اهمیت کتاب و کتاب خوانی:دكتر محسن بهشتي پور | خانواده مطهر

اهمیت کتاب و کتاب خوانی:دكتر محسن بهشتي پور

در تقویم ما ایرانیان روز چهارشنبه 24 آبان ماه روز کتاب و کتاب خوانی است. دقت كرده ايد جديداً مردم ما چقدرميزان خواندن ومطالعه كتاب برايشان مشكل شده است.عجيب است كه آنها ساعتها وقت صرف ” چت ” و…. مي كنند ولي روزي چند ساعت وقت خود را صرف مطالعه نمي كنيم. راستي آخرين باري كه پول كتاب داده ايد كي بوده است؟ آيا آن كتاب را خوانديد يا نه؟ شايد هم گذري سطحي به آن انداختيد و درگوشه اتاقتان رهايش كرديد. خيلي جالب است ! به فلاني مي گويم كه كتاب را خوانديد؟ مِن مِن مي كند و مي گويد وقت نكردم . اما مي بينم ساعت ها با دوستانش راجب ماجراهای آنجلینا جولی و براد پیت و اينكه بالاخره به سر بچه هايي كه قبول كردند چه آمد ، سیر تحولی بازي هاي اخير با شگاه هاي اروپا و تيم ها ي ليگ برترايران ، ماجراي خريد ماشین ۴۰ میلیون تومانی همكارش كه سوار مي شود و پوزش را مي ياد حرف مي زند. ولي اگر از او بپرسيد، از مثنوي و مولانا، حافظ ، رودكي و فردوسي چند بيت بخوان، مي گويد ما كه اديب نيستيم. عجيب تر اينكه يخچال هاي خانه اش روز بروز بزركتر ولي كتابخانه منزلش روز بروز كوچكتر مي شود. يخچال خانه او پر از خوراكي هاي مختلف هي پر و خالي مي شود و بسياري از خوراكي ها بدور ريخته مي شود، اما كتابخانه اش هر روز خالي و خالي تر، آري درد بنده اين است. آيا اين درست است كه خانواده تان تمام سريال هاي تلويزيوني را مو به مو حفظ باشد، ولي مقدار كمي از وقت شان را صرف مطالعه و خواندن شرح حال بزرگان و انديشمندان نكنند.واقعاً اشكال كار كجاست؟ اينكه خود ما علاقه اي به مطالعه نشان نداده ايم تا فرزند و همسر ما نيز علاقه مند شود ؟ يا اينكه كتاب هاي جديد جذابيتي براي خواننده ندارند؟ به نظر شما مشكل كجاست؟ خواهش مي كنم بياييد مشكل را با هم برسي كنيم و ببينيم ضعف ما درچيست؟ اما اين را باور داشته باشيد كه براستي جامعه وقتى فرزانگى و سعادت مى‏یابد كه مطالعه آدم ها، ” كار روزانه شان باشد ” كتاب ميراثي ماندگار، پديده اي شكوهمند و با ارزش و عنصري رشد آفرين و روشنگر در پهنه زندگاني بشر است. نقش برجسته، والا ، حساس و سازنده كتاب در پويشهاي تكامل آفرين فردي و اجتماعي، ناشي از گستردگي روح ارزش دانش و بينش و ابهت و اهميت فرهنگ مكتوب در تاريخ بشري است و به راستي سزاوار نيست كه چنين عنصرهايي را به دست فراموشي يا كم توجهي بسپاريم. کتاب، دروازه‏ای به سوی جهان گسترده‏ی دانش و معرفت است و کتاب خوب، یکی از بهترین ابزارهای کمال بشری است…. کسی که با این دنیای زیبا و زندگی‏بخش، دنیای کتاب، ارتباط ندارد، بی‏شک از مهم‏ترین دست آورد انسانی و نیز از بیشترین معارف الهی و بشری محروم است.

ویكتورهوگو مي گويد:

برگ‏هاى كتاب به منزله بال‏هایى هستند كه روح ما را به عالم نور و روشنایى پرواز مى‏دهند.خوشبخت، كسى است كه به یكى از این دو چیز دست‏رسى دارد، یا كتاب‏هاى خوب یا دوستانى كه اهل كتاب باشند.

بیهقى : بهترین سخن‏گویان و یاران، كتاب است و آن‏گاه كه دوستان تنهایت نهند، مى‏توانى به آن سرگرم شوى. اگر او را هم راز خویش قرار دهى، سرّ تو را فاش نمى‏كند و با كتاب است كه مى‏توان به دانش و نیكى‏ها دست یافت.

اهمیت کتاب وکتابخوانی این است که بانهادینه کردن عادت به مطالعه درهمه تفکرات واندیشه ها ودلها اقدام تاباهمگانی کردن شور ،شوق وعشق به کتاب وکتابخوانی که آن درجامعه استمرارداشته باشد.اما جای تاسف داردکه عادت به مطالعه جایگاهی دررشد همه جانبه درهمه سطوح اجتماع ما پیدا نکرده است.وهنوز که است عده ای ازخواندن سرباز می زنندكه می بایست درپیشگیری ازتوسعه وگسترش بیشتراین آفت بمنظور رشد واعتلای فرهنگ عمومی کوشش وتلاش زيادي نمودواین معضل بزرگ راباجدیت وسخت کوشی هرچه تمامتر ازجامعه دورکردوحالا موقع آن شده است که همه انگیزه ها وموانعی که به هردلیل درزمینه کتاب وکتابخوانی ایجاد شده است کنار رانده وبایاری ،کمک ،مردانگی واراده قاطع تصمیم شکست ناپذیری گرفته ونسبت به احیای کتاب وکتابخوانی اقدام کنیم.

براي ايجاد جذب وجلب افراد به مطالعه راههاي مي باشد تاآنهارابه كتاب وكتابخواني ترغيب وتشويق نمائيد. پرورش وتربیت خواندن ازروزهای اول زندگی وکودکی ودرمحیط خانه وخانواده شروع می گردد وتا آخرین مراحل وعاليترين تحصیلات دانشگاهی ادامه پیدا می کند،پدران ومادران باید عادت کتابخوانی را درفرزندان خود بوجود بیاورندو همچنین مربیان تربیتی كه نقش مهمي درتربيت دارند به خردسالان وکودکان آموزشی که لازم وكافي می باشدبدهند تاآنها رابه کتاب خواندن راغب کند واگر این آموزش توسط رسانه های همگانی باشد تاثیر بیشتری دربرخواهد داشت. واما عادت نمودن به کتابخوانی لازم وکافی نبوده ومی بایست نسبت به تحکیم وتداوام آن عادت نمود که هدف ومقصود مطالعه را تحقق ببخشدوبرای تداوم عادت خواندن می بایست نظامهای دیگر هم به یاری وهمکاری نظام آموزش بیایند. فراهم کردن امکانات وفرصتهای مطالعاتی برای کودکان ونوجوانان که نیاز به کمک دارندعلاوه برکوشش وتلاش خودآنان نیاز به تلاشها وبرنامه ریزی ومشارکت حساب شده مربیان دارندجهت تشویق وترغیب آنهابه مطالعه باید نسبت به تهیه وخریدکتاب آنهارا همراهی کرد وجهت بازدید به نمایشگاهها وفروشگاههای کتاب ویا هدیه کتاب آنها راراغب نمودوبه کودکان قبل ازدبستان باید اهمیت دادکه می تواندباگرفتن هدیه برجسته ای ازاولیاومربیان علاقه کودکان رابه کتاب وکتابخوانی تعیین وتثبيت کردوآنهارا به اين راه كشاند. از بچه ها بپرسید چه کتابی می خوانند و این کار را زیاد بکنید. وقتی خود بنده بچه بودم در حسرت بحث کردن درباره کتابها بودم. دوست داشتم کتاب بخوانم اما نمی توانستم و جالب نبود درباره اش با دوستانم حرف بزنم. برای همین برای کسانی که به خواندن علاقه نشان می دادند، به خصوص بزرگسالان، ارزش زیادی قایل بودم.

اگر می خواهید کودکی، کاری را انجام دهد، اول باید خودتان آن را انجام بدهید! هر کسی که با بچه ها کار می کند می داند که ما امروزه با موانع قابل توجه بسیاری روبرو هستیم. نه فقط حضور مسلط تلویزیون که فعالیت های اضافه بی پایان بعد از مدرسه، تکالیف مدرسه و … زندگی بچه ها را پر کرده است. در عین حال ما باید بتوانیم خواندن، کلمات و ادبیات را برای بچه ها سرگرم کننده و جذاب کنیم. اولین کلید این کار این است که خودتان هیجان زده باشید. یکی از پیشنهاداتم این است که در حال خواندن غافلگیر شوید! آیا تا به حال کسی را ندیده اید که عمیقاً در کتاب فرورفته است؟ شک دارم که با دیدن این صحنه توانسته باشید خودتان را نگه دارید و پرسید: ” ببخشید دارای چی می خونی؟ ” بگذارید بچه ها هم همین طور شما را ببینید و غافلگیر کنند. اگر فرصتی برای خواندن دارید، حتماً این کار را در جایی انجام دهید که همه شما را ببینند!

 بعنوان مثال : بچه‌ها عاشق حل کردن معما و چیستان هستند. موضوع این معماها را می‌توان عنوان یک کتاب، نام نویسنده، یا شخصیت های اصلی یک داستان یا وقایع یک کتاب باشد. معماها روی مقوا چسبانده شده و تزیین می‌شوند. این فعالیت برانگیزاننده بچه‌ها برای سرزدن به تعداد زیادی از کتابهاست. نخستین گام در علاقه‌مند کردن کودکان به خواندن و ایجاد علاقه به مطالعه در آن‌ها، انتخاب کتاب‌های شادی ‌بخش، سازگار با روحیه ‌ی جست ‌وجوگر و پرتحرک آن‌ها، پاسخگو به پرسش‌ها و نیازهای ‌شان و تهی از آموزش‌های خشک و مستقیم و پند و اندرز است. پیش از همه، بهتر است یادآوری کنیم که برای پاگذاشتن کودک به دنیای کتاب، بهترین راه بلند‌خوانی آن از سوی بزرگترها و خواندن جمعی است. کودکان می‌توانند متن را به شکل قصه برای دیگران بازگو کنند. این کار به شما کمک می کند تا از مهارت‌های زبانی و چگونگی بهره‌گیری از زبان و بدن درک کودک از موضوع و نقاط عطف داستان و میزان اعتماد به نفس او آگاهی بیشتری پیدا کنید. درنهايت بايد شرايط به گونه‌اي فراهم شود تا كودكان‌مان با كتاب انس گيرند و با كتاب به احساس توان‌مندي، باارزش بودن و خود را بي‌نياز احساس نمايند.

نتيجه اينكه :

یکی ازعمده ترین وبهترین راههاي افزایش اطلاعات عمومی مطالعه کتاب می باشدکه همین زمینه ساز گامهای بعدی برای رفع نیاز می باشدوبه گونه مطلوب آنها رابه قله پیشرفت درهمه زمینه های مادی ومعنوی می رساند.اگربتوانيم مردم رابه هرترتيب كه مي شود با كتاب وكتابخواني تشويق وترغيب كنيم توانسته ايم كامي مثبت در جهت پيشرفت جامعه برداريم. اما مطلب ديگر اينكه رسالت اطلاع‌رسانی در تبیین فرهنگ کتاب‌خوانی است، تمام مشکلات جوامع مختلف از ضعف فرهنگی ریشه می‌گیرد و برای التیام زخم کم‌ فرهنگی بهترین مرهم مطالعه مي باشد. ذهن فعال وخلاق، جامعه‌ای پر نشاط و پویا می‌سازد. گل هدیه‌اي‌ زیباست، اما عمل كردن به آنچه در کتاب خوانده ايد، هدیه‌ای است که هرگز پژمرده نمی‌شود، یکی از مشکلات مردم جامعه ما در کتابخوانی این است که همواره گمان می‌رود ” مطالعه وظیفه‌ای ” است که باید به آن عمل کرد و هر چه سریع‌تر از آن آزاد شد، در حالی که ما نگرشی بسیار غلط در مورد مطالعه داریم، اگر به مطالعه به عنوان آبی که به گلدان خانه می‌دهیم تا گل زنده بماند نگاه کنیم، متوجه خواهیم شد که ذهن ما نیاز به تغذیه دارد و روزی یک ساعت مطالعه برای ذهن ما کاملا ضروری است. مطالعه کتاب ذهن را از خمودگی و انفعال بیرون می‌کشد و همچون تلنگری به ذهن مي‌زند که مدام بیدار باشد، انجماد فکری سبب پس‌رفت ذهن شده و آینده ما و كشور را به خطر می‌اندازد، مطالعه نباید منحصر به حیطه‌ای خاص باشد، بلکه باید تنوع مطالعاتي در مسیر کتب انتخابی ما رنگ و بوی تازه به کتاب‌خوانی بخشد. زیباترین لحظه در مطالعه زمانی است که شما چشم برهم می‌گذارید و نظرات نویسنده را تحلیل می‌کنید و با مقایسه این نظریات با تفکرات دیگر نویسندگان به کشف‌های تازه‌ای دست می‌یابید، پس اوج قله موفقیت زمانی است که انسان زمان خویش را در تفکر و تحلیل اندیشه‌های بزرگان سپری کند. اندیشمندان بزرگ تاریخ‌ساز به همین منوال به چنین مقام‌های بلندی فائق آمده‌اند، ناشیانه‌ترین طرز مطالعه زمانی است که شما بعد از مطالعه کتابی کاملا هم رنگ و هم نظر با نویسنده حرکت می‌کنید و جایی برای بررسی تفکرات و عقاید صاحب کتاب باقی نگذاشته‌اید. به این صورت شما پس از مطالعه هر کتاب کپی شخصیتی نویسنده آن کتاب شده‌اید و این اوج فاجعه است، خواندن زمانی سود بخش است که همراه با آنالیز موضوع مورد مطالعه باشد.

توصیه می‌کنم به یکدیگر کتاب هدیه دهید تا خدمتی ابدی به هموطن خویش کرده باشید، در انتخاب کتاب هم دقت کنید چون هر کتابی برای هر کسی با هر ظرفیتی مناسب نيست. اما این را تکرار می‌کنم که آخرین و بهترین وسیله پویایی، مطالعه است.يادش بخير دوران دبستان و كتاب فارسي وشعر زبياي يار مهربان

من يار مهربانم

دانا و خوش بيانم

گويم سخن فراوان

با آن که بي زبانم

هرمشکلي که داري

مشکل گشاي آنم

پندت دهم فراوان

من يار پند دانم

من دوستي هنرمند

با سود و بي زيانم

ازمن مباش غافل

من يار مهربانم

 

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی