توصیه های بهداشتی در ماه مبارک رمضان-(دکتر محمد رضا صفاریان پور) | خانواده مطهر

توصیه های بهداشتی در ماه مبارک رمضان-(دکتر محمد رضا صفاریان پور)

ماه مبارک رمضان , ماه گشوده شدن گره کار از دل انسان ها و دروازه های آسمان بر همه مسلمانان مبارک باد. جهت هر چه بیشتر بهره بردن از این فرصت مبارک لزوم تداوم سلامتی و حفظ قوای جسمانی به دو علت از اهمیت ویژه ای برخوردار است:

الف-سفارش اکید شریعت در حفظ صحت و آسیب نرساندن به خود

ب- پیش فرض روزه داری سلامت جسم است.

لذا با توجه به موارد به موارد فوق نکاتی کاربردی به شرح زیر تقدیم میگردد:

 

1- روزه گرفتن بدون خوردن سحری به دستگاه گوارش آسیب جدی وارد می کند.داشتن آرامش در در حین خوردن سحری نیز اهمیت داشته و باید به آن توجه داشت.خوردن یک وعدا غذای کامل با توجه به ساعات طولاني گرسنگي در روز توصیه می شود، بايد غذاهايي را مصرف کنيم که به کندي و دير هضم مي شوند مثل غذاهاي حاوي فيبر زياد . غذاهاي ديرهضم معمولاً ۸ ساعت در دستگاه گوارش مي مانند، در حاليکه غذاهاي زود هضم فقط ۳ تا ۴ ساعت در معده باقي مي مانند و فرد خيلي زود احساس گرسنگي خواهد کرد.
غذاهاي دير هضم عبارتند از : حبوبات و غلات مثل جو ، گندم ، جو دوسر ، لوبيا ، عدس ، آرد سبوس دار ،‌ برنج با پوست و غيره ( که کربوهيدرات هاي پيچيده ناميده مي شوند ) .


غذاهاي زود هضم عبارتند از : غذاهايي که حاوي قند ، آرد سفيد و غيره هستند

غذاهاي حاوي فيبر غذايي عبارتند از : غذاهاي حاوي سبوس ، گندم سبوس دار ، غلات و حبوبات ، انواع سبزي ها مانند لوبياي سبز ، نخود ، ‌ذرت ،‌ اسفناج ، برگ چغندر ، ميوه هاي با پوست ، ميوه خشک شده مثل برگه زردآلو ، انجير ،‌ آلو خشک ، بادام و غيره .
غذاهاي مصرفي بايد در حالت تعادل با يکديگر باشند و از همه گروه هاي غذايي مثل ميوه، سبزيجات ،‌گوشت و مرغ و ماهي ، نان و غلات و گروه شير و لبنيات بايد در برنامه غذايي ما وجود داشته باشد. استفاده بیش از حد از غذاهای چرب , گوشت قرمز, ماکارونی و ته دیگ در طول روز شخص را دچار تشنگی می کند.

2-با توجه به این که هر فرد در طول شبانه روز حدود 8 لیوان آب نیاز دارد لذا مصرف مایعات (به خصوص آب )در بازه زمانی مابین افطار و سحر اکیدا َ توصیه می شود.

3- زیاده روی درمصرف مواد قندی ساده مثل فند ,شکر , زولبیا بامیه و حتی خرما در زمان افطار توصیه نمی شود زیرا مانع صرف شام شده و از طرف دیگر باعث افزایش بافت چربی گردیده احتمال چافی را افزایش می دهد.

4-پرخوری در زمان سحر و افراط در مصرف غذاهای سرخ شده و قندی با افزایش ترشح اسید معده و فشار محوطه شکمی (افزایش گاز) , موجب پس زدن اسید معده به مری  (REFLUX) می گردد ,ایجاد سوزش سردل(احساس ترش کردن) و بدبویی دهان می کند.

5- آهسته غذا خوردن همیشه توصیه شده است  که طبعا َ این امردر زمان  افطار هم صادق است.

6-اقامه نماز قبل از افطار از لحاظ سلامتی دستگاه گوارش و قلب و عروق توصیه می شود .

7-یبوست از دیگر علایمی است که در ماه رمضان شایع است که علت اصلی آن کاهش تعداد نوبت وعده های غذایی است و علت دیگر عدم مصرف مایعات در حین روزه داری است. مواد حاوی فیبر در کاهش شدت آن کمک شایانی می کند.

8-ماه رمضان فرصت خوبی برای ترک عادات ناپسند است .پرخوری و کشیدن سیگار.اگر شما نمي توانيد کشيدن سيگار را يک دفعه قطع کنيد از هفته هاي قبل از ماه رمضان مصرف آن را به تدريج کاهش دهيد.

9- ضعف مورد دیگری است که طبیعتا َ در این ایام به خصوص اواخر ماه  روی می دهد که علایم آن افزايش تعريق ، ضعف ، خستگي ، کم شدن انرژي ، سرگيجه به خصوص هنگام برخاستن ، ظاهر رنگ پريده و احساس افتادن که اين علائم بيشتر هنگام بعد از ظهر اتفاق مي افتند .از علل آن می تواند مصرف کم مايعات و کاهش مصرف نمک و یا افت قند باشد و درمان آن اجتناب از مکان هاي گرم و فعالیت بدنی شدید و مصرف نمک و مايعات  و رعایت موارد ذکر شده در بندهای بالاست.

نکات:

1-بيمار ديابتی كه بدون انجام مشاوره با پزشك، روزه داری میكند، در معرض خطر جدی افزايش درازمدت قند خون و یا کاهش ناگهانی آن قرار دارد كه اين امر علاوه بر عوارض جسمی، عوارض جانبی ديگری از جمله افزايش هزينه و حتی غير ممكن شدن درمان را در پی دارد.
حفظ مقدار قند خون در محدوده طبیعی يعنی، بين ٦٠ تا ١٤٠ ، هدف اصلی در درمان ديابت است؛ از طرف ديگر نوع تغذيه، و بالطبع روزه داری، میتواند روی اين شاخص مهم سلامت بيمار، تاثير جدی بگذارد.
کارشناسان اعتقاد دارند افرادی كه قادر به كنترل قند خون خود در حد طبيعی هستند، با داروهای خوراكی يعنی قرص، با رعا يت شرا يط خاص و اندازه گيری به موقع قند خو نشان، می توانند با سلامت و اطمينان کافی در اين فريضه الهی شرکت کنند. بنابراين، شايد بتوان گفت:
اولين قدم برا ی فرد ديابتی که میخواهد در فريضه روزه همگام سا يرين باشد، اين است که تجهيزات لازم برای اندازه گيری قند خون، يا حداقل ادرار را در منزل داشته باشد. بدون پايش مداوم قند خون، يا تخمين آن از طريق آزمايش ادرار، نمی توان از ايمن بودن روزه داری اطمينان کافی داشت.
به گفته متخصصان، ميزان قند خون بيماران ديابتی روزه دار بايد قبل از سحر حداكثر ١٢٠ ، دو ساعت بعد از سحر حداكثر ١٦٠، بين ساعت ١ تا ٣ بعدازظهر حداقل ٧٠ ، قبل از افطار حداكثر ١٢٠و دو ساعت بعد از افطار حدا كثر ١٦٠ ميلی گرم درصد باشد.
پزشکان توصيه میکنند بيماران روزه دار در هنگام افطار، قبل از خوردن هر غذايی، قرص خود را ميل كنند و پس از گذشت مدتی، غذا خوردن را آغاز كنند.
اما قضيه در مورد بيماران تحت درمان با انسولين فرق میکند. استفاده از اين دارو با احتمال بالای افت قند خون هم راه است، بنابرا ين لازم است اين بيماران در فواصل نزديک به هم غذا ميل كنند، به همين دليل، روزه داری به هيچ عنوان برای آنها توصيه نمیشود.
2- بيمار یهای قلبی
مطالعات نشان داده اند روزه داری می تواند با کم کردن عوامل خطر، به پيشگيری از بيمار یهای قلبی کمک کند . در طول ماه مبارك رمضان، سطح هموسيستئين خون به مقدار قابل ملاحظه ای كاهش      می يابد و اين اثر در كنار كاهش ميزان چربیها ی خون و حتی تعديل وزن بدن، میتواند باعث کنترل  بيمار یهای قلبی- عروقی شود.
اما درباره افراد ی که کارشان از اين مرحله گذشته و به ا ين بيماریها مبتلا شد ه اند، چون بايد داروهای خود را رأس ساعت مشخصی مصرف کنند، اغلب اجازه روزه گرفتن به آنها داده نمیشود.
افت سطح داروهای قلبی، باعث عوارض جبران ناپذيری نظير بزرگ شدن قلب و حتی سكته و حملات قلبی میشود. ضمن اين که به دليل حساسيت اين بيماران به انواع استرس ها، حتی احساس گرسنگی برايشان مناسب نيست.از طرفی افت قند خون ریسک حملات و سکته های قلبی را افرایش می دهد.

3-در یک تحقیق انجام شده در دانشکده پرشکی دانشگاه شهید بهشتی مشحص گردید علايم و عوارض ناشي از زخم اثني عشر در دو گروه روزه دار و غيرروزه دار تفاوت آماري قابل توجهي نداشت. بيماران مبتلا به زخم اثني عشر با مصرف دارو مي توانند بدون نگراني از عوارض روزه داري در ماه رمضان روزه بگيرند. لذا پس از مشورت با پزشک معالج حتی این افراد می توانند روزه بگیرند.

4-در افراد مبتلا به صرع، مصرف سر وقت و به موقع داروها ی ضد تشنج در طول شبانه روز الزامی است و مصرف داروهای آهسته رهش پاسخگو نيست.به همين علت روزه گرفتن برای اين بيماران توصيه نمیشود؛ به خصوص اين که تغييرات قند خون ، املاح و الكتروليت ها در بدن، بر آستانه تشنج بيمار تاثيرگذار است . به گفته متخصصان مغز و اعصاب ، ٩٩ درصد بيماران مبتلا به صرع به همين دلايل، قادر به روزه داری نيستند.

5-بيماران مبتلا به ام-اس كه مشكل خاصی ندارند، چون گرفتاری آنان عمدتا در سيستم اعصاب مركزی
است، هيچ منعی برای روزه داری وجود ندارد ؛ با اين حال، بهتر است قبل از روزه داری با پزشك معالج خود در اين باره مشورت کنند.

6-گرسنگی طولانی مدت، ممکن است در برخی بيماران مبتلا به سردردهای ميگرنی، سبب عود حملات آنها شود . بنابراين بيماران ميگرنی با علايم شديد و يا ميگرنهای پيچيده با علايم مغز و اعصاب نمیتوانند روزه بگيرند

7-احتمال  دارد تنظيم مجدد داروهاي ضد فشار خون در  افراد داراي فشار خون بالا در طول ماه رمضان  توسط پزشک لازم باشد.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی