محک-(دکتر محسن بهشتی پور) | خانواده مطهر

محک-(دکتر محسن بهشتی پور)

بخاطر اينكه كودك مدت زمان بيشتري را با مادر مي گذراند‏، مادر بر روي كودك هم از نظر وراثت و هم محيط تأثير مي گذارد. كودك 9 ماه در رحم مادر قرار دارد، حجم رحم ، فشار رحم ، سلامتي يا بيماري مادر ، غذاي مادر و…در دوران حمل بر كوك تأثير گذار است. پس از تولد نيز كودك مدتها در آغوش مادر است و اولين كلمات را مادر به او ياد مي دهد.ونيز پدر كودك در تربيت او بسيار موثر است پدر از نظر كودك مظهر قانون و عدل و انصاف است و مي تواند پناهگاه خوبي براي خانواده باشد. رفتار پدر،مهر و انصاف او ،ظلم و ستم و قدرت و ضعف پدر در رفتار و آينده اش اثر مي گذارد.     Image

راه هاي برقراري پيوندهاي عاطفي بين کودک و والدين

شکل گيري اين پيوندها روندي بسيار ويژه است ؛ تجربه اي است شگفت انگيز که در طي آن ، شما و کودکتان ياد مي گيريد که يکديگر را دوست بداريد . اين ارتباط ممکن است به محض آن که چشمان خود را براي نخستين بار به روي کودک مي گشاييد، شکل بگيرد و يا ممکن است ماهها طول بکشد اگر زايمان به خوبي پيش برود و نوزاد بلا فاصله بعد از تولد به نزد شما آورده شود، ممکن است با نگاه کردن و شير خوردن، عشق شديدي را در شما ايجاد کند. نوزاد نزديکي بدن مادر، شنيدن صداي او، نگريستن به چشمهايش وطعم نخستين شير را تجربه خواهد کرد؛ تمام اين چيزها سبب احساس آرامش و امنيت در وي مي شودلمس کردن

صحبت کردن
کودک از شنيدن صحبت هاي شما لذت مي برد و حتي سرخود را به طرف صدا بر مي گرداند و با خنديدن و دست و پا زدن به شما پاسخ مي دهد. مهم نيست به او چه مي گوييد. او از توجه شما خوشحال مي شود و شما از پاسخ او لذت مي بريد . وقتي با او حرف مي زنيد به وي نگاه کنيد.ارتباط چشمي بسيار مهم است و به تقويت درک متقابل از هم وايجاد مهارت هاي ا جتماعي کمک مي کند روند شکل گيري پيوند عاطفي ممکن است هفته ها يا حتي ماهها به طول بينجامد، بخصوص اگر زايمان مشکل بوده و يا کودک ، نياز به مراقبت هاي ويژه داشته باشد  طبق گزارش هاي رسيده

خلق و خوي کودک
عوامل زيادي در شکل دادن خصوصيات شخصيتي و خلق و خوي کودک نقش دارند. ژنتيک ، جنسيت، محيط اجتماعي، تعداد خواهران و برادران ، همه بخشي از اين وظيفه را به عهده دارند. مشخص است که بسياري از اين عوامل خارج از کنترل شما هستند و به زودي متوجه خواهيد شد که نمي توانيد نقش چنداني درانتخاب شخصيت کودک خود داشته باشيد. اما مسلم اين است که مهمترين عامل مؤثر بر نحوه رفتار و شخصيت کودک در ماهها و سال هاي اول زندگي ، ارتباط او با شماست. ممکن است شما نتوانيد ” چگونگي ” کودک خود را انتخاب کنيد اما روشي که ارتباط شما را با هم برقرار مي کند، تأثير فوق العاده اي بر شخصيت در حال رشد وي خواهد داشت. طبيعي است که کودک عليرغم نوع شخصيتي که دارد، از داشتن روابط پر محبت با شما لذت و فايده بسيار مي برد . اهميت توجه به نيازهاي نوجواني نوجواني مرحله تغييرات اساسي است. تغييراتي که در ابعاد مختلف جسمي ، رواني و اجتماعي نمود پيدا مي‌کنند. وجود اين تغييرات نيازهاي جديدي را براي وي بوجود مي‌آورد. برآورده شدن مناسب اين نيازها به نوبه خود سازگاري سريعتر و بهتر او را با آنها ميسر مي‌سازد. در کنار بحران و تحولي که نوجوان در اين دوره سني تجربه مي‌کند، عدم برآورده شدن اين نيازها به شيوه مناسب مشکلات افزون‌تر را موجب مي‌شوند. از اين لحاظ توجه به شناخت اين نيازها قدم اساسي در کمک به نوجوان در گذر از اين دوران است. خانواده و در سطح گسترده‌تر اجتماع با کاربست شيوه‌ها و برنامه ريزيهاي مناسب ، بهداشت دوران نوجواني را فراهم آورده و زندگي و شخصيت سالم‌تري را براي وي رقم مي‌زند.

بخش داوطلبان
شکل گيري محک با شکل گيري گروه داوطلبان جوان آن تقريبا مقارن است. نسل اول جوانان داوطلب محک ‌که در ابتدا “کميته جوانان” و سپس “گروه جوان” ناميده شد،‌ از فرزندان و بستگان درجه اول موسسين محک تشکيل شد و سپس با رشدي فوق العاده سريع در عرض کمتر از ده سال از ده نفر به پانصد نفر رسيد. همگام با رشد محک و در توسعه کلي محک،‌ شکل فعاليت هاي گروه جوان از بازوي اجرائي صرف به نيروي برنامه ريزي اجرائي تحول يافت .

عوامل انساني مؤثر در تربيت عبارتند از : Image
الف) مادر
ب) پدر
ج) خواهر و برادر بزرگتر
د) معلم و اعضاي مدرسه
ه) افراد اجتماع
و) معاشران
ز) خويشان و بستگان

امروزه بسيارى از والدين از ناتوانى و مسئوليت نپذيرفتن فرزندشان شكايت مى كنند و مرتب فرزندشان را سرزنش مى كنند و او را مورد انتقاد و تنبيه قرار مى دهند. داشتن كودكى مسئوليت پذير آرزوى هر پدر و مادرى است و والدين به علت داشتن فرزندى بردبار به خود مى بالند. اگر فرزند شما توجه كافى به مسئوليت هايى كه به او واگذار مى شود، ندارد سعى كنيد به جاى انتقاد و تنبيه ، روحيه مسئوليت پذيرى را در او پرورش دهيد. براى اين كار ابتدا سعى كنيد رفتارى داشته باشيد كه از فرزندتان انتظار داريد. درباره روحيه مسئوليت پذيرى و تلاش براى انجام درست وظايف با او صحبت كنيد. اين نكته را به ياد داشته باشيد كه تعليم بردبارى و مسئوليت پذيرى به مرور زمان صورت مى گيرد و شما نمى توانيد در يك لحظه از كودكتان فردى مسئول و سختكوش بسازيد . وقتى ناتوانى يا حتى كوتاهى كودك را در مقابل انجام وظايفى كه به او سپرده شده مى بينيد، به جاى سرزنش در مورد نوع رفتارش با او صحبت كنيد. از او بخواهيد دامنه توجه اش را گسترش دهد. به او بياموزيد براى انجام مسئوليتى كه به او سپرده ايد تمركز و از توانايى هايش استفاده كند. به او بگوييد كه از نظر شما فرد توانايى است و مطمئن هستيد مى تواند كارى كه به او سپرده شده را انجام دهد. از او حمايت كنيد و به او احترام بگذاريد.فرزند خود را تشويق كنيد در اجتماع حضور بيشترى داشته باشد و به ديگران كمك كند.به او بياموزيد در كارهاى گروهى شركت كند. به او كمك كنيد تا درك درستى از فعاليت هاى گروهى با همسالان خود بيابد. اگر او به اين درك درست برسد مى آموزد كه بايد به ديگران احترام بگذارد و مسئوليت هاى خود را به درستى انجام دهد. هيچ گاه به او نگوييد ما همه مانند يكديگر هستيم چون ما واقعاً با هم تفاوت داريم. به او بگوييد ممكن است بتواند كارى را بهتر از همسالان ديگرش انجام دهد همان گونه كه گاهى آنها بهتر از فرزند شما كارى را انجام مى دهند. زمانى كه فرزندتان توانست از عهده مسئوليت خود برآيد، مى توانيد جايزه اى براى او در نظر بگيريد اما بايد زمان و مكان درستى را براى جايزه دادن انتخاب كنيد. به طورى كه او متوجه نتيجه خوب كارى كه انجام داده بشود.

بخش برنامه ريزي :
رشد روز افزون نيروهاي گروه جوان ،‌ برنامه ريزي سنجيده براي استفاده بهينه از اين حجم عظيم نيرو را الزامي کرد . در تصميمي دموکراتيک و احترام آميز نسبت به روح فعاليت هاي داوطلبانه مردمي ،‌ اختيار برنامه ريزي براي گروه جوان از طرف مديريت محک به خود جوانان تفويض شد . از آن پس هر ساله در انتخاباتي مستقل هفت نفر از جوانان براي عضويت در شوراي جوانان محک برگزيده ميشوند

بخش اجرائي :
نيروي هاي جوان با توجه به تنوع فراوان تحصيلات و حرفه ها ،‌ قابليت ياري رساني به بدنه محک در امور مختلف را دارند . تعداد زياد مهندسان ،‌ پزشکان ،‌ هنرمندان ،‌ بازرگانان و …. در اين بخش ،‌ گروه جوان را تبديل به جمعي با عملکرد چندين منظوره کرده است . اهم فعاليت هاي جوانان در چند سال گذشته به طور خلاصه به شرح زير بوده است : ارتباط با بخش جذب – قلک : جوانان در پخش و جمع آوري و سپس شمارش مبالغ قلک هاي محک همواره فعاليتي چشمگير داشته اند . ارتباط با بخش جذب – بازارهاي خيريه : برگزاري بازارهاي فصلي علاوه بر درآمد زائي ،‌ نقش تبليغ براي محک را نيز ايفا کرده است و از اهرم هاي قدرتمند محک در معرفي خود به عموم بوده است. در سال هاي آغازين ،‌ جوانان تنها در برگزاري بازارها فعاليت مي کردند ولي امروزه بخش عمده اي از برنامه ريزي هاي بازارها نيز توسط بخش جوان انجام مي گيرد .

ارتباط با روابط عمومي :
کمک در تهيه خبرنامه محک کمک در توزيع آن ،‌ حضور در سمينارها و مراسم مختلف ،‌ برگزاري کنسرت ها و مراسمي که به قصد تبليغ و درآمد زائي انجام ميشوند از اهم فعاليت هاي جوانان در بخش روابط عمومي است .

ارتباط با بخش مددکاري :
با طراحي و سازمان دهي بخشي به نام ارتباط با کودک ،‌ جوانان مستعد پس از گذراندن دوره هاي آموزشي و امتحانات مربوطه در بخش هاي درماني به ياري مددکاران محک مي پردازند .
Image

نيازهاي عاطفي مرحله نوجواني
رشد احساسات و عواطف بخش اصلي ويژگي دوران نوجواني را تشکيل مي‌دهد. شناخت ويژگيهاي اين تحولات عاطفي کليد اصلي حل مشکلات عاطفي اين دوره است. با توجه به اين که در اين دوران بيداري هيجانات زندگي عاطفي نوجوان را دربر مي‌گيرد، وي با نياز شديد به دوست داشتن و دوست داشته شدن مواجه است. گاه اين نياز به صورت برقراري پيوندهاي دوستي و گاه در خيالپردازيها و روياهاي نوجوان نمود پيدا مي‌کند. بر اين اساس و با توجه به نياز مبرم نوجوان به تامل و تفکر و دروني شدن احساسات وي ، لازم است فرصتهاي کافي براي اينکه پاره‌اي از ساعات با خود خلوت کند و به انديشه فرو رود، در اختيار وي قرار گيرد و والدين و مربيان آگاهانه و ناآگاهانه خلوت مورد نياز او را بر هم نزنند و با اين عمل علاوه بر ارضا نياز طبيعي او ، اعتماد او را نسبت به خود سلب ننمايند. با اين حال با توجه به سرکش بودن عواطف نوجوان و نياز به کنترل و نظارت بزرگترها ، اين نظارت نبايد به صورت سختگيرانه و بي‌توجه به نيازها و شرائط نوجوان صورت گرفته و از حد اعتدلال خارج شود.  با توجه به بي‌ثباتي عاطفي اين دوران و زود رنجي ، نوجوان نياز دارد که همواره تکيه گاه مطمئني براي خويش داشته باشد، به بزرگترها اعتماد کند و در مواقع نااميدي و نگراني به اين پناهگاه مطمئن پناه ببرد. نوجوانان شديدا نوجو و تازه طلب هستند. نياز به تجارب جديد و متنوع دارند. اين نيازها نيز با توجه به شرائط فرهنگي و اعتقادي بايد به شيوه مناسب مورد توجه قرار گيرند. از نمودهاي اين ويژگي تمايل به مدلهاي جديد لباس ، آرايش و … است.  ماجراجوئي ويژگي مهم ديگر اين دوران است که بايد مورد توجه قرار گرفته و نيازهاي نوجوان و شرائط و امکانات سالم براي ارضا اين نياز وي فراهم گردد. فراهم کردن امکانات مناسب از قبيل رمانهاي سالم و مهيج ، فيلمها ، ورزشهاي خاص مي‌تواند بطور سالم نياز وي را برآورده کند.  برخلاف تصوري که خود نوجوان از رشد فکري خود دارد، آنچه بايد مورد توجه قرار گيرد، اين است که هنوز تفکرات او رشد کامل و پخته‌اي نيافته است. ارائه کمکهاي فکري و راهکارهاي پيشنهادي براي کمک به تصميم گيري را به عنوان يک نياز بايد از نظر دور داشت.

نيازهاي اجتماعي نوجوان
تمايل به برقراري پيوندهاي اجتماعي ، عضويت در گروههاي خاص ، پيدا کردن شغل و جايگاه مناسب اجتماعي بسيار مورد توجه نوجوان است. او نياز دارد در ميان دوستان و همسالان باشد، در گروههاي ويژه‌اي جايگاه و نقشي براي خود داشته باشد و استقلال مالي را تجربه کند. خانواده و جامعه بايد به اين دسته از نيازهاي نوجوان ارج نهاده و با راهنمايي و نظارت خود نياز او را به صورت سالم برآورده سازند. در غير اين صورت عضويت در پيوندهاي اجتماعي نامناسب و مصرانه به دنبال جايگاه جمعي بودن مضرات فراواني مي‌تواند به بار آورد. ورود به بزرگسالي، مي تواند زمان درگيري و كشمكش براي نوجوانان و خانواده شان باشد . نوجوان به سرعت دچار تغييرات فيزيكي و عاطفي مي گردد ، پس والدين و اطرافيان نيز بايد برخوردشان را متناسب با تغييرات او تعديل نمايند ، به اين ترتيب روابط آنان وارد مرحله جديدي مي گردد . دراين دوران ، نوجوان بين تمايلش به آزادي و استقلال ، و نياز به تحت حمايت خانواده بودن ، سرگردان است و براي رسيدن به اين استقلال ، گام هاي متهورانه اي برمي دارد واگرچه والدين نيز مايلند فرزندشان فردي شاد و مستقل پرورش يابد اما با نگراني نظاره گر او هستند و مجبورند اين واقعيت را بپذيرند كه اگر چه براي فرزندشان آرزوهايي در سرمي پرورانند اما ممكن است به واقعيت نپيوندد ، زيرا نوجوانان نيز براي خود آرزوهايي دارند. وجود روابط مناسب والدين با نوجوانان ، به آنان دراين فراز و نشيب كمك خواهد كرد و رسيدن به اين روابط ، نيازمند سعي و تلاش بيشتري است . آنچه كه والدين مي توانند انجام دهند:

1- اوقات بيشتري را با نوجوانتان بگذرانيد.
اگرچه غالبا ترتيب دادن زماني براي بودن با فرزندان مشكل است ( زيرا نوجوانان مايلند بيشتر اوقاتشان را با دوستانشان سپري كنند) اما با كمي صبر و حوصله و انعطاف بيشتر در برخورد با مسأله ، اين زمان به دست خواهد آمد. دراينجا اوقات به خاصي را به شما پيشنهاد مي كنيم :

* زمان صرف غذا : حتي اگر گاهي اوقات اعضاي خانواده با يكديگر غذا صرف مي كنند، شما مي توانيد در اين فرصت در موفقيت ها، عقايد و سليقه نوجوانتان سهيم باشيد.

*  در ماشين : بعضي اوقات كه با نوجوانتان به جايي مي رويد ، سعي كنيد در هنگام رانندگي فرصت مناسبي ايجاد كنيد تا او با شما وارد گفت و گو شود ؛ زيرا بيشتر نوجوانان هنگامي كه به آنان مستقيماً نگاه نشود ، راحت تر صحبت مي كنند.

* زمان خواب :  قبل از آنكه فرزندتان به خواب رود، رفتن به اتاق او و انجام يك گفت و گوي خودماني و كوتاه مي تواند برايش بسيار آرام بخش باشد.

* زمان صرف عصرانه : بعدازظهرها به همراه فرزندتان به گردش برويد ( بهتر است محلي را انتخاب كنيد كه دوستان او معمولاً به آنجا نمي روند ، زيرا نوجوانان اغلب از اينكه دوستانشان آنان را با والدينشان ببينند مضطرب مي شوند ).

2- به علايق او توجه نشان دهيد و متقابلا خود را نيز با او در ميان بگذاريد :
به تماشاي فعاليت هاي ورزشي و غير ورزشي او برويد . به همراه او به تماشاي برنامه تلويزيوني مورد علاقه اش بنشينيد و به ياد داشته باشيد برخورد منتقدانه نداشته باشيد .سعي كنيد دركارها يا علايقتان ، او را به عنوان يك دوست بزرگسال شريك بدانيد . به همراه او به تماشاي فيلمي كه مورد علاقه هر دويتان است برويد و يا در مورد آن با يكديگر صحبت كنيد.

3- به نوجوان گوش فرا دهيد:
وقتي نوجوانان با والدينشان صحبت مي كنند، اغلب قبل از آنكه فرصتي براي بيان احساساتشان بيابند مورد پند و اندرز قرار مي گيرند و اين عمل نه تنها برقراري ارتباط را متوقف مي سازد بلكه موجب دلسردي آنان دردستيابي به راه حل مناسب براي مشكلشان مي گردد. سودمندترين واكنش براي كمك به نوجوانتان آن است كه توجه و علاقه ي خويش را نسبت به شنيدن احساسش نشان دهيد و راه را براي بيان احساساتش باز گذاريد.

4- عشق و علاقه خويش را به فرزندتان نشان دهيد:
براي آنكه كسي درك كند كه دوستش داريد ، لازم است علاقه تان را به طور مستمر نشان دهيد .بيشتر اوقات به او بگوييد كه دوستش داريد . گاهي اوقات غذايي را كه دوست دارد برايش مهيا كنيد . بعضي اوقات ، هنگامي كه به گردش يا پياده روي رفتيد چيزي برايش بخريد تا به او نشان دهيد كه به فكرش بوده ايد. براي كمك به نوجوانتان از تحمل هيچ زحمتي دريغ نورزيد.

5- نوجوانتان را باور كنيد:
اين فرصت را به او بدهيد كه بداند در موقعيت سني خاص و حساسي است .نظر او  را در مورد بعضي چيزها كه از آنها آگاهي دارد ، جويا شويد( براي مثال: تنظيم ويديو،…) كاردستي و آثاري از عكاسي يا نقاشي او را در معرض ديد قرار دهيد. در يك دفتر ياداشت روزانه ، كارهاي مهمي را كه انجام داده است  يادداشت كنيد. اگر او مرتكب اشتباهي شد به اين مطلب ايمان داشته باشيد كه دفعه بعد آن را بهتر انجام خواهد داد.

به خاطر داشته باشيد:
اگر چه انجام موارد ذكر شده  نياز به صرف وقت دارد و اغلب پيدا كردن اين فرصت ها مشكل است ، اما حاصل كار، خودباوري بهتر نوجوانتان از خويش ، بهبود در رفتارش وبرقراري ارتباط با شما است. به هر حال هر چقدر كه او تلاش هاي شما را ناديده گرفته و يا حتي مورد تمسخر قرار دهد ؛ به اين مطلب نياز بيشتري است تا نوجوانتان بداند كه شما او را دوست داريد و او را باور مي كنيد. او نياز به توجه فزاينده اي دارد . گاهي اوقات از قالب شخصيتي والدين بيرون آمده و نقش يك دوست را با او داشته باشيد. حتماً به خاطرداشته باشيد كه كاري انجام ندهيد تا او از شما سلب اعتماد كند، اگرچه او هميشه موجب جلب اعتماد شما نمي شود . گاهي اوقات در خلوت ، زماني را به يادآوري خاطرات و احساسات خود هنگامي كه هم سن فرزندتان بوديد، اختصاص دهيد.  و به خاطر داشته باشيد هيچ پدر و مادري كاملاً بي نقص  نيستند و ايده آل بودن به سادگي دست يافتني نيست

ديدگاه ها در اين مطلب .

طراحی و اجرا توسط : امید حسینایی