مديريت صحيح هزينه ها، زندگي را شيرين ميكند : روزنامه كيهان، | خانواده مطهر

مديريت صحيح هزينه ها، زندگي را شيرين ميكند : روزنامه كيهان،

مديريت اقتصاد در خانواده مديريت صحيح هزينه ها، زندگي را شيرين تر مي كند

آيا تاكنون به اين پرسش اساسي انديشيده ايم كه چه عواملي لذت و شادي، نشاط و شادكامي را در خانواده ها به ارمغان مي آورد؟ در اين نكته شكي نيست كه مرد و زن به اختيار، اشتياق و اميدوار جاده زندگي مشترك خود را مي پيمايند؛ اما اين مسير توام با سختي ها و مشكلاتي است. البته تنها راهكار عبور از آن و حداقل كاهش دامنه مشكلات پيش رو همدلي و همراهي اعضاي خانواده و چگونگي اشراف و آگاهي والدين درباره مديريت صحيح هزينه هاست.
هزينه هاي متنوع و متفاوتي بر دوش خانواده ها قرار مي گيرد. بخشي از آن ضروريات يك زندگي معتدل، مقتصد و آرام از هيجانات كاذب محيطي است و بخشي ديگر ناشي از نفوذ پديده هاي مذموم اسراف، تجملگرايي و برتري جويي هاست. بدون ترديد مديريت صحيح هزينه ها منافذ نفوذ اين گونه پديده ها را در خانواده مي بندد.
اسلام به عنوان مكتبي انسان ساز بيشترين توجه را به تكريم، تنزيه و تعالي خانواده دارد و اين نهاد مقدس را كانون تربيت، مهد مودت و رحمت مي شمرد. لذا سعادت و شقاوت جامعه انساني را منوط به صلاح و فساد اين كانون مي داند و هدف از تشكيل خانواده را تامين نيازهاي مادي، عاطفي و معنوي انسان از جمله دستيابي به سكون و آرامش برمي شمارد. انسانها در خانواده به هويت و رشد شخصيتي دست مي يابند و در خانواده هاي سالم و مبادي آداب اسلامي به تكامل معنوي و اخلاقي نائل مي شوند، لذا خانواده عامل كمال بخشي، آرامش و سكونت و همچنين بالندگي يكايك اعضاي خويش مي شود.

حرص و آز بيماري خطرناك اخلاقي
حجت الاسلام خليل منصوري نويسنده و محقق امور ديني- فرهنگي يكي از عوامل آرامش در خانواده را حفظ و تقويت روحيه قناعت افراد خانواده مي داند. وي در تعريف قناعت آن را حالتي براي نفس مي داند كه سبب اكتفاي افراد به ميزان حاجت و قدر ضرورت ها مي شود. وي با اشاره به اين كه طمع به عنوان يكي از صفات ناپسند اخلاقي در برابر قناعت قرار دارد مي گويد: «حرص و آز و طمع و فريفتگي به مال دنيا از جمله بيماريهاي خطرناك اخلاقي است كه مفاسد مادي و معنوي فراواني را در بردارد و انسان را به آلودگي ها و زشتي ها گرفتار مي كند.»
در روان شناسي شخصيت به اين نكته تاكيد شده است كه اعتماد به نفس به معناي تكيه بر توانايي خود است و عزت نفس به معناي آن است كه در عمل و رفتار خويش برداشته هاي دروني و ذاتي اعتماد و تكيه باشيم، امام صادق«ع» درباره ارزش قناعت و ميانه روي در زندگي مي فرمايد: آيا گمان مي كني خداوند كسي را كه موهبتي بخشيد از كرامت اوست و يا آن را كه از موهبتي بازداشت از خواري اوست؟ نه ولي مال از آن خداوند است كه در نزد بنده امانت مي نهد و اجازه داده تا به ميانه روي بخورند و بپوشند و نكاح كنند و مركب گزينند و بيش از آن را به مستمندان با ايمان بازگردانند.
گويند حضرت موسي از پروردگار پرسيد بي نيازترين (داراترين) بندگان تو كيست؟ فرمود: قانع ترين آنها به آن چه كه او را عطا كردم. وي ادامه مي دهد:
در روايات است كه ميانه روي و قناعت سرشارترين گنج است و در برخي از روايات نيز قناعت را مالي دانسته است كه پايان ندارد. بنابراين قناعت بهترين شيوه براي دست يابي به آرامش در زندگي خانوادگي است و هر كسي كه از قناعت دست بشويد و يا توازني ميان دخل و خرج او نباشد به اضطراب و تشويش دچار مي شود و بسترهاي تكاملي خود و خانواده را در معرض خطر قرار مي دهد.

مديريت باورها و ارزش ها در خانواده
الهه سهرابي 36 سال دارد و كارمند يك شركت است و از اينكه توانسته مديريت صحيحي در هزينه منزل و خانواده اش داشته باشد، ابراز رضايت مي كند و مي گويد: « ابتدا بايد هزينه خرجهاي ثابت و اقساط ماهيانه را كنار گذاشت، هر فرد با درآمدي كه دارد بايد اولويت بندي كند. ما هزينه ها را به دو دسته ضروري و غيرضروري تقسيم كنيم ضمن اينكه بتوانيم پس انداز اندكي هم داشته باشيم و به اندازه جيبمان خرج مي كنيم.
دكتر ابراهيم رزاقي استاد رشته اقتصاد با اشاره به اين كه در علوم مديريت به شعار «هرچه بهينه تر، مطلوبتر» توجه مي شود، مي گويد: براساس اين شعار مديريتي، هرچه هزينه ها كمتر و براي دستيابي به كيفيت مطلوب و مناسب صورت گيرد، بهتر است.»
وي با اشاره به اينكه هزينه ها براي رفع نيازها در برابر درآمدها صورت مي گيرد و لذا به دليل تنوع، طيف وسيعي را تشكيل مي دهند به هزينه ضروري، بلند مدت و كوتاه مدت اشاره مي كند و مي گويد: «در صورت اول شخص بدون آنها نمي تواند ادامه حيات دهد مثل غذا و پوشاك و… كه برحسب درآمد آنها را طبقه بندي مي كند اما در مورد هزينه هاي ديگر، به باور ما ارتباط دارد كه چه خرج هايي را جزو كدام دسته قرار دهيم و اين مسئله در خانواده ها متفاوت است و به درآمد آنها بستگي دارد. اما عليرغم دسته بندي هاي موجود، ما به عنوان انسان از طريق باورها بايد درآمدها را هزينه كنيم، فرقي نمي كند مسئول و مديريت اين هزينه زن باشد يا مرد دو طرف به دليل باور و استدلالي كه دارند هزينه ها رابه صورت كوتاه مدت بلند مدت و ضروري تقسيم مي كنند و محتواي مديريت اين است كه چگونه خرج كنيم كه منابع واقعي خانواده تامين شود و اين مديريت نياز به شناخت مباني ارزشي دارد.» وي مي گويد:«بحث مديريت هزينه ها به بحث مديريت باورها و ارزشها ارتباط دارد. و به دليل تنوع مجموع مديريت ها، اين اجازه به ما داده مي شود كه با خرد و منطق بيشتري هزينه ها را اداره كنيم.»
دكتر رزاقي با اشاره به اين كه ضرورت مديريت هزينه براي اقشار كم درآمد حياتي تر است، مي گويد: «افرادي كه درآمد بالايي دارند، اگر در هزينه كرد درآمد، دچار خطا و اشتباه شوند امكان جبران اشتباهات را دارند، اما در قشر كم درآمد امكان جبران اشتباه سخت تر است.» وي ضمن مثبت خواندن نحوه مديريت هزينه به شكل سنتي در ادامه چنين مي گويد: «در زمان گذشته اصول ساده زيستي و توجه به مباني ارزش هاي ديني در بسياري از خانواده ها رعايت مي شد و مردم زندگي راحتتري داشتند، اما متاسفانه امروزه به دليل ظهور پديده تجملگرايي و خانواده هاي نوكيسه،
چشم و هم چشمي و مصرف گرايي به جاي ارزشهاي گذشته، خانواده ها و مخصوصاً قشر جوان با مشكلات زيادي حتي در همان شروع زندگي روبرو هستند.»

چهره سازي با پوشش تجملاتي
دكتر رزاقي نحوه هزينه كردها در امور زندگي را يكي از دلايل عدم مديريت صحيح هزينه در خانواده مي داند و مي گويد: «عده اي كه پولهاي باد آورده و بدون زحمت را يك شبه به دست آورده اند، امكان خريد بيشتري براي خود به وجود مي آورند تا بوسيله كالابراي خود شخصيتي به وجود آورند در نتيجه خود را پنهان مي كنند.» به اعتقاد اين اقتصاددان نوكيسه هاي جديد مديريت گذشته را قبول نداشته و مديريت بهينه را ضروري نمي دانند، اين عده براي خودنمايي، تحقير ديگران و درست كردن شخصيت دروغين هزينه مي كنند. اين افراد بر خلاف پولداران قديمي و گذشته، الگوهاي منفي به جامعه ارائه مي دهند.
وي به نقش رسانه ها در فرهنگ سازي و ارائه الگوهاي بهتر و برتر براي رفع اين مشكل اشاره مي كند و مي گويد:« متاسفانه تبليغات تجملات و مصرف گرايي كه از طريق پخش سريال ها در صدا و سيما صورت مي گيرد، خانواده ها را سخت تحت تاثير قرار مي دهد، كه اين بزرگترين عامل گسترش مصرف و عدم مديريت هزينه بهينه است.»

فراموشي رازهاي موفقيت
رويكرد برخي از خانواده ها به چشم و هم چشمي و گرايش به تجملات به فراموشي تدريجي اين جمله مهم كه «بايد درعلم، كمالات، شعور و درك خود را با بالاتر از خودمان مقايسه كنيم و در شرايط زندگي با پايين تر از خودمان مقايسه كنيم و در شرايط زندگي با پايين تر از خود» منجر مي شود.
حسن ضابطي كارشناش روانشناسي با اشاره به اينكه وقتي اين اصل فراموش شود گرايش به سوي مصرف زدگي، تجملات و چشم و هم چشمي بيشتر مي شود مي گويد: «دراين صورت ما همواره نگرانيم و خود را با ديگران دراين باره كه مثلاچه خانه لوكسي دارند، چه ماشيني سوار مي شوند و… مقايسه مي كنيم. وقتي اين فراموشي اتفاق مي افتد ما تا انتها در زندگي مشكل داريم و راه بسيار سختي را بايد طي كنيم.» وي معتقد است براي ايجاد راحتي و خوبي در زندگي خود بايد خوبي هاي ديگران را ديد و خوبي چيزي جز فهم، كمال و شعور، قدرت بيان و منش و رفتارنيست و ادامه مي دهد: «در بحث هزينه و مديريت آن اول بايد به جيب خودمان نگاه كنيم و ببينيم پايين تر از ما چگونه زندگي مي كنند و حسن اين نوع نگاه و بينش اين است كه ما از چگونگي زندگي ديگران مطلع مي شويم و راحتتر مي توانيم امور زندگي خود را براساس واقعيت هايي كه براي ما متصور است پيش ببريم.
اما زيبايي براي عده اي شايد در لباس زيبا تجلي يابد و سعي در به دست آوردن آن نمايد و از طرف ديگر وقتي با كمبود هزينه براي تامين آن روبرو مي شود، در زندگي دچار مشكل و اختلاف مي شود و از اين رو مديريت هزينه در خانواده هايي كه درآمد محدودتري دارند الزام آورتر است.»
وي با تاكيد به اينكه مديريت در خانواده ها با توجه به شرايط فعلي جامعه سخت است و آنكه درآمد كمتري هم دارد درهمين جامعه زندگي مي كند و هزينه ها شامل حال او هم مي شود، مي گويد: «افراد بايد خود را با شرايط وفق دهند و براساس ميزان درآمد خود خرج كنند تا دخل و خرجشان با هم بخواند.
البته بحث تدبير هزينه به ميان مي آيد كه چه مقدار، كجا و به چه ميزان و براي چه چيزي هزينه كنيم و از اين رو فرد دچار اسراف و ولخرجي و ديگر گناهان مي شود و بسيار ديده شده در خانواده هايي با درآمد بالاهر ساله مبلمان و سرويس منزل را كه تا سال ها كارآيي دارد، عوض كرده اند فقط به صرف اينكه از اين مدل و شكل آن ها خسته شده اند و يا از مد افتاده است.»
وي به عوامل رواني و دروني اين مسئله در افراد اشاره مي كند و مي گويد: «انسان نياز به تنوع ديداري يا بصري دارد يك نواخت شدن وسايل خانه و چينش آنها باعث گرايش عده اي از افراد به سمت اسراف و ولخرجي هاي اضافه مي شود اما مي توان با يك تدبير صحيح جلوي هزينه هاي اضافي را گرفت و با تغيير دكوراسيون و جابه جايي همان وسايل محيطي شاد و صميمي را در خانواده به وجود آورد بدون اينكه مجبور شود هزينه اي را بپردازد.»
ضرورت آينده نگري ها
مديريت اقتصادي خانواده بايد براساس ميزان درآمدهاي هر يك از اعضاي خانواده و هزينه ها تنظيم شود و اين در ميان خانواده هايي موفق تر است كه در اين فرمول جايي را براي پس انداز درنظر بگيرند. دكتر شهلاميرزايي پور، جامعه شناس مي گويد: «به اعتقاد كارشناسان برابري هزينه ها و درآمد نشان از اين دارد كه خانواده براساس شرايط حال تصميم گيري كرده است، اما اگر در مديريت اقتصادي جايي نيز براي پس انداز درنظر گرفته شود، نشان از آينده نگري خانواده دارد كه معمولاً اين گونه خانواده ها كمتر دچار مشكلات مالي و اقتصادي مي شوند و در مشكلات و پيشامدهاي غير منتظره مستاصل نمي شوند.»
وي مي گويد: «در شرايط غيرعادي و بحراني كه هزينه هاي خانواده به دلايل مختلف از جمله بيماري، بيكاري و… بيش از درآمد مي شود، مديريت بحراني مي تواند پيامدها و مشكلات ناشي از اين حادثه يا واقعه را كاهش دهد، در اين وضعيت خانواده هايي كه آينده نگري را پيشه خود كرده اند، راحت تر از اين گونه بحران ها مي گذرند.» به باور وي درحال حاضر به دليل گسترش پديده تجمل گرايي، مخارج اضافه، نداشتن قناعت و صرفه جويي و تبعيت از الگوهاي مصرف اسراف گونه بسياري از خانواده هاي ايراني مديريت اقتصادي را در خانواده خود اعمال مي كنند و نيمي از آنها نيز به دليل نداشتن مديريت بر دخل و خرجشان با مشكلات مالي روبه رو مي شوند.
اين جامعه شناس مي گويد: «اگرچه تورم در جامعه كمي بالاست و هر روز هزينه هاي كالاهاي ضروري مسكن و… افزايش مي يابد، اما با رعايت مديريت اقتصادي مي توان تا حدودي از بار مشكلات كاست. صرفه جويي، قناعت و پرهيز از تجمل گرايي و چشم و هم چشمي از ملزومات اجراي مديريت مالي است، بنابراين در اقتصاد خانواده بايد براساس داشته ها و درآمدها براي هزينه ها برنامه ريزي كرد و نه براساس خواسته ها، اين مسئله مهمترين اصل در مديريت اقتصادي خانواده است.» وي تاكيد مي كند: «با مديريت اقتصادي و مالي بر درآمدهاي خانوار همراه با صرفه جويي و پيشه كردن قناعت و فرهنگ سازي درباره آن آرامش، شادابي و نشاط در خانواده حاكم مي شود. چرا كه ديده شده است بسياري از خانواده هاي مرفه با وجود در اختيار داشتن امكانات مالي افسرده، مضطرب و از هم گسيخته هستند. بنابراين با تلفيق مديريت اقتصادي خانواده با آموزه هاي ديني مي توان به آرامش دست يافت.»

روزنامه كيهان،

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی