عوارض گرما و گرمازدگی-(دکتر محمدرضا صفاریان پور) | خانواده مطهر

عوارض گرما و گرمازدگی-(دکتر محمدرضا صفاریان پور)

افزایش درجه حرارت محیط و یا بدن موجب طیف وسیعی از اختلالات جسمی می شود که از یک ضعف و بیحالی ساده ،سردرد و تهوع شروع و می تواند به تشنج ،نارسایی کلیه و مرگ منتهی شود که در عامه به تمام آنها گرمازدگی اطلاق می شود اما در یک تقسیم بندی علمی می توان آن را به صورت زیر تقسیم بندی کرد:

     اِدِم حاصل از گرما (Heat Edema) این حالت برای افرادی که به آب و هوای گرم عادت ندارند ،روی می دهد و به صورت ِادِم (وَرَم) پشت و مچ پا می باشد که به دنبال نشستن یا ایستادن طولانی مدت اتفاق می افتد و معمولا ً احتیاج به درمان خاصی ندارد و با عادت کردن به آب و هوای منطقه و بالاتر گذاشتن پاها از سطح زمین در زمان دراز کشیدن برطرف می شود.

  گرفتگی عضلانی حاصل از گرما(Heat Cramps) این حالت در آب و هوای نسبتاً گرم به دنبال فعالیت شدید عضلانی اتفاق می افتد و باعث تعریق زیاد ، کم آبی و کمبود املاحی مثل سدیم و پتاسیم می شود و در نتیجه اسپاسم عضلانی در ساق پا و شانه ها ی شخص بیشتر رخ می دهد ،در این حالت دمای بدن در محدوده طبیعی بوده و به جز اختلالات محدود در غلظتِ املاح ِ خون(الکترولیت ها) نکته ای به چشم نمی خورد .
درمان آن شامل استراحت در یک فضای خنک و تجویز مایعات، در وهله اول به صورت خوراکی با استفاده از پودر
ORS و یا مخلوط نسبتا رقیق آب و نمک و شکر و در صورت عدم پاسخ به صورت وریدی- است . ماساژ خفیف (مالش) عضلات تا حدودی کمک کننده است اما باید از ماساژ شدید خودداری کرد.

  ضعف و خستگی مفرط ناشی از گرما(Heat exhaustion) این حالت در اثر کم آبی نسبتاً شدید و اختلال املاح ،متعاقب فعالیت شدید در آب و هوای گرم و مرطوب اتفاق افتاده و می تواند به سرعت به سمت گرمازدگی واقعی پیشرفت کند .علایم و نشانه های آن ممکن است ازحالات ذکرشده در بالا به همراه تهوع،استفراغ ،ضعف و بی حالی ،اضطراب و بی قراری ،سردرد و سرگیجه ،افزایش ضربان قلب(تاکیکاردی) وافزایش تعداد تنفس وتب ( معمولا ً کمتر از 39 درجه سانتیگراد ) باشد. آن چه این وضعیت را از گرمازدگی افتراق می دهد وضعیت هوشیاری بیمار است(در این حالت بیمار هوشیار است)و درمان آن مشابه مورد دوم می باشد .

  گرمازدگی Heat Stroke گرمازدگی مجموعه ای از علامت ها است که در اثر اختلال ناگهانی سیستم تنظیم حرارت بدن به وجود آمده و موجب افزایش دمای بدن و عوارض ناشی از آن می شود و با اختلال سیستم عصبی مرکزی ، افزایش درجه حرارت بدن (معمولاً بیش از 42 درجه)و اختلال بیوشیمایی مشخص می شود. گرمازدگی یک اورژانس پزشکی بوده و در 20٪ موارد (افراد جوان و سالم) تا 70٪ موارد(افراد مسن) منجر به مرگ می شود.

علایم و نشانه های دیگر شامل افزایش ضربان قلب ،افت فشارخون، تشنج و کما ،تخریب عضلات ،نارسایی کلیه ،اختلالات انعقادی ، خونریزی دستگاه گوارش و تنگی نفس شدید و… می باشد.

درمان آن باید هرچه سریعتر در بخش ویژه بیمارستان (ICU) شروع شود . تجویز مایعات وریدی و کاهش هرچه سریعتر دمای بدن با استفاده از کیسه های یخ و روش های تهاجمی تر از اقدامات اصلی می باشد.

جهت پیشگیری رعایت موارد زیر توصیه می شود:


-حداقل مدت زمان لازم جهت خو گرفتن به یک آب و هوای جدید و متفاوت حدود دو هفته است.

پوشش مناسب (البسه نخی )و حفاظت از تابش مستقیم نور آفتاب

مصرف مرتب مایعات و آب (روزانه حداقل شش لیوان )

-جهت پیشگیری از بروز گرمازدگی توصیه می شود، در هوای گرم (28 درجه) با رطوبت نسبی بالا از فعالیت های شدید بدنی خودداری نمود.

-به ورزشکاران توصیه می شود که قبل از انجام مسابقه مقدار 500-400 CC مایعات و در طول مدت ورزش پس از هر 2تا3 کیلومتر یا هر 30-20 دقیقه حدود 200-100 CC مایع خورده شود . برای این منظور بهترین مایع محلول حاوی 2/0 گرم نمک و 5/2 گرم گلوکز در 100 CC است.

 

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی