چاقی-(دکتر سید غلامرضا موسی پناه) | خانواده مطهر

چاقی-(دکتر سید غلامرضا موسی پناه)

مقدمه:

تناسب اندام در دنياي امروز از مهمترین موارد در زندگی شخصی به ويژه از نظر خانم ها است و از سرمايه هاي فرد در زندگي شخصي و در روابط اجتماعي محسوب می شود. از دست دادن تناسب اندام باعث از بين رفتن اعتماد به نفس در زندگي فردي و تزلزل شخصيت درروابط اجتماعي ميشود و در نتيجه اثرات منفي روحي، رواني،  فيزيولوژيكي و هورموني در فرد دارد.

چاقي چيست؟

چاقي عبارت است از افزايش وزن بدن ناشي از تجمع چربي بخصوص در اطراف شكم و قسمت هاي پائين بدن. 1.2 میلیارد نفر در دنيا اضافه وزن دارند و 300 ميليون از آنها دچار چاقي هستند. گرچه اين بيماري در همه قشر هاي سني وجود دارد ولي امروزه در بچه ها و نوجوانان به شدت پيش ميرود. در زماني چاقي سمبل قدرت و حتي باروري محسوب مي شد و امروز به عنوان يك معيار زيستي منفي و يك درد و بيماري به حساب مي آيد. بُعد منفي چاقي تنها بد شكل شدن بدن نيست بلكه احساس بد دروني و از دست دادن سلامت جسمي و رواني از مهمترين عوارض آن است.

تعيين ميزان چاقي از نسبت وزن (كيلوگرم) به مجذور قد(متر) مشخص ميشود كه به نام

Body Mass Index (BMI)

خوانده مي شود. اگر ميزان آن بين 25 تا 30 باشد “افزايش وزن” و از 30 به بالا “چاقي” محسوب ميشود.

 

عوامل چاقي:

عوامل متعددي براي چاقي وجود دارد از جمله:

·       عامل ژنتيكي: كه بصورت ارثي در بين خانواده ها وجود دارد. اين عامل در ايران به شدت كشور هاي غربي نمي باشد. عامل ژنتيكي به دليل پلي مورفيسم در ژنها مي باشد.

·       عامل فرهنگ تغذيه اي و عادت هاي غلط غذائي: صحيح نبودن سيستم تغذيه اي باعث وارد شدن كالري اضافي به بدن شده كه اگر به مصرف نرسد به صورت چربي در بدن ذخيره  مي شود. اگر هد فمان از زندگي كردن غذا خوردن شد،  انتخاب تغذيه و روش تغذيه مان كيفي نخواهد بود ودرنتيجه بیشتر به سراغ غذا هاي وارد شده غربي مثل فست فود ها، چيپس ها، اسنك ها، نوشابه هاي رنگي، همبرگر و گوشت هاي تغيير يافته ووووو…… خواهند بود كه از عوامل اصلي بيماري چاقي به شمار مي روند.

·       عامل رواني: به هنگام بروز استرس، تغذيه بيشترشده واين تغذيه بيشتر به طور ناخودآگاه ابزار فرار از استرس قرار ميگيرد. گاهي هم به دليل بي خوابي ناشي از استرس شخص براي كسب انرژي از دست رفته بدن ، غذاي بيشتري مي طلبد.

·       عامل محيطي: نحوه زندگي خانواده گي ، ايجاد فضا و بزم هاي تجمعي و همچنين تبليغات كمپاني ها در مور مواد خوراكي متعدد كه اكثرا هم چاق كننده مي باشند، نقش بسيار مهمي در ميزان خوراك ناآگاهانه و در نتيجه ورود غير ضروري و بيش از حد ميزان كالري به بدن دارد.

·        عدم مصرف انرژي وارد شده: عدم افزايش سوخت و ساز انرژي وارده به بدن از طريق نبودن فعاليت هاي منظم بدني از عوامل بيماري چاقي است. فرهنگ ورزش در كشور ما به منظور قهرمان شدن در ذهن ها تجسم دارد و تا ورزش و فعاليت بدني منظم به عنوان نياز و خوراك ضروري بدن در نظر گرفته نشود نمي توان به اهميت آن در تناسب بدن و سلامت زيستي پي برد.  متاسفانه استفاده از اتوموبيل ها در رفت و آمد هاي روزانه فرصت فعاليت های عادي بدني ما را هم گرفته است. امروزه اتلاف ميزان زمان طولاني در برابر تلويزيون ها و بازي هاي كامپيوتري از عوامل بروز و تشديد چاقي است .

 عامل فيزيو لوژيكي و هورموني: از آنجا كه ميزان هضم، جذب و بطور كلي ظرفيت سوخت و ساز در افراد مختلف فرق دارد، اين خود باعث ميشود كه تغذيه مساوي درافراد متفاوت تاثيرات متفاوتي داشته باشد. اختلالات در غده هيپوتالاموس مغزي باعث مي شود كه معده انسان احساس نياز غير ضروري به غذا پيدا كند. در اثر مقاومت انسوليني كه باعث جلوگيري از رسيدن قند به ماهيچه ها و چربي ها مي شود ، سلول هاي چربي قند لازم را دريافت نكرده و در نتيجه انرژي سوختني نخواهند داشت و در بدن ذخيره خواهند شد. بعضي افراد قدرت سوخت و ساز كم دارند در چنين افرادي هيدرات هاي كربن اضافي در بدن تبديل به اسيد پيروويك و در نتيجه تبديل به تري گلسريد ها شده و در بدن چربي تشكيل مي دهند. عوامل اختلالات هورموني نيز به دليل مادر زادي يا استفاده كردن از مواد خوراكي هورمون دار و يا به دليل اختلالات هورموني ناشي از تاثيرات مشكلات عصبي، روحي و فكري در زندگي روزانه باعث چاقي مي شوند. همچنين اختلالات هورموني به دليل بروز بيماري هاي تيروئيدي ممكن است باعث افزايش وزن بدن شوند.

·       استفاده از دارو هاي اعصاب: دارو هاي ضد تشنج و ضد افسردگي، آرام بخش ها، استروئيد ها  نياز استفاده از مواد قندي را افزايش داده و در نتيجه باعث افزايش وزن و چاقي خواهد شد.

 

عوارض  و آثار چاقي:

چاقي به هر دليلي كه در شخص نمايان شود بايد در مان شود اگر نه عواقب ناگواري در بر دارد و بطور مستقيم و يا غير مستقيم شخص را دچار بيماري هاي رواني و جسمي مي كند . از مهمترين آثار رواني چاقي از دست دادن اعتماد به نفس و حس حقارت ودر نتيجه باعث بروز استرس مي شود. از مهمترين آثار جسمي آن، بروز بيماري هاي تنفسي، قند، فشار خون، بيماري هاي مجاري ادرار، كيسه صفرا، واريسي شدن رگها ، آرتروز و درد هاي مفصلي ميباشند. امروزه ارتباط مستقم بروز بعضي از سرطان ها با چاقي به ثبوت رسيده است. وجود كلسترول اچ-دي-ال باعث كم كردن ريسك بيماري هاي قلبي و سكته مي شود ولي در افراد چاق از ميزان اين كلسترول كم شده و در نتيجه باعث سكته و بيماري هاي قلب وعروق مي شود.

 

 

اثرات فست فود ها در چاقي:

از عامل محيطي موثر بر افزايش وزن و چاقي مفرط  و ايجاد مقاومت انسوليني كه باعث بيماري قند نوع 2 ميشود، استفاده از فست فودها مي باشد. اين الگوي خوراكي وارد شده از غرب بيش از هر كس بچه ها و جوانان را مورد هدف خود قرار داده است. يكي از ويژگي هاي فست فودها وجود ميزان بالاي كالري در تراكم خيلي زياد درهر لقمه است. اصولاً فست فود ها بر مبناي مصرف حداكثر كالري در حداقل زمان طرح ريزي شده اند كه اين پديده با مكانيزم تغذيه اي انسان نا هماهنگ مي باشد.  فست فودهائي كه امروز در بازار ارائه مي شود متاًسفانه نه تنها عاري از مواد غذائي غني (مثل غلات ، حبوبات ، صيفي جات) مي باشند بلكه داراي مواد مضر(چربي هاي جامد و ترانس، مواد سرخ كردني، قند هاي ساده، مواد نگهدارنده هاي مصنوعي، مواد رنگينه اي مصنوعي ، طعم دهنده هاي مصنوعي) و مراحل توليد مضر(حرارت دادن روغن هامصرفي و سوخته در مراحل پخت) براي بدن انسان است و عامل بسياري از بيماري ها از جمله سرطان و چاقي از جمله آنها ست. از طرفي به همراه استفاده از فست فودها مصرف نوشابه هاي قند دار رسم شده است كه خود ازعوامل ازدياد وزن است. با توجه به مضرات متعدد فست فود ها لازم است تغييرات اساسي در مواد اوليه، مراحل توليد و فرهنگ استفاده از آنها صورت گيرد. اين تغييرات شامل حذف چربي هاي جامد و سرخ كردني، قند هاي ساده، مواد نگهدارنده هاي مصنوعي، مواد رنگينه اي مصنوعي ، طعم دهنده هاي مصنوعي و سس هاي متعدد ناسالم مي باشد.

راه حل هاي اشتباه مبارزه با چاقي:

·       رژيم غذائي غلط: متاسفانه اگر رژيم غذائي بر اساس اصول صحيح نباشد وزن نسبي كم شده دوباره برگشت پذير خواهد بود (هر 10 نفر 9 نفر به وزن قبل يا حتي بيشتر بر مي گردند). پيروي از رژيم غذائي غير صحيح  آثار و عوارض متعددي بر تناسب بدن ، چهره، قدرت بينائي ، اعصاب،  سيستم گوارشي و حافظه  گذاشته وضعف بدن را باعث مي شود.

·       تهوع ساختگي: طمع وحرص غذائي و لذت از خوردن غذا وعدم توانائي كنترل در نخوردن از يك طرف وعلاقه شديد به تناسب اندام و خوش تيپي از طرف ديگر دو فاكتورمغايرهمند كه بايد تعادل بين آنها را به طور صحيح كنترل نمود. گاهي اين دو فاكتور شخص را وادار به خوردن بيش از حد از يك غذا مي كند و بعد از آن خود را وادار به استفراغ مي نمايد. چنين حركتي باعث بيماري هاي گوارشي و در مواردي هم منجر به مرگ مي شود.   

·       مواد داروئي: سود جويان اقتصادي در سراسر دنيا به ويژه غربي ها بدون در نظر گرفتن سلامتي افراد از طريق تبليغات رسانه اي استفاده از مواد شيميائي را به صورت قرص، كپسول، پودر، نوشابه، شربت براي زيبائي اندام ولاغر شدن به بازار كرده و مي كنند. بايد آگاه بود كه در دام اين تبليغات قرار نگرفته و با استفاده از اين مواد خطرناك سلامتي خود را در خطرنيندازيم. متاسفانه مردم از تاثيرات آنها روي سيستم هورموني، عصبي، خون، جگر و بافت هاي كليه بي اطلاعند. اين مواد باعث فشار خون، بيماري هاي مجاري ادراي، توليد حساسيت ها، افزايش ضربان قلب و ايجاد مشكلات دريچه هاي قلبي مي شوند.

·        ورزش نامنظم: ورزش و فعا ليت هاي نامنظم از راه هاي نادرست و بدون نتيجه درروند كم كردن وزن ، درمان چاقي وكسب تناسب اندام است.

·       جراحي: روش جراحي هاي موضعي از طريق برداشتن چربي اضافي قسمتي از بدن ممكن است تاثيرات موضعي داشته باشد اما تناسب اندام را در يك تشكل كلي بدست نمي دهد. يكي از روش هاي ديگر غلط و حتي خطرناك جراحي كوچك و محدود كردن حجم معده و يا محدود كردن سطح جذب در طول روده كوچك مي باشد.

 

درمان و راه حل صحيح چاقي:

چاقي از بيماري هائي محسوب مي شود كه پيشگيري آن آسان تر از درمان آن است. از آنجا كه بسياري از بيماري هاي جسمي و رواني ناشي از اضافه وزني و چاقي است، لازم است  در وحله اول پيشگيري انجام شود تا تناسب بدني خدادادي را حفظ نمائيم و در صورت لزوم براي درمان اضافه وزني و چاقي را از راه هاي صحيح علمي استفاده نماییم.

  از راه هاي علمي زير كه از طريق مشاوره اي و نظارت لازم و پيگيرانجام مي شود مي توان به سادگي وزن بدن را كنترل و چاقي را درمان نمود.

1)   تفكر و روش صحيح كيفي زيستن غير تغذيه اي

2)   رژيم غذائي صحيح، مؤثر و بدون عوارض جانبي

3)   روند فرهنگ تغذيه اي سالم و مناسب

4)   فعا ليت هاي بدني منظم

5)   استفاده از گياهان مناسب بصورت چاي

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی