرق کردن فراوان باشد.

بی اختیاری ادرار شبانه در صورتیکه علت آناتومیک و ساختاری نداشته باشد، علت روانی در بین است. قابل توجه است که کنترل ادرار معمولا از ۵ سالگی ظاهر می شود. در دوران کودکی این اختلال در پسر ها بیشتر از دختر هاست.

دو مساله فیزیولوژیک و طبیعی مانع از بی اختیاری ادرار در شب می شود. اول اینکه به طور طبیعی هورمون مخصوص در شب ترشح می گردد که ادرار را کم می کند.  دوم اینکه وجود قدرت احساس پر بودن مثانه و بیدار شدن از خواب بدنبال آن و سرانجام دفع ادرار و به اختیار در انسان.

درمان

مرحله اول درمان این است که بیمار را باید تشویق کرد تا مشکل خود را بیان نماید. بیمار باید بداند که درمان درست بدنبال مطرح کردن مشکلش می باشد. پنهان کردن این مساله باعث می شود که پزشک نتواند علت آن را دریابد. در مرحله بعدی بررسی بیماریهایی است که منجر به ایجاد این علامت می شود و برای درمان آن ها بررسی مغز و اختلالات آن نیز ضروری است.

تغییر الگوی خواب بیمار – تقویت عضلات کنترل کننده مثانه با ورزش و تجویز داروهای مخصوص توسط متخصصین در جهت بهبودی این علامت از راه های درمان است.

بی اختیاری ادرار درشب در اثر اختلال خواب می تواند ارثی باشد. جهت کشف آن باید در مورد سابقه فامیلی و عادت های زندگی سوال کرد.

تحقیقات نشان داده است که فردی که والدینش دچار بی اختیاری ادرار در شب بوده اند، ۷۷ درصد خود به این بیماری دچار می شود.

هورمون ضد ادرار در شب ترشح می شود که باعث کمتر شدن ترشح ادرار می گردد. در افراد مبتلا میزان ترشح هورمون ضد ادرار در شب کمتر است. علت دیگر آن مثانه کوچکتر است. این بدین معنی نیست که خود مثانه کوچک تر است، بلکه این است که مثانه با حجم کمتر ادرار پیام را به مغز جهت تخلیه می رساند (نسبت به افراد سالم).

یکی از روش های درمان جهت بهبود مساله در افزایش قابلیت ذخیره مثانه، با انجام تمرین است. بدین ترتیب که در روز مایعات فراوان مصرف می شود و فرد با احساس دفع تا جایی که امکان پذیر باشد از تخلیه آن جلوگیری می نماید. بدین ترتیب حجم مثانه بیشتر شده و فاصله دفع ادرار نیز افزایش می یابد. استفاده از دستگاه های هشدار دهنده که فرد را قبل از خیس کردن جایش بیدار می کند نیز موثر است.

استفاده از پوشک های جذب کننده ادرار کمک کننده می باشد.

جراحی زمانی که تمام درمان های ذکر شده موثر نباشد استفاده می گردد. متودهای جراحی برای کاهش فعالیت اعصاب مربوط به انقباض مثانه می باشد.

بی اختیاری ادرار در شب یک اختلال ناتوان کننده، همراه با احساس شرم در فرد مبتلا است، که در عین حال چرخه خواب معیوبی دارد. به همین خاطر حمایت و درک اطرافیان بسیار موثر است.

با همه این تفاسیر حقیقت این است که با پیگیری دقیق، اکثرا قابل علاج هستند و نباید تصور کرد که بیمار باید در رنج بی درمانی آن بسوزد.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی