بهداشت رواني:دكتر محسن بهشتي پور | خانواده مطهر

بهداشت رواني:دكتر محسن بهشتي پور

 

 

 

 

 بهداشت رواني:
شهرنشيني باعث چالشهاي بهداشتي زياد مي‌گردد كه مي‌تواند بطور مستقيم يا غيرمستقيم روي سلامت و زندگي شهروندان تأثير داشته باشد. با توجه به اهميت «سلامتي» در زندگي انسانها و نقشي كه «انسان سالم» مي تواند در شكل دهي «جامعه سالم» داشته باشد، تعيين زماني خاص براي تكريم فعاليتهاي دست اندركاران بهداشت و درمان ضروري به نظر مي رسد،سازمان جهاني بهداشت خواستار تخصيص خدمات و سرمايه گذاريهاي بيشتر در حوزه سلامت روان است. دهم اكتبر مصادف با نوزدهم مهر ماه و روز جهانی بهداشت روان نامگذاری شده است. در ایران هفته پایانی مهر ماه (24 لغایت30 مهر) به نام هفته بهداشت روان نام گذاری شده است. شعار سازمان بهداشت جهانی برای روز جهانی بهداشت روان در10 اكتبر(19مهر) سال 2008 « بهداشت روان را به یك اولویت جهانی تبدیل كنید»، می باشد. بهداشت روان علمی است برای بهتر زیستن و رفاه اجتماعی كه تمام زوایای زندگی را در بر می گیرد. سازمان جهانی بهداشت بهداشت روان را قابلیت ارتباط هماهنگ با دیگران، تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی و حل تضادها و تمایلات شخصی به طور منطقی، عادلانه و مناسب تعریف كرده است. عناوین روزهای هفته بهداشت روان امسال به ترتیب: سلامت روان و مدارس ، سلامت روان و انگ زدایی ، سلامت روان و ورزش ، سلامت روان و رسانه ها ، سلامت روان و حوادث غیر مترقبه ، نقش پیشگیری در سلامت روان و نقش عوامل اجتماعی در سلامت روان نامگذاری شده است كه از 24 مهر آغاز وتا 30 مهر ادامه دارد.
تعريف بهداشت رواني
سازمان جهانی بهداشت می گوید بهداشت روانی عبارتست از «توانایی کامل برای ایفای نقش های اجتماعی، روانی و جسمی»، بهداشت روانی همان سلامت فکر و قدرت سازگاری فرد با محیط و اطرافیان است. همچنان که از جسم خود مراقبت می کنیم روح خود را نیزباید مقاوم ترکنیم تا زندگی بهتری داشته باشیم.
اهداف بهداشت روانی د رخانواده :
– تأمین سلامت جسمانی، روانی، عاطفی، اجتماعی و اخلاقی اعضای خانواده.
– تلاش برای شناخت رفتار خود و افراد خانواده.
– برقراری روابط حسنه بین اعضای خانواده.
– ایجاد ارتباط صمیمانه و حفظ اسرار خانواده، به طوری که اعضای خانواده در داخل خانه به یکدیگر تذکر بدهند. ولی در بیرون مدافع هم باشند.
– تقویت اعتماد و عزت نفس اعضای خانواده و احترام به شخصیت دیگران.
– به وجود آوردن احساس رضایت از زندگی.
– آموزش خانواده ها برای کمک به پیشبرد اهداف صحیح اجتماعی.

ویژگی های فردی که بهداشت روانی دارد:
– نسبت به خود، خانواده و جامعه بی تفاوت نیست.
– با دیگران سازگاری دارد.
– شاد و مثبت اندیش است.
– به خود و دیگران احترام می گذارد.
– بد بین نیست.
– به نقاط ضعف و قدرت خود آگاهی دارد.
– انعطاف پذیر است.
– شناخت او از واقعیت نسبتاً دقیق است و برای رسیدن به هدفهای خود براساس عقل و احساس عمل می کند.
– نسبت به خود نگرش مثبت دارد و ناکامی ها را تحمل می کند.
– توانایی حل مشکلات خود را د ارد.
– از اوقات فراغت خود به نحو مطلوب استفاده می کند.
– در مواجهه با مشکلات اجتماعی، کنترل و تعادل خود را از دست نمی دهد.
– استعدادهایش به طور هماهنگ و به خوبی رشد می کند.
– نه بنده کسی است، نه کسی را بنده خود می کند، می داند که خدا او را آفریده و برای خود ارزش قائل است.
– رابطه اش با دیگران سازنده و مثبت است.
– نیازهایش را از طریقی برآورده می کند که با ارزش های اجتماعی منافات نداشته باشد.
– صابر، صادق ، درستکار، بخشنده است.
– در نظر دیگران فرد موجهی محسوب می شود، زیرا در همه کارها متعادل است.

عوامل مؤثر در بهداشت روانی:

«تغذیه»
حالات روحی ما در انتخاب نوع غذایی که می خوریم مؤثرند. ما در حالات مختلف غذاهای متفاوتی را طلب می کنیم، هنگام احساس قدرت و پیروزی به غذاهای گوشتی، هنگام احساس تنوع و تحول به غذاهایی با انواع سس و هنگام اضطراب یا پرخاشگری به خوراکی های گاز زدنی تمایل داریم در حالی که وقتی خسته هستیم چای و قهوه را ترجیح می دهیم. بنابراین با شناخت خود و سوخت و ساز بدن می توانیم با انتخاب مواد خوراکی مناسب به آرامش بیشتری دست یافته و از خوردن لذت ببریم:

«ایمان»
اعتقادات و باورهای ديني قادر است در مصیبت های زندگی، از فرد افسرده و مأیوس ، انسانی امیدوار و محکم بسازد، چنانکه هرگز خود را تنها و بیمناک احساس نکند. او باور دارد که خدا پیوسته با اوست، در رویارویی با سختی های زندگی تنها نیست و خدای مهربان به او علاقه و توجه دارد. این باور موجب می شود که فرد علیه انزوا طلبی و گوشه گیری که بسیاری از مبتلایان به امراض خطرناک را از پای در می آورد، ایمن شود.

«مدرسه»
مسؤولیت اولیای مدرسه فقط در پرورش نیروی عقلی و آشنا کردن دانش آموزان به مسائل اجتماعی و اخلاقی خلاصه نمی شود. مدرسه مسؤول تغییر و اصلاح رفتارهای ناسازگارانه و تأمین بلوغ عاطفی و سلامت روانی دانش آموزان نیز می باشد.
در مدرسه فرزندان دوست داشتن و دوست داشته شدن را تجربه می کنند، معلم با تکریم شخصیت، محبت و توجه، آنان را در مسیر صحیح هدایت می کند، دانش آموز در مدرسه چگونگی برقراری روابط درست عاطفی، سازگاری با دیگران و مسئوولیت پذیری را می آموزد و راههای مبارزه با کینه توزی، دیگر آزاری و حسادت را یاد می گیرد.

«ورزش»
ورزش یکی از رموز سلامت جسمانی و روانی است. افراد دارای آمادگی جسمانی از لحاظ احساسات، عواطف ، شخصیت اجتماعی و نوعدوستی کاملتر و در فعالیتهای شغلی و حرفه ای موفق ترند. ورزش موجب تقویت اعتماد به نفس در فرد شده ، او را متعادل، متفکر و سازگار با محیط می کند. با ورزش، شخص کمتر دچار حسادت ، حقارت و ستیزه جویی می شود و در نتیجه از سلامت روانی بهتری برخوردار خواهد بود.

راههای تقویت بهداشت روانی فرزندان:
– اگر با ناراحتی های روانی کودکان ، نوجوانان و جوانان روبرو شدیم با حوصله و متانت آن ها را رفع کنیم و از تصمیم های عجولانه بپرهیزیم.
– در ناراحتی های شدید، درد دل و گریه کردن باعث تخلیه روانی و آرامش می شود، در این شرایط از یک دوست صمیمی می توانیم کمک بگیریم.
– مشارکت جو باشیم تا دوستان جدید بیابیم.
– از مشاهده فعالیت های جدید فرزندانمان لذت ببریم.
– با پرورش ابعاد روحی، معنوی و مذهبی شخصیت خود و فرزندانمان به سلامت روانی بالاتری دست یابیم.
– با احترام به دیگران به بهداشت روانی خود و دیگران کمک کنیم.
– زمینه های اعتماد را فراهم کنیم.
– به احساسات فرزندانمان توجه کنیم و ویژگی های آنها را بشناسیم.
– محیط زندگی را در حد توان جذاب و پرنشاط کنیم.
– فرصت های مناسب برای بروز احساسات و شخصیت فرزندانمان ایجاد کنیم.
– به دست آوردن بهداشت روانی منوط به روبرو شدن با واقعیت، سازگار شدن با تغییرات، ظرفیت داشتن برای مقابله با اضطراب ها، کم توقع بودن، احترام قائل شدن به دیگران، بکوشیم این شرایط در خانواده فراهم شود.
– رفتار والدین در خانواده بگونه ای باشد تا فرزندان خود را در زندگی شاد، خوشحال و فارغ از گرفتاری های احساس کنند.
پيشگيريها‌ ‌ عبارت‌ است‌ از :
1- نسبت‌ به‌ ادامه‌ زندگي‌ هرگز بي‌علاقگي‌ نشان‌ ندهيد.
2- فعاليت‌ اجتماعي‌ خود را با تحمل‌ بدني‌ خود متناسب‌ كنيد.
3- در مقابل‌ مصائب‌ سخت‌ و ناگوار مقاوم‌ بوده‌ و هرگز سستي‌ از خود نشان‌ ندهيد.
4-  متكي‌ به‌ خود و خداي‌ خود باشيد.
5-  اميال‌ و آرزوهاي‌ خود را كنترل‌ كنيد.
6-  با همه‌ افراد به‌ ويژه‌ با خانواده‌ و بستگان‌ خود با احترام‌ رفتار كنيد و هرگز درصدد توهين‌ و تحقير كسي‌ نباشيد.
7-  خندان‌ و گشاده‌ رو باشيد.
8-  به‌ شيوه‌اي‌ واقع‌بينانه‌ عمل‌ كنيد و از اوهام‌ و خرافات‌ برحذر باشيد.
9-  حسود و كينه‌ توز نباشيد و از حسرت‌ بپرهيزيد.
10- توقع‌ بي‌ جا و بي‌ مورد نداشته‌ باشيد.
11- از تلقينات‌ سوء و ناهنجار اجتناب‌ كنيد.
12-  از سوء ظن‌ جداً بپرهيزيد.
13-  واقع‌ بين‌ و خوشبين‌ باشيد.
14- ازهرچيزي كه انسان‌ را زياد هيجان‌ زده‌ مي‌كند بپرهيزيد.
15-  انعطاف‌پذير باشيد و در برابر رفتار ديگران‌ گذشت‌ را هرگز فراموش‌ نكنيد.
16-  از مبارزه‌ و مواجهه‌ با مشكلات‌ زندگي‌ هرگز نااميد نشويد.
17-  رفتاري‌ متناسب‌ با سن‌ و شخصيت‌ خود داشته‌ باشيد.
18- به‌ اندازه‌ كافي‌ استراحت‌ نماييد و از شب‌ زنده‌داري‌ خسته‌كننده‌ بپرهيزيد.
19-  در حد اعتدال‌ غذا بخوريد و تغذيه‌ سالمي‌ داشته‌ باشيد.
20-  ورزش‌ و استنشاق‌ در هواي‌ آزاد و پاك‌ را فراموش‌ نكنيد.
21-  به‌ سوي‌ طبيعت‌ برويد، زيبايي‌هاي‌ طبيعت‌ را ببينيد، به‌ آنها بينديشيد و به‌ خوبي‌ها فكر كنيد.
22-  از داد و فرياد بيهوده‌ خودداري‌ كرده‌ و در مقابل‌ مسايل‌ روزمره‌ خونسردي‌ خود را حفظ‌ نماييد.
23-  وقتي‌ عصباني‌ هستيد، عصبانيت‌ خود را با يك‌ فعاليت‌ بدني‌ بيرون‌ بريزيد. مشكلات‌ عاطفي‌ خود را در سينه‌ دفن‌ نكنيد، اگر درد دلي‌ داريد با افراد مورد اعتماد به‌ درد دل‌ بپردازيد تا موجب‌ تسلي‌ خاطر و آرامش‌ شما گردد.
24-  از پرخوري‌ پرهيز نموده‌ و وزن‌ خود را در حد متناسبي‌ حفظ‌ نماييد.
25-  هرگز در اختلافات‌ ديگران‌ مداخله‌ نكنيد، مگر در فرصتهاي‌ مناسب‌ و در محيط‌ آرام‌ و آنهم‌ صرفاً براي‌ رفع‌ اختلافات‌ طرفين‌.
26-  اگر در آنِ واحد با چند مشكل‌ مواجهيد بهتر است‌ آنها را يك‌ به‌ يك‌ حل‌ كنيد.
27-  از مراقبتهاي‌ پزشكي‌ غافل‌ نباشيد.
28-  براي‌ انجام‌ كارهاي‌ روزمره‌ برنامه‌ريزي‌ صحيحي‌ داشته‌ و از عجله‌ كردن‌هاي‌ بي‌ مورد بپرهيزيد.
29- با مشاورين مجرب و دوستان آگاه و دلسوز مشورت كنيد.
نتيجه اينكه:
سلامتي، رفاه و آسايش جسمي، رواني و اجتماعي است و نداشتن بيماري به تنهايي به معناي سلامتي نيست. شعار امسال سازمان بهداشت جهاني براي اين روزها “پيش به سوي سرمايه گذاري براي سلامت روان” است. بهداشت روان علمي است براي بهتر زيستن و رفاه اجتماعي كه تمامي زواياي زندگي را در بر مي گيرد. بهداشت روان دانشي بسيار كهن مي باشد زيرا مشكلات و بيماري هاي رواني هميشه همراه انسان بوده اند. بيماريهاي رواني امروزه سهم قابل توجهی از بار بیماریها و همچنین هزینه های نظام سلامت را شامل می شوند. بهداشت روان علمي است براي بهتر زيستن و رفاه اجتماعي که تمام زواياي زندگي از اوّلين لحظات حيات جنيني تا مرگ اعم از زندگي داخل رحمي, نوزادي, کودکي تا نوجواني, بزرگسالي و پيري را در بر مي‌گيرد. بهداشت روان، دانش و هنري است که به افراد کمک مي‌کند تا با ايجاد روش هايي صحيح از لحاظ رواني و عاطفي بتوانند با محيط خود سازگاري نموده و راه حل هاي مطلوب تري را براي حل مشکلاتشان انتخاب نمايند.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی