تاثير پياده‌روي بر برخي بيماريها-(عبدالعلي چنگيز) | خانواده مطهر

تاثير پياده‌روي بر برخي بيماريها-(عبدالعلي چنگيز)

چه نوع ورزش پياده روي مفيد و موثر است؟
اصولا فعاليت فيزيكي مناسب براي تقويت عضلات قلب و ريه و كلا سلامتي، زماني مفيد و موثر مي گردد كه بــتــوانــد ســبـب بروز تغييرات بيولوژيك مفيد در بدن انسان گردد كه از آن جمله مي توان به افزايش تعداد ضربان تا شكل سريع آن يعني يك دوي نرم و سبك قلب اشاره نمود. ميزان پياده روي مي تواند از شكل آرام يعني راه رفتن متفاوت باشد. برنامه بر اساس ميزان آمادگي جسماني افراد با هدف نهايي طي 3200 متر در مدت نيم ساعت و با افزايش ضربان قلب 120-130 بار در دقيقه مي تواند متفاوت باشد .

چه فوايدي از ورزش پياده روي مي توان انتظار داشت؟
بررسي متون و مقالات بيانگر اثرات بسيار مفيد و متعدد ورزش پياده روي بر روي سلامت انسان از ابعاد مختلف است كه جهت آگاهي بيشتر در مورد اين اثرات سودمند در زمينه پيشگيري و كنترل بيماري ها مي توان به موارد زير اشاره نمود:

كنترل فشار خون
كاهش روند پوكي استخوان به ويژه در زنان، (چربي مفيدHDL ) ،كنترل اختلالات چربي خون و كمك به افزايش سطح سرمي ، كاهش عوارض چاقي و درمان آن ، (كنترل ديابت و كاهش بروز ابتلا به ديابت تيپ 2 (مرض قند) ، (پيشگيري از آترواسكلروزيس عروق كرونري (تصلب شـرايـيـن) ، (كـاهـش عـوارض بـيـمـاري هـاي مـفـصـلـي و استئوارتريتها (آرتروز) ، كاهش عوارض حاملگي، تقويت سيستم ايمني بدن، تـقـويـت وضعيت تنفسي ،كاهش علائم بيماري هاي روده اي ، تقويت رواني افراد با كاهش استرس، بي خوابي و اضطراب ، تقويت و ايجاد حس شادابي ، پيشگيري و درمان اعتياد. نتيجه اينكه با عنايت به مطالب فوق الذكر و سهولت انجام ورزش پياده روي و اثرات گسترده آن در ارتقاي سلامت فرد و جامعه، اين مقوله از ورزش نيازمند توجه ويژه اي در برنامه ريزي هاي بهداشتي است و قدر مسلم گستردگي موضوع، لزوم مشاركت و هماهنگي بين بخشي و مردمي را هم در زمينه برنامه ريزي و هم در اجراي برنامه هاي جامع مي طلبد، به ويژه بعد هماهنگي بين بخشي در حفظ و ارتقاي سلامتي افراد جامعه از طريق ترويج فرهنگ پياده روي گامي در جهت توانمندسازي مردم و جامعه و به عبارت ديگر ارتقاي سلامت محسوب مي گردد.

ورزش و درمان بيماري ها
ورزشهاي گوناگون علاوه بر آنكه از بروز بسياري از بيماريها جلوگيري كرده و نقش پيشگيري را به عهده دارند همواره قادرند در درمان بسياري از بيماريهاي بشري موثر واقع شده و يك نقش درماني را از نظر علم پزشكي برعهده بگيرند.بدين منظور توجه شما را به اثرات درماني ورزش در ارگانهاي مختلف بدن و بيماريهاي مربوط جلب مي نماييم.

فشار خون بالا
با انجام ورزشهاي معمولي همراه با رژيم غذايي و استراحت مناسب در طي يكسال مي توان يك فشار خون ماكزيمم را از 17 به حدود 14 رسانيد و به وضوح روشن است كه ورزشكاران معمولا دچار عوارض فشار خون نمي شوند و ورزش حتي در سنين 80-60 سالگي مي تواند در متعادل نگه داشتن فشار خون سهيم باشد. زيرا در اثر ورزش، عروقي كه در سطح بدن جريان دارد انبساط يافته و فشار خون سقوط مي كند. ورزش پياده روي و كوهنوردي به خوبي قادرند فشار خون بالا را متعادل ساخته و به مرحله درمان برسانند.

ازدياد چربي خون
ورزش منظم ومستمر در بيماراني كه داراي چربي خون بالايي هستند، قادر است كلسترول را كاهش و در عوض باعث ازدياد چربي مفيد خون )LDL( شود، در نتيجه از اثرات ناشي از ازدياد چربي خون در بروز بيماريهاي عروقي و سنگ هاي )HDL( صفراوي جلوگيري مي نمايد.

بيماران با دردهاي قلبي (سكته)
انجام ورزشهاي سبك طبق آمارهاي جهاني نه تنها قادر است انواع دردهاي قلبي پايدار و غيرپايدار را تسكين و كاهش دهد بلكه قادر است سبب حل شدن لخته هاي داخل خون شرياني قلب شده و از بروز سكته هاي بعدي ممانعت كند. همچنين ورزشهاي سبك مانع از رسوب پلاكهاي چربي در داخل عروق كرونر قلب و يا عروق ساير نقاط بدن شده و در پيشگيري بيماريهاي قلبي عروقي افرادي كه يكباره به انفركتوس مبتلا شده اند دخيل مي باشد. امروزه ثابت شده است كه ورزشهاي مناسب در نزد افرادي كه مـبـتـلا بـه ديـابـت هـسـتـنـد و حـتـي انـسـولـيـن نـيـز تـزريق مي نمايند بسيار مفيد بوده و مقاومت بدن را در برابر عوارض حاصله از اين بيماري بيشتر مي نمايد.

تاثير ورزش در سرطان
ورزش سبب تقويت سيستم ايمني در بيماران سرطاني مي گردد. بنابرگزارش پژوهشگران كره اي، انجام حركات ورزشي ساده مي تواند سيستم ايمني بيماراني را كه به دليل سرطان معده تحت عمل جراحي قرار گرفته اند تقويت كند. مطالعه بر روي 25 بيمار كه تحت عمل جراحي خارج نمودن تومورهاي معده قرار گرفته بودند، نشان داد عملكرد ايمني بدن افراد كه 2 روز پس از عمل، انجام حركات ورزشي را آغاز نموده بودند قويتر از اشخاصي بود كه ورزش نكرده بودند. 2 هفته پس از جراحي تعداد سلول هاي ضد سرطان در افرادي كه ورزش كرده بودند به نحو چشمگيري بيشتر از سايرين بود. سلول هاي ضد سرطان يا قاتل به سلول هاي سرطاني حمله كرده و به رفع عفونت كمك مي كنند. دكتر يانگ مونا وهمكارانش از دانشگاه اينجو در شمي كويانگر، يك گروه 17 نفره از بيماران را مورد بررسي قرار دادند. اين بيماران 2 روز بعد از جراحي در حالي كه روي تخت دراز كشيده بودند انجام حركات ساده ورزشي را آغاز كردند.همچنين از زماني كه قادر به راه رفتن بودند انجام حركات ورزشي بر روي دوچرخه ثابت را به تعداد 5 بار در هفته شروع كردند. محققان به منظور بررسي تغييرات حاصله در تعداد سلول هاي قاتل چندين نمونه خون از بيماران گرفتند. نتايج تحقيقات حاكي از آن بودكه هفته اول پس از جراحي تعداد سلول هاي قاتل در هر گروه كاهش يافت. اما در هفته دوم سلول هاي قاتل در بيماراني كه ورزش مي كردند به وضعيت موفقيت آميز اول بازگشت. اما درافرادي كه ورزش نمي كردند روند نزولي سلول ها همچنان ادامه داشت. البته به مرور زمان تعداد سلول هاي قاتل در تمامي اين بيماران افزايش پيدا كرد. به گفته دكتر مونا به دليل اين عملكرد ضعيف سيستم ايمني موجب تقويت سلول هاي سرطاني مي گردد انجام حركات ورزشي براي تقويت سيستم ايمني حائز اهميت است. طبق تحقيقات انجام شده، بيماراني كـه داراي مـيـزان بـالاي سـلـول هاي قاتل بودند مدت زمان بسيار طولاني تري نسبت به سايرين بدون گسترش مجدد سرطان قادر به زندگي مي باشند. البته عواملي چون تغذيه و سرطان درماني در اين ميان نقش دارند، اما مي توان گفت: ورزش يكي از موثرترين شيوه هاي تقويت سيستم ايمني بيماران سرطاني است.

اثر ورزش در درمان آرتروز
عوامل موثر در ايجاد آرتروز عبارتند از : سن، جنس، نژاد، محيط جغرافيايي، تراكم استخواني ، چاقي، افزايش اوره خون، افزايش كلسترول خون، فشارخون بالا، ضربه و بيماري هاي زمينه ساز مثل ديابت و غيره. براي آرتروز مداوايي وجود ندارد. هدف درمان عبارت است از : كاهش درد، حفظ قدرت تحرك و به حداقل رساندن معلوليت كه شامل آموزش بيمار، كم كردن وزن، استفاده مناسب از عصا و وسايل كمكي، ورزش، داروها و در نهايت گچ گيري (برس) و يا اعمال جراحي است.عدم استفاده از مفصل آرتروزي، به دليل درد، منجر به ضعف عضلات مي شود و چون عضلات نقش عمده اي در حفاظت غضروف در مقابل استرس بر عهده دارند، تقويت ماهيچه هاي دور مفصلي، حائز اهميت فراوان است. لذا براي حفظ دامنه و حركت و تقويت عضلات اطراف مفصل، بايد ورزش هايي را طرح نمود. يكي از درمان هاي استاندارد آرتروزي به صورت اوليه، كاهش درد مفصلي با ورزش هاي تحمل وزن است كه عضلات حمايت كننده را قوي مي نمايد. ولي متاسفانه اغلب از ترس افزايش علائم به بيماران گفته مي شود كه ورزش نكنند و بيشتر از داروهاي رنگارنگ استفاده نمايند.ديده شده است كه بيماران آرتروزي مي توانند ورزش هايي با تحمل وزن، مثل پياده روي را انجام دهند. غضروف مي تواند به وسيله خودش دوباره سازي شود. از طرفي مسائلي مثل كاهش قدرت عضلاني اطراف مفصل، كاهش انعطاف پذيري ، افزايش وزن و كاهش ظرفيت هوازي، مي توانند در هر رژيم درماني، ايجاد اختلال نمايند. عللي كه باعث مي شود ورزش در كاهش علائم و نشانه هاي آرتروزي موثر باشد عبارتند از : 1- تصحيح ضعف عضلات ناشي از عدم استفاده آنها و نگهداري آمادگي عضلات اسكلتي 2- افزايش قدرت عضلات اطراف مفصل كه باعث حمايت مفصل از آسيب مي شود. 3- بهبود تغذيه با افزايش انتقال مواد به داخل مفصل، به وسيله بهبود فعاليت پمپي ، در اثر انجام ورزش هاي با تحمل وزن. 4-تحرك موثر غضروف مفصلي به وسيله ايجاد فشار توليد شده ناشي از ورزش هاي با تحمل وزن.

بسياري از بيماري‌ها مانند ديابت، بيماري‌هاي قلب و عروق و پرفشاري خون به وسيله ورزش قابل پيشگيري هستند.

همه ما کمابيش مي‌دانيم که فعاليت ورزشي دائم، تناسب فيزيکي بدن را بهبود مي‌بخشد و عوارض ناشي از بيماري‌هاي قلب و عروق، چاقي و فشار خون را به تأخير انداخته يا از بروز آن جلوگيري مي‌کند. همچنين ورزش و بازي نقش مهمي‌ در تکوين شخصيت کودکان داشته و براي رشد و نمو طبيعي کودکان لازم و ضروري است.

همچنين شرکت در ورزش‌هاي فردي و گروهي در دوران بلوغ بر تندرستي جسمي‌ و رواني و حل مشکلات رفتاري فرد از قبيل گوشه‌گيري– کم‌رويي، انزوا و پرخاشگري تأثير بسزايي دارد، به همين دليل والدين و مربيان بايد سعي کنند تا ورزش را به شکل متعادل در برنامه زندگي کودکان جاي دهند.

چرا که ورزش، از مهم‌ترين عناصر بهداشت جسمي‌ و رواني است و چنانچه مرتب انجام شود، علاوه بر در برداشتن لذت جسماني، اعتماد به نفس فرد را نيز تقويت مي‌کند و سبب افزايش فعاليت‌هاي اجتماعي و در نتيجه تداوم سلامت جسمي‌ رواني و نشاط و تحرک مداوم در زندگي فرد مي‌شود.

نتايج جديدترين تحقيقات بين‌المللي نيز حاکي از آن است که ورزش و فعاليت بدني به عنوان راهکار اصلي پيشگيري از بسياري از بيماري‌ها و عامل ايجاد سلامت عمومي‌ و کاهش سطح ناتواني است تا جايي که بسياري از بيماري‌ها مانند ديابت، بيماري‌هاي قلب و عروق و پرفشاري خون به وسيله ورزش قابل پيشگيري هستند.

ديابت و ورزش

ديابت يا مرض قند، متداولترين بيماري غدد است و فراواني آن تقريباً در ايران 4درصد و در دنيا يك تا 2درصد مي‌باشد. بيماري ديابت بر دو نوع يک و دو است:

ديابت نوع اول: اين نوع ديابت وابسته است به ترشح انسولين در بدن يعني به علت کمبود ترشح اين هورمون پديد مي‌آيد و معمولاً قبل از 40سالگي حادث مي‌شود، اين افراد معمولاً چاق هستند.

ديابت نوع دوم: اين ديابت، غيروابسته به «انسولين» است. علت آن ترشح غير طبيعي انسولين و مقاومت بافت‌هاي بدن نسبت به عمل انسولين است. بيماراني که به اين نوع ديابت دچار مي‌شوند، اغلب چاق و سنگين وزن هستند. ورزش همچون تغذيه در کنترل ديابت مهم و تأثير مثبت آن در کنترل قند خون از ديرباز شناخته شده است. ورزش در کنترل هر دو نوع ديابت يك و 2 موثر است.

ديابتي‌ها بايد ورزش روزانه را بطور منظم در ساعت معين و ترجيحاً زماني از روز که سطح خون به ميزان حداکثر خود مي‌باشد، انجام دهند. در افراد ديابتي برنامه‌ريزي و ورزش مي‌تواند خطر کاهش قند خون را ايجاد کند، اين عارضه در طول ورزش زياد در مدت يک يا چند ساعت پس از ورزش به وجود مي‌آيد و عامل آن افزايش ميزان جذب انسولين و مصرف قند خون در سلامت عضلات مي‌باشد. بنابراين علاوه بر داشتن يک برنامه متناسب و منظم روزانه بايد هنگام ورزش مواد قندي به شکل آب پرتغال، نوشيدني‌هاي شيرين يا چند حبه قند در دسترس باشد.

چاقي
بهترين راه کنترل چاقي عبارت است از «تلفيق متناسب يک برنامه ورزشي با يک رژيم غذايي کاهنده وزن» پيشگيري و يا درمان چاقي اساساً بر اين است که درصد انباشت چربي بدن کاهش يابد، رژيم غذايي به تنهايي هم چربي و هم عضله را کاهش مي‌دهد اما تمرينات ورزشي چربي را کاهش و به توده عضلاني مي‌افزايد.
رژيم‌هاي غذايي کوتاه‌مدت که به طور معمول براي کنترل وزن بدن استفاده مي‌شوند عموماً براي دستيابي به يک نتيجه دراز مدت از حيث کاهش وزن ناکافي بوده و احساس خستگي در فرد ايجاد کرده و بدن فرد تمايل بيشتر به چاق‌شدن پيدا خواهد کرد.
غالباً ديده مي‌شود که در پي قطع رژيم غذايي، مجدداً چاقي عود مي‌کند و سپس مي‌تواند اثرات رژيم غذايي بعدي را با مشکل روبه‌رو سازد. ترکيب تمرينات ورزشي و رژيم غذايي صحيح در حفظ کنترل وزن بدن موثر است.
در اين روش بدن از آمادگي برخوردار مي‌شود و احساس شادابي به فرد دست مي‌دهد. اين نکته حائز اهميت است که برنامه‌هاي ورزشي بايد يک سير تدريجي پيش‌رونده از نظر شدت و مدت تمرينات بدني را طي کند.
افراد چاق نيز خود به چنين برنامه‌هايي بيشتر راغب هستند و از آن بيشتر استقبال مي‌کنند، زيرا به جاي فعاليت بسيار شديد فيزيکي بر پايه طولاني بودن زمان فعاليت استوار هستند. هدف اوليه برنامه ورزشي فرد چاق بايستي اين باشد که «عادت به نرمش و تمرينات بدني» در وي ايجاد شود، آنگاه مي‌توان ميزان فعاليت بدني را به تدريج به حدي رساند که انتظار مي‌رود بر اثر افزايش کالري مصرفي، او را به سمت کاهش وزن سوق دهد.
تمريناتي که از حيث «وزن کم‌کردن» فشار کمتري وارد مي‌آورند يا هيچ فشار ندارند، به ويژه در آغاز برنامه ورزشي توصيه مي‌شوند. پياده‌روي، شنا، دوچرخه‌سواري در جاده و پله‌نوردي جنبه‌هاي عالي حرکات ورزشي براي اغلب بيماران چاق را تشکيل مي‌دهند.
براي بهره‌مندشدن از موهبت سلامتي، لذت بردن و مقاوم بودن در مقابل امراض، فعاليت‌هاي ورزشي بايد به مدت 30 دقيقه هر روز بخشي از زندگي شغلي و اجتماعي ما را تشکيل دهد. 30 دقيقه فعاليت ورزشي متوسط نه تنها به سلامتي فرد کمک مي‌کند، بلکه وي را در فعاليت‌هاي روزانه پوياتر نگه‌مي‌دارد.

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی