خانواده مطهر

سندرم تخمدان پلی کیستیک (قسمت آخر)

 دکتر پروین رهبر

سندرم تخمدان پلی کیستیک با علائم پر موئی- چاقی-آکنه –نامرتب بودن پریدها-نازایی و نشانه های دیگر تظاهر می کند. تشخیص آن با گرفتن شرح حال بیمار و معاینه بالینی او و انجام آزمایشات خون مربوط داده می شود. حال می پردازیم به درمان آن. درمان این بیماری بر اساس خواسته بیمار انجام می گیرد. مثلا اگر بیمار از نازایی شاکی است، درمان در آن جهت انجام می شود. بطور کلی هدف از درمان بهبود پرموئی-چاقی-آکنه-پریودهای نامرتب و غیره می باشد. در تمام موارد بالا کاهش وزن و کاهش میزان انسولین جزء درمان های ثابت و مشترک است. چون از علل مهم بوجود آورنده این سندروم هستند.

درمان

۱-     کرم های مخصوص جهت از بین بردن موهای زائد. داروهایی مثل اسپیرونولاکتون و قرص های ضد بارداری باعث کاهش رشد موهای زائد می شوند. از الکترولیز (سوزاندن ریشه مو) و لیزر برای از بین بردن موهای زائد استفاده می شود.

۲-     داروهای ضد هورمون مردانه برای کاهش سطح هورمون های مردانه و در نتیجه کاهش رویش موهای زائد داده می شود.

۳-     قرص های ضد بارداری جهت کاهش هورمون های مردانه و تنظیم پریودها و از بین بردن آکنه (جوش زیر پوستی بزرگ) داده می شود.قرص های ضد بارداری باعث کاهش رویش موهای زائد به حد ۱۰۰-۶۰ درصد می شوند.

داشتن پریودهای مرتب، باعث بوجود آمدن احساس راحتی و سلامتی در زنان می شود.

۴-     داروهای دیابتی هنوز برای درمان سندروم پلی کیستیک ثابت نشده است، ولی می تواند سطح انسولین را تنظیم کند و همچنین هورمون های مردانه را کاهش دهد و در نتیجه باعث کاهش رشد موهای زائد شود و به دنبال آن تخمک گذاری را بهبود بخشد.

قابل توجه است، همراه کردن داروهای دیابتی با داروهای مخصوص تحریک تخمک گذاری باعث کاهش میزان نیاز به داروهای تخمک گذاری می شود.

۵-     روش های جراحی مثل سوزاندن نقاطی از سطح تخمدان (از طریق لاپاراسکوپی) باعث کاهش میزان ترشح هورمون مردانه از تخمدان شده و باعث تحریک تخمک گذاری می گردد و تا ۵۰ درصد باعث باروری می شود.

۶-     جهت باروری از روش های ایجاد حاملگی آزمایشگاهی نیز استفاده می شود. که در آن تخمک را از تخمدان زن گرفته و با اسپرم همسر همراه کرده و پس از تشکیل جنین کوچک، داخل رحم کاشته می شود.

۷-     حتی می توان فولیکول های نارس را از تخمدان گرفت و در آزمایشگاه به ثمر رساند. البته نتیجه آن مثل شماره ۶ (IVF) نمی باشد.

۸-     تغییرات عادات زندگی در درمان تخمدان پلی کیستیک بسیار موثر است. کاهش وزن باعث نرمال شدن سطح انسولین-سطح گلوکز و سطوح هورمونی می شود. رژیم غذایی مناسب و ورزش در خانمهای با تخمدان پلی کیستیک که چاق هستند، ۱۲-۴ هفته بعد از شروع درمان به طور واضحی سطوح هورمونی را بهبود می بخشد. کاهش وزن در بیمارانی که چاق هستند، باعث کاهش رویش موهای زائد و طبیعی شدن سیکل های پریود حدود ۳۰ درصد می شود. دریافت ۱۰۰۰-۵۰۰ کالری در روز با ۱۵۰ دقیقه ورزش در هفته می تواند باعث تخمگذاری شود. ۷۵ درصد خانم ها با تخمدان پلیکیستیک چاق هستند. در این افراد، چاقی بیشتر در ناحیه اطراف شکم است و این، فرم بدن زن را به شکل سیب نشان می دهد. در حالی که خانم های بدون تخمدان پلی کیستیک که چاق هستند، فرم بدن آنها به شکل گلابی است. یعنی انباشتگی چربی در ناحیه استخوان های لگن، باسن و ران می باشد. در رژیم غذایی افزایش فیبر و کاهش کربوهیدرات و چربی و افزایش امگا تری بسیار مفید است. کاهش استفاده از کلسترول و افزایش فعالیت فیزیکی کمک زیادی به بهبودی این بیماری می کند. ورزش مرتب و وزن متعادل بالانس هورمونی را تنظیم می کند، تخمک گذاری و باروری را برمی گرداند و هیرسوتیسم (رویش مو به فرم مردانه) و آکنه را بهتر می کند.

در یک بررسی علمی مشخص شده است که میزان ویتامین ها در این بیماران کاهش یافته و تجویز ویتامین به درمان کمک می کند. پرهیز از سیگار و مصرف الکل نیز در بهبودی علائم موثر است.

مصرف کربوهیدرات ها با فیبر بالا بسیار مفید است. فیبر زیاد در غذا باعث می شود، غذا به آهستگی هضم شود و به آهستگی نیز قند خون را بالا می برد. کربوهیدرات ها با فیبر بالا شامل نان جو، ماکارونی گندم، گندم جو، برنج قهوه ای، غلات، سبزیجات و میوه جات نیز بسیار مناسب است. موادی مثل آب میوه های با مواد افزودنی، کیک، بستنی، شیرینی مضرمی باشد.

خانم های با سندروم تخمدان پلی کیستیک اغلب فعالیت عصبی سمپاتیکی بالا دارند که این خود نقشی در میزان انسولین بالا و چاقی و بیماری قلبی عروقی دارد.

در یک بررسی علمی دیده شده که طب سوزنی باعث مرتب شدن پریودها شده و میزان تستوسترون را کاهش می دهد و چاقی دور شکم را کم می کند. سوزن ها د رمحل مخصوص خود قرار گرفته و با تحریک الکتریکی باغث انقباض بدون درد و ناراحتی می شود. و اثرات مثبت خود را اعمال می کند.

امید است با مطالعه دقیق سه قسمت مربوط به سندروم تخمدان پلی کیستیک و عمل به آن بتوان از عوارض آن که دامنگیر زنان ما می باشد جلوگیری نمود.            

قبل از نوشیدن آب هر روز جملات زیر را با انرژی و قدرت تکرار کنید:

لیوان اول، بعد از بیدار شدن صبح:

خداوندا، سپاس تو را که بار دیگر طلوع خورشید را به من هدیه دادی،قول میدهم امروز هر جا که بروم،مهری برسانم حتی با لبخندی.خداوندا به من کمک کن امروز را به شاهکاری بی همتا تبدیل کنم.

 لیوان دوم:

افتخار میکنم که امروز پاک ترین انسان روی زمین هستم.

 لیوان سوم ،حدود دوازده ظهر:

من نظر کردهی خداوند هستم.

 لیوان چهارم، بعد از نهار:

خداوندا،تو را سپاس به خاطر برکاتی که به من بخشیدی،خزانهی غیبت را به روی من و خانواده ام بگشای.

 لیوان پنجم،ساعت چهار عصر:

عشق الهی هم اکنون مرا ثروتمند و توانگر می سازد.

 لیوان ششم،ساعت شش عصر:

به هر سو می نگرم موفقیت به من لبخند میزند.

 لیوان هفتم،قبل از شام:

هر روز از هر لحاظ بهتر و بهتر می شوم.

 لیوان هشتم،قبل از خواب:

بهداشت روانی در دوره بلوغ:

همانطور که قبلاً اشاره شد ، این دوره از زندگی ممکن است به دلیل تغییر و تحولات سریع در رشد جسمی و روانی و اجتماعی ، با یکسری نگرانی ها ، هیجانات و بحران های خاصی همراه باشد که به منظور مقابله یا کنار آمدن با آنها و سازگاری با موقعیت جدید و در نتیجه برخورداری از یک زندگی سالم ، پر نشاط و سودمند ، به کار بستن نکات مورد توجه در بهداشت روانی نقش بسیار مؤثر و مهمی ایفا می کند  تا این دوره را با آرامش روانی بیشتری طی کنید و در برخورد با مشکلات بهتر و آگاهانه تر عمل کنید .
۱ . ترس یکی از حالات هیجانی در نوجوان است که به طور عمده تخیلی است ( یعنی بیشتر ساخته ذهن است ) و مانع فعالیت های نوجوانان شده و در رشد اجتماعی آنان مداخله می کند .
این ترس ها و نگرانی های دوران نوجوانی معمولاً با احساس بی کفایتی اجتماعی و عدم اطمینان در تصمیم گیری ها همراه است . برای از بین بردن این حالات ، شما باید سعی کیند بتدریج موفقیت ها و تجربه های مثبت و خوشایند را با حوادث ترس آور جایگزین نمایید . به عنوان مثال ، اگر شما در مقایسه با سایر بچه های کلاس ، قد کوتاهتری دارید و این مسأله موجب ترس و نگرانی شما در برخورد با دیگران می شود ، می توانید استعداد و توانایی درسی و یا موفقیت در زمینه های دیگر مثل هنر یا ورزش را برای خود ملاک قرار دهید . با یاد گرفتن مهارت های اجتماعی ( شرکت در فعالیت ها یا ورزش های گروهی ، کارهای هنری و فرهنگی ) و دریافت راهنمایی های تحصیلی و یا شغلی مناسب از افراد شایسته و آگاه ( از جمله والدین ، مربیان و اولیای مدرسه ) می توانید موجب کاهش ترس و نگرانی خود شوید ؛
۲ . یکی دیگر از حالات روانی در این دوران ، خشم است که ممکن است بیشتر به دنبال برخورد با والدین و مربیان در زمینه وظایف و تکالیف خانه و مدرسه و فعالیت های اجتماعی بروز کند . شما می توانید با شناخت و آگاهی بیشتر و پی بردن به علل پیدایش خشم و ناراحتی خود ، تا حدود زیادی آن را کنترل نمایید . شما می توانید با والدین و مربیان خود صحبت کنید و همه افکار احساسات و دلایل خود را در زمینه موضوع مورد بحث در میان بگذارید . مشورت با افرادی آگاه و مطمئن مانند یک روانشناس با تجربه ، به مقدار زیاد در رفع مشکل به شما کمک می کند . ورزش و مطالعه نیز راه دیگری برای به دست آوردن آرامش است ؛
۳ . حسادت نیز مشکل دیگری است که به طور عمده در نتیجه تبعیض والدین و مربیان ممکن است ، در شما بروز کند . از طریق مشورت و گفتگو و در میان گذاشتن دلایل منطقی خود با والدین و مربیان می توانید ، در حل این مشکل بکوشید .
۴ . شما از طریق تنظیم برنامه های روزانه یا هفتگی فعال و منظم از قبیل فعالیت های مذهبی ، هنری ، ورزشی ، اجتماعی و شرکت در گروه های مختلف ورزشی و فرهنگی و غیره می توانید برای حل یا کنترل مشکلاتی از قبیل افسردگی ، گوشه گیری و خود ارضایی بهره فراوان ببرید ؛
۵ . غرایز در این مرحله با قرار گرفتن در مسیر درست و منطقی کنترل می باشد و با استفاده از تعالیم اخلاقی و مذهبی می توان از بسیاری از مشکلات و بیماری های مختلف پیشگیری نمود ؛
۶ . در صورت تداوم مشکلاتی مثل گوشه گیری و افسردگی ، اضطراب و نگرانی و تغییرات و مشکلات خلقی و هیجانی دیگر ، مراجعه به روانشناس با تجربه و انجام مشاوره ، کمک موثری به رفع آنها می کند . مشورت با والدین آگاه ، معلمان و مشاورین دلسوز به نوجوانان کمک می کند تا در برابر مشکلات خلقی ، رفتاری و اجتماعی راه حل منطقی و صحیح را در پیش بگیرند و دوران نوجوانی را با انرژی ، نشاط و سلامت افزونتری طی کنند ؛
۷ . مسأله مهم دیگر انتخاب دوستان است . دوستان ناشایست ممکن است برای نوجوانان مشکلات اخلاقی و رفتاری بسیاری ایجاد نموده و آنها را از مسیر سلامتی و نشاط به بیراهه های فساد و بیماری  ( از قبیل استعمال سیگار یا مواد مخدر ، بی بندو باری های اخلاقی و …. ) منحرف سازند . پس نوجوانان باید با دقت نظر و توجه بیشتری ، دوستان خود را انتخاب کنند و در این میان از مشورت با والدین و مربیان و استفاده از نظرات منطقی و هدایت کننده آنان غافل نباشند ؛
۸ . نوجوانان باید سعی کنند خود را بشناسند و حدود توانایی ها و محدودیت ها و نقاط قوت و ضعف خود را دریابند و در جهت تقویت نقاط مثبت خود تلاش کرده و سعی کنند ، نقاط منفی را هم اصلاح نمایند . از جنسیت و توانایی های ذهنی خود راضی باشند و نسبت به خود اعتماد به نفس و نگرش مثبت داشته باشند ؛
۹ . نوجوانان باید بدانند که زندگی واقعی ، بدون استثناء پیچیده تر و مشکل تر و به همان اندازه جالب توجه تر و رضایت بخش تر است . همه ما گهگاه با رخدادهایی منفی رو به رو می شویم ولی آنچه مهم است اجتناب از مشکلات نیست ، بلکه مهمتر از آن یافتن راه هایی سالم و موثر برای روبه رو شدن و پاسخ دادن به مشکلات است .
۱۰ . باید پذیرفت که در دنیا هیچ چیز کامل نیست ولی در هر رشته از فعالیت های منجر به کامیابی ، درجات بالایی وجود دارد که از طریق تلاش برای رسیدن به این درجات نسبتاً بالا ، باید خوشنود باشید ،
۱۱ . سعی کنید ذهن خود را همیشه بر جنبه های لذت بخش زندگی و کارهایی که ممکن است سبب بهتر شدن موقعیت شما شوند ، متمرکز سازید . هیچ چیز به اندازة شکست و ناکامی به کارایی شما صدمه نمی زند و هیچ چیز به اندازه موفق شدن ، به آن کمک نمی کند . حتی پس از تحمل بزرگترین شکست ها ، سعی کنید با به یاد آوردن و بر شمردن موفقیت های قبلی خود که هیچ کس نمی تواند آنها را انکار کند ، با افکار مربوط به شکست و بی ارزشی مبارزه کنید ؛‌
۱۲ . هنگام روبرو شدن با وظیفه ای که بسار دردناک است ولی در عین حال برای رسیدن به اهدافتان ، اجتناب ناپذیر است ، انجام دادن آن را به تأخیر نیندازید . به عنوان مثال ، برای درمان دملی چرکین بهتر است مستقیماً آن را با چاقو از وسط ببرید و به درد و ناراحتی خاتمه دهید نه اینکه با بریدن تدریجی سطح آن با نوک چاقو مدت درد را طولانی تر سازید ؛
۱۳ . سرانجام ، به خاطر بسپارید که فرمول از پیش ساخته ای برای موفق شدن که مناسب حال همه باشد ،؛ وجود ندارد ؛

همانطوریکه گفته شد علت اصلی ایجاد این بیماری مشخص نیست ، ولـی عوامل متعددی امکان دارد در ایجاد آن دخالت داشته باشند. قبلآ تا حدودی با این عوامل آشنا شدیم. حـال می پردازیم به علائم و نشانه هایی که این بیماری ایجاد می کند. علائم و نشانه ها هم از نظر شکل و ظا هر آن و هم از نظر شدت و ضعف از شخصی به شخص دیگرمتغیر است.

علائم عبارتند از:

۱-اختلالات پریود: بیشتر بصورت پریودهای با فواصل طولانی ویا عدم وجود پریود است . فاصلۀ پریودها بیش از ۳۵روز بوده ویا کمتر از ۸ پریود درسال است.

۲-نازائی:عمومآ در نتیجۀ عدم تخمک گذاری ایجاد می شود. شایع ترین علت نازائی زنان،بیماری تخمدان پلی کستیک می باشد. این بیماران هر ماه ، تخمک آزاد نمی کنند و علت نداشتن پریود مرتب همین است. در صورت ایجاد حاملگی میزان سقط و عوارض بارداری مثل فشارخون و دیابت بارداری در این افراد بیشتر است.

۳-افزایش رشد موهای بدن و اختلال در پراکندگی موها: رویش موها به فرم مردانه است. یعنی در صورت و پاها و سینه ها است. علت آن افزایش هورمون مردانه است(اندروژن ها). افزایش اندروژن در نژادها و ملیت ها متفاوت است.

۴-ریزش مو: بصورت نازک شدن موها بخصوص در نواحی بالای سر می باشد.

۵-آکنه(جوش های بزرگ زیر پوستی) و پوست چرب: این علامت نیز همانند علائم ۳ و۴ ناشی از افزایش هورمون مردانه است.

۶-چاقی:حدود نیمی از خانم های با این بیماری چاق هستند.

۷-تغییرصدا

۸-دیابت مخفی یا دیابت بزرگسالان(تیپ۲): بسیاری از خانم های با بیماری تخمدان پلی کیستیک مقاومت به انسولین دارند.

۹-آکانتوزیس نیگریکانس: در این حالت پوست نواحی از بدن مثل گردن _ سطح داخلی ران ها _ناحیۀ تناسلی و پستان ها تیره و حالت مخملی پیدا می کند.

۱۰-تغییر رنگ پوست

۱۲-فشارخون بالا

قابل توجه است که علائم خفیف ناشی از افزایش اندروژن مثل آکنه ، پوست چرب در دوران بلوغ دختران شایع است و اغلب با پریودهای نامنظم همراه است. باید بدانیم این دوره گذرا است و بهبود می یابد.

سندروم پلی کستیک در هرسنی ممکن است اتفاق بیفتد(سنین باروری). حتی ممکن است بطور تاخیری بدنبال یک افزایش وزن ویا اختلال در بارداری بوجود بیاید.

خانم های با بیماری تخمدان پلی کیستیک در خطر افزایش ریسک های زیر هستند:

- خطر ایجاد مراحل قبل از سرطان اندومتر و احیانا سرطان اندومتر(لایۀ داخلی پوشاندۀ حفره رحم): علت این مسئله پریودهای با فواصل طولانی است.

قابل ذکر است که مشخص نمی باشد، این افزایش ریسک حتمآ مربوط به این سندروم باشد گفته شده است ممکن است مربوط به چاقی، افزایش انسولین ویا افزایش هورمون مردانه باشد.

- افزایش ریسک ایجاد دیابت از نوع بزرگسالان

- فشار خون بالا

- اختلالات چربی از جمله کلسترول و تری گلیسیرید

- هپاتیت غیر الکلی که یک التهاب شدید کبد است که به علت جمع شدن چربی در کبد ایجاد می شود.

- آپنه در خواب

بنابراین تشخیص زودرس و درمان این بیماری به شما کمک میکند که عوارض آن را کاهش دهید.

اولین اقدامی که فرد مبتلا باید انجام دهد ، این است که نخست به یک متخصص زنان و سپس به یک متخصص غدد مراجعه نماید و یا پزشکی که در هر دو مورد تخصص داشته باشد.

می توانید ابتدا تمام علائمی که دارید یاداشت کنید ،حتی اگر شما نمیدانید که این علائم به این بیماری ربط دارد یا خیر؟ داروهائی که در این مدت مصرف کرده اید یاداشت کنید و با پزشک خود در میان بگذارید.

سوالاتی که باید از پزشک خود بکنید:

- چه نوع آزمایشی باید بدهم؟

-این بیماری روی قدرت باروری من چه اثری دارد؟

- آیا درمان روی بهبود باروری من اثر دارد یا خیر؟

- عوارض داروچه است؟

- تحت چه شرایطی جراحی لازم است؟

- اطلاعات بیشتر رادر چه کتاب یا سایتی دریافت نمایم؟

تشخیص

تست و آزمایش اختصاصی جهت تشخیص این بیماری وجود ندارد.

پزشک با گرفتن شرح حال ، معاینۀ فیزیکی ، معاینۀ رحم وتخمدان وسونوگرافی و تست های خونی از جمله هورمونی ، اندازه گیری چربی ها وقند خون و تست تحمل گلوکز به تشخیص میرسد.

تشخیص زودرس بیماری و درمان آن می تواند شما را در جـهت خواسته های طبیعی یتان قراردهد.