تغذيه سالم آگاهي است و هنر-(دکترسید غلامرضا موسی پناه) | خانواده مطهر

تغذيه سالم آگاهي است و هنر-(دکترسید غلامرضا موسی پناه)

اَشرف آمديم و معصوم رسالت داده شديم……بگذاريد اَشرف به حق تعالي شرفياب شويم……چه انسان آن ميشود كه ميفهمد ….انتخاب ميكندو………….ميخورد.

امروز ايران اسلامي با جايگاه خاص خود در جهان، دوره پويا و پر جنب و جوشي را بسمت اهداف استقلال خود ميگذراند ودر سير تكامل براي رسيدن به اين استقلال، نيروي هاي انساني سالم، كارور، متخصص، مقيد و متعهد از سرمايه هاي اين رسيدن است. آثار پرتحرك اين نيروي هاي انساني در زندگي روزانه و شخصي مان نمايان است. از ميان اين آثار ميتوان به مواردي اشاره كرد از جمله: طول زمان بيشتري در بيرون از منزل ماندن، زمان كمتري را به خود و سلامتي خود اختصاص دادن، ارتباط و روابط كمتري را با خانواده داشتن و با لاخره تمركز و تعقل كمتري در معيارهاي انتخاب كيفي زيستن. درچنين شرايطي اگر مديريت صحيح و مؤثري بر چگونه زندگي كرد نمان نداشته باشيم سلامت جسمي- روحي وعصبي مان از دست خواهد رفت و قسمتي از در آمدمان را كه مي بايست صرف تفريحاتمان شود به پزشكان و دارو داده خواهد شد.

يكي از اين مديريت ها، انتخاب درست كيفي از بين گزينه هاي موجود در دور وبرمان مي باشد. تفكر و شعور انسان ابزار اين انتخابات كيفي است . بيش از %90 بيماري هاي انسان امروز ناشي از تفكر ناسالم و تغذيه ناسالم است. تفكر سالم عامل حذف و يا كنترل استرس ها، تشويش ها، اغتشاشات روابطي و در هم ريختگي هاي اعصاب و روان ونا اميدي هاست كه در شماره دوم و سوم اين مجله بر آن نگرشي داشتيم. اما در اين شماره نگاهي بر تغذيه سالم ميكنيم كه خود ناشي از آگاهي و تفكر صحيح در انتخاب مواد غذائي است كه به نوبه خود عامل كنترل اكثر بيماري هاي جسمي و خيلي از بيماريهاي عصبي است. وقتي قران كريم ميفرمايد:….. كُلو وَ اشرَبُوا مِن رِزقِ اللهِ….. “ از روزي خدا بخوريد و بياشاميد” (بقره-60) ولي تاكيد مي نمايد كه : فَليَنظُرِ الِانسانُ اِلي طَعامِه ” پس آدمي بايد به طعام و غذاي خويش بنگرد” (عبس-24 )، بنابراين انتخاب غذا يك تكليف و مسؤليت و يك مديريت ميشود.

همانطور كه گفته شد، زندگي پر تحرك امروز زمان زيادي را از ما مي گيرد ولي نبايد بگذاريم سلامت زيستن مان را بگيرد. از آنجا كه انسان طبيعتأ تنبل است و به دنبال يك راحتي بدون زحمت است، اين راحت طلبي باعث كشش مردم به طرف غذاي راحت بدست آمده تر شده است. از آنجا كه نوع تغذيه مان يكي از عوامل تضمين سلامتيمان است پس بيائيد بامديريت آگاهانه مواد غذائي و خوراكيمان را درست انتخاب كينيم. مطالب زير نگرشي است هرچند سطحي بر اين انتخاب تا هم روزها يمان پر انر‍‍ژي و پر تحرك و پايان روزمان بدون خستگي، و هم خوابيد ن شبها يمان مفيد تر با اعصاب راحت و بيدار شد نمان بشاش تر باشد.

تبليغات روز افزون ماهواره هاي خارجي واينترنتي از بازار غذائي غرب، ارائه تنوع غذائي رستورانها و اغذيه فروش ها، نياز به سرعت تهيه ، عمل آوري و سرويس دهي سريع و ارزان تر و يا خريد ناآگاهانه خودمان از فروشگاه هاي مواد غذائي نبايد انتخاب صحيح مواد خوراكي ما را مهار كنند و ارزشهاي غذائي و نياز هاي تغذيه اي را فداي ارائه تنوع غذائي ، تنوع رنگ و تنوع مزه هاي مصنوعي كنند وسيستم غذائي را بما ارائه دهند كه صرفاً شكم پر كن باشند.

چه بايد كرد؟

سبزي جات و صيفي جات

اكثر مواد ويتامينه و آنزيمي لازم بدن كه در مواد اوليه براي پختن غذاها وجود دارند به دليل حرارت بسيار زياد در دوره پخت تجزيه شده و در پايان پخت از مواد اوليه بجز مقداري نشاسته، چربي و سلولهاي ماهيچه اي بنام پروتئين چيزي كه از نظر غذائي ما را تأمين كند باقي نميماند. همين عامل باعث از بين بردن مقاومت، مصونيت و سلامتي جسمي و ضعف عصبي – روحي شده و باعث بروز بسياري از بيماريهاست. بهمين دليل اگر در وعده هاي غذائي مان بطور هميشگي ميوه جات، سبزيجات، صيفي جات (خام و يا بخار پز) و حبوبات پخته (به روش آرام پخت) وجوانه حبوبات (خام با سالاد و يا بخار پز) را قرار دهيم از نظر بسياري از ويتامين ها تأمين خواهيم بود. اين منابع حياتي در جلوگيري از بسياري از بيماري ها از جمله سرطان نقش مهم و مؤثري دارند. انشالله در شماره هاي آينده اين مجله بصورت جزئي تر به اين موضوع اشاره خواهد شد.

غذاهاي گوشتي و چربي ها:

همانگونه كه برهمگان اشكاراست افزايش مبتلايان به سرطان در كشور رو به ازدياد وحشتناكي است. افراط درگوشت قرمز به دليل توليد اسيد لاكتيك، اسيد اوريك، وجود چربي حيواني اشباع شده ، هورمون هاي داده شده و سموم انتقالي از علوفه ها از طرف محققين سرطان در دنيا هشدار داده شده است. طبق تحقيقات علمي پزشكي در امريكا اين افراط 50% احتمال بروز سرطان هاي روده و66% احتمال بروز سرطان هاي سينه را افزايش ميدهد. ميتوان خوردن گوشت را حد اكثرمحدود به دو بار درهفته نمود و به جاي آن ازحبوبات، سويا، تخم مرغ وگوشت سفيد مرغ، ماهي استفاده كرد.

با اينكه بدن به چربي ها احتياج دارد ولي چربي ها باعث ورود انر‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژي بيشتري به بدن ميشوند كه اگر درست انتخاب نشوند باعث چاقي بدون كنترل ويا بروز بسياري از بيماري هاي جسمي ميشوند. امروز ثابت شده است كه چربي هاي حيواني يكي از عوامل بروز بسياري از بيماري ها از جمله سرطان ميباشد.

يكي ازعوامل مضر ، چربي هاي حيواني ويا صنعتي سفت (اشباع) شده است كه بصورت لخته هائي در بدن و درجريان خون قرار ميگيرند. براي مثال چربي موجود در كره، مارگارين، سس مايونز و پنير جزء چربي هاي سفت واشباع شده محسوب ميشود. سعي شود از خوردن پوست و چربي هاي لابلاي گوشت مرغ نيزخودداري شود. پنيرها تا حدود 55% چربي هاي اشباع شده دارند. متأسفانه پنيرهاي صنعتي غير طبيعي نه تنها باعث چاقي و افزايش لخته هاي چربي دور كمر ميشوند بلكه با داشتن مواد مصنوعي تأثيرات مضرش در كبد، كليه و خون و نيز فراموشي ذهني بدون جبران است. يكي از چربي هاي مضر ديگروجود چربي هاي صنعتي ترانس ميباشد كه معمولا به منظور نگهدارنده و طعم دهنده استفاده ميشود وبيشتر در فست فود ها و سيب زميني هاي سرخ شده بيرون از منزل امروزي استفاده ميشود. اين سيب زميني سرخ شده باعث افزايش كلسترول بد (ال- دي-ال) كه خود عامل بيماري هاي قلبي است و همچنين با افزايش قند باعث بيماري قند نوع 2 ميشوند. چربي ترانس طي مراحل هيدروژنه شدن روغن هاي گياهي مايع با هيدروژن صورت ميگيرد. يكي از عوارض روغن هاي ترانس افزايش كلسترول بد و كم شدن كلسترول خوب ميباشد. تأثير ديگر چربي هاي ترانس دخالت در ساختار سلولي بدن است و سلولها با ابزار اشتباهي براي ساختمان و عملكرد خود روبرو ميشوند. در موقع استفاده از روغن هاي مصرفي توجه داشته باشيد كه ميزان چربي غير اشباع آن زيادتر و ميزان چربي اشباع شده آن كم باشد. روغن هاي گياهي كه از گياه كانولا بدست مي آيد با چربي اشباع شده حداكثر 5-7% از بهترين روغن هاي مصرفي است. از سرخ كردن غذاها كه لازمه آن داغ شدن بيش از حد روغن است نيز خودداري شود زيرا در اين مرحله است كه روغن ها سرطان زا ميشوند.

مراحل تهيه و نحوه پخت غذا

چون مراحل تهيه و پخت غذاها در بيش از 100 درجه سانتيگراد صورت ميگيرد ولي ويتامين ها و آنزيمهاي موجود در مواد اوليه در حرارت پائين تر از اين درجه (60-70) تجزيه ميشوند، بايد غذا ها به آرامي پخته شوند تا بتواند همانطور كه در بالا اشاره شد مواد لازمه بدن را حفظ نمايند.

درتهيه غذا ها، شيريني ها، نوشابه ها و هله هوله هاي موجود در بيرون از منزل معمولاً از مواد طعم دهنده و رنگ دهنده هاي مصنوعي ، مواد نگهدارنده و سولفات ها و كافئين استفاده ميشود. ازآنجا كه اين مواد شيميائي هستند، براي سلامت زيستن مضر مي باشند. اين مواد عامل بروز سردرد هاي متعدد، پوكي استخوان ها، خرابي دندانها، افزايش فشار خون، كلسترول، برجستگي هاي روي سينه خانمها، از بين بردن ويتامين ها و مواد معدني، از بين بردن خواب مفيد، و افزايش ضربان قلب مي شود.

آنها را ميتوان با منابع گياهي جايگزين نمود. زعفران، آب زرشك، آب چغندر، آب آلبالو و استفاده از پودر جعفري از بهترين رنگ دهنده هاي طبيعي مي باشند. از آنجا كه ايرا ن يكي از كشورهاي غني از نظر گياهان سنتي است، بسياري از ادويه جات گياهي ميتوانند جايگزين اين مواد طعم دهنده و رنگ دهنده هاي مصنوعي و شيميائي شوند.

نمك جات

مضرات نمك از جمله افزايش فشار خون و چاقي بر همگان پنهان نيست. ما معمولاً از طريق سه منبع نمك را وارد بدن ميكنيم. يا نمك استفاده شده در تهيه و پخت مواد غذائي ، ديگر مستقماً از زدن نمك به مثلا خيار و يا به غذا در موقع خوردن ، سوم بعنوان نگهدارنده ها مثلأ غذاي هاي كنسروي. متاسفانه فرهنگ غذاخوري واضافه خواري غير ضروري مثل هله هوله هاي صنعتي مدرن بسته اي ويا سيب زميني سرخ شده و يا هر نوع غذاي تهيه شده در بيرون از منزل كنترل ميزان ورود نمك به بدن را از ما ميگيرد. اما در تهيه و پخت مواد غذائي در منزل مي شود اين ميزان را مي توان كنترل كرد. از آنجا كه پذيرش غذا بر عادت استوار است، آب ليموو سماق و ترشي جات بدون نمك از بهترين ابزارهاي دوره انتقال ازعادت پر خوري در نمك به عادت كردن به نمك خوري كنترل شده مي باشد.

منابع قندي

اگر در خوردن مواد قندي سفيد تصفيه شده افراط شود مشكلات و عوارض نا مساعد خود را خواهد داشت. در صورت افزايش مواد قندي در بدن انسولين بيشتر ترشح شده ودر نتيجه باعث افزايش فشار خون و كلسترول و پيري زود رس و بيماري قند نوع 2 ميشود. اخيراً يكي از عوامل بروز سرطان معده را هم قند سفيد تصفيه شده دانسته اند. افزايش وزن و يا ناراحتي هاي پوستي از عوارض آشكار افراط در مواد قندي سفيد تصفيه است.

بجاي استفاده زياد از قند وشكر سفيد تصفيه شده ميتوان از عسل هاي طبيعي(كه از شكر، شيره سيب زميني و آب نبات در آنها استفاده نشده باشد)، مويز، كشمش، توت و شيره انگور ويا به ميزان كم از شيره خرما استفاده نمود.

نوشابه ها و آب ميوه هاي صنعتي

نوشابه ها و آب ميوه هاي صنعتي ميزان نمك، چربي و كلسترول قابل توجهي ندارند اما به دليل داشتن ميزان فراوان مواد قندي سفيد تصفيه شده، مواد طعم دهنده و رنگ دهنده هاي مصنوعي و مواد نگهدارنده بايد در خوردن آنها احتياط نمود. ميتوان از گزينه هاي ديگري كه نه تنها مضراتي ندارند بلكه خود از مورد توجه ترين نوشابه ها در سطح جهاني در كشورهائي است كه از نظر سلامتي نمونه هستند.

در موقع غذا خوردن بهترين وسلامت ترين نوشابه ها، نوشابه هاي داغ ميباشند. انواع چاي گياهي وجود دارد كه داراي اثرات مفيد متفاوتي كه بستگي به نوع آن چاي دارد ميباشند. يكي از عوامل سلامتي همه جانبه در بين چيني ها، ژاپني ها، و هنگ كنكي ها همين نوشابه هاي داغ با غذا است كه با آنها ميتوان قند، چربي وكلسترول، فشار خون، صفرا و هچنين سرعت و كاملي هضم را كنترل كرد. براي معرفي اين چاي ها لازم به مشاوره است. اما اگر عادت به نوشيدن خنكي جات داريد پوره يا آب تهيه شده از مخلوط صيفي جات و سبزي جات ويا ميوه ها در منزل استفاده نمائيد و كمي هم شيره انگور و يا خرما ويا از آب هويج بجاي شكراستفاده كنيد تا مزه آن شما را وابسته كند و تا حدودي شما را در برابر خيلي از بيماري هاي جسمي و عصبي و روحي بيمه نمايند.

هله هوله هاي متنوع

هله هوله هاي صنعتي از مهمترين خوراكي هاي غير نياز بدن است وبطور هميشگي همسفررفت و برگشت هاي ما در خيابانها ويا ابزار آرام كردن كودكان و بچه هاي معصوم نا آگاه است. انواع پفكها، سيب زميني هاي سرخ شده در غذاخوري ها ويا سرخ شده خشك بسته اي(چيبس)، آب ميوه هاي صنعتي و مصنوعي، ميوه هاي خشك شده صنعتي، نوشابه هاي گاز دار، شيريني ها و شكلات ها وبيسكويت ها و كيك هاي از جمله اين هله هوله هاست. اگر خشكبار و ميوه هاي خشك شده طبيعي را جايگزين آنها نمائيم بيمه ديگري را براي سلامتي خود و فرزندان خود سرمايه گذاري كرد ه ايد.

اما جوابمان به خدايمان چيست؟

حال متوجه ميشويم كه سالم زندگي كردن يك آگاهي مي طلبد تا به هنر زيستن تبديل شود. بيائيد در جائي كه كيفي زيستن انتخاب مي طلبد، تصوير ذهني از گذران را به دست احساس و لذت لحظه اي رها نكنيم . بيائيد تا در زمينه انتخاب غذا هشيار باشيم تا اين امانت وجودمان را به صاحبش همانگونه كه بما داد تقديم كنيم تا در لحظه تقديم، شرمندگي ارائه به حق بر ساير گناهانمان نيفزايد. بگذاريد اشرف فكري و انتخابمان همان بماند وباشد كه آمديم……….. زيرا همان ميشويم كه ميفهميم، همان ميشويم كه انتخاب ميكنيم و همان ميشويم كه ميخوريم.

پس بگذاريد اشرف به مقام درگاهش وارد شويم.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی